Ανάλ. Ευαγ. Ιωάννη

Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο

ΣΧΟΛΙΑ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
Τα παροντα σχολια ειναι βασισμενα εις το βιβλιον, Commentary on JOHN’S GOSPEL, του F. GODET.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ο Ιωαννης, ο συγγραφεας του τεταρτου Ευαγγελιου, ηταν αμεσος μαρτυρας της διακονιας του Ιησου σχεδον απ” την αρχη της. Την εποχη που εγραψε το Ευαγγελιο, καπου μεταξυ του 85-95 μ.Χ., κυκλοφορουσαν ηδη τα αλλα τρια Ευαγγελια, και πολλες διηγησεις απ” την προφορικη παραδοση σχετικα με τα εργα και την διδασκαλια του Κυριου. Εκεινο που θελησε να κανει ο Ιωαννης ηταν να συρει και να γραψει κατ” ευθειαν, απ” την πηγη των δικων του αναμνησεων, παραλειποντας σκηνες ηδη γνωστες, και να διηγηθει τις στιγμες που ηταν οι περισσοτερον αξιοσημειωτες, κατα την δικη του αποψη, και που ειχαν τυπωθει βαθεια στην δικη του την καρδια, καθως εζησε απο κοντα την διακονια του Κυριου.
Στοχος της διηγησης του ειναι να εκθεσει την δοξα του Θειου Λογου, καθως την ειχε δει στην γηινη ζωη του Ιησου (Κεφ. Α14), παραλληλα με την πιστη και την απιστια που η θεα τουτης της δοξας γεννησε στις καρδιες των ανθρωπων.
Εκεινο που θα μας διηγηθει ο Ιωαννης μοιαζει σαν αυτο που λαμβανει χωρα μια ανοιξιατικη ημερα, που ο ηλιος υψωνεται σ” εναν γαληνιο ουρανο. Το εδαφος υγρο απο τα χιονια του χειμωνα ρουφα απληστα τις ζεστες του ακτινες. Καθε τι που εχει μεσα του ζωη ξυπνα. Η φυση αρχιζει τον δημιουργικο της οργασμο. Ομως, μετα απο μερικες ωρες, εξατμιση υψωνεται απο την υγρη γη. Τα συννεφα της υγρασιας ενωνονται και σχηματιζουν μια σκοτεινη σκια. Ο ηλιος κρυβεται, η καταιγιδα απειλει. Τα φυτα παρολα αυτα, κατω απο την διεγερση που εχουν δεχθει, συνεχιζουν την σιωπηρη τους αυξηση. Τελικα, σαν ο ηλιος φθασει στο μεσημερι, η καταιγιδα ξεσπα, και σε λιγο μαινεται. Η φυση εγκαταλειπεται στις καταστρεπτικες της δυναμεις. Χανει για μια στιγμη το αστερι που της δινει ζωη. Αλλα το απογευμα τα συννεφα σκορπιζονται. Η γαληνη επιστρεφει, και ο ηλιος επανεμφανιζεται με περισσοτερο μεγαλειο απο τοτε που υψωνοταν το πρωι. Χυνει πανω σ” ολα τα φυτα – παιδια των ακτινων του – ενα τελευταιο χαμογελο και ενα γλυκο αντιο. Σε λιγο χανεται στην δυση. Μια καινουργια μερα που θ” ανατειλει αυριο θα τον ξαναφερει.
Αυτες ειναι οι γενικες γραμμες της διηγησης του Ιωαννη, καθως περιγραφει εκεινη την μοναδικη ημερα που ανετειλε ο ηλιος της ανθρωποτητας να την φωτισει και να της δωσει ζωη.
Δεν ειναι προιον θεολογικης σκεψης τουτη η διηγηση. Ειναι ιστορια, γεγονοτα οπως τα εζησε ο συγγραφεας τους.
Αν θελαμε να κανομε μια περιληπτικη αναλυση του εργου του Ιωαννη, θα μπορουσαμε ν” αναφερομε τα εξης:
Η διηγηση αρχιζει με μια εισαγωγη που περιλαμβανει τα πρωτα 18 εδαφια του πρωτου κεφαλαιου. Σ” αυτη την εισαγωγη ο συγγραφεας εκθετει τα ανυπερβλητο μεγαλειο και την ζωτικη σπουδαιοτητα του θεματος που προκειται ν” αναπτυξει. Το πρωταρχικο, το θεμελιωδες γεγονος σ” αυτη την ιστορια ειναι η εμφανιση και η αποκαλυψη του Λογου. Πανω σ” αυτο, σαν διαρκες θεμελιο, αναπτυσσονται δυο δευτερευοντα γεγονοτα, η αναπτυξη της πιστης και της απιστιας στο προσωπο του Λογου.
Η καθ” αυτο διηγηση ανοιγει με τα γεγονοτα των τριων πρωτων ημερων, οταν αρχισε το εργο του Υιου του Θεου πανω στην γη, και στην καρδια του Ιωαννη (Α19-42).
Την πρωτη ημερα ο Ιωαννης ο Βαπτιστης διακηρυσσει εμπρος σε μια επισημη αντιπροσωπεια του Συνεδριου το καταπληκτικο γεγονος της παρουσιας του Μεσσια αναμεσα στον λαο: «Υπαρχει αναμεσα σας ενας τον οποιον δεν ξερετε…» (Εδ. 26). Την επομενη δειχνει τον Ιησου προσωπικα σε δυο απο τους μαθητας του. Την αλλη, την τριτη ημερα, ο Βαπτιστης μιλα με τοση εμφαση γι” Αυτον, ωστε δυο απο τους μαθητας του αποφασιζουν ν” ακολουθησουν τον Ιησου. Ειναι η ημερα που γεννιεται η πιστη. Στην συνεχεια ο Ανδρεας φερει στον Ιησου τον Σιμωνα, τον αδελφο του. Ο πρωτος πυρηνας της ομαδας των πιστων εχει ηδη σχηματισθει.
Τρεις μερες ακολουθουν (Α43-Β11). Οι πρωτες δυο εχουν σαν αποτελεσμα την προσθηκη δυο νεων πιστων, του Φιλιππα και του Ναθαναηλ, στους τρεις ή τεσσερες προηγουμενους. Η τριτη ημερα, εκεινη του γαμου στην Κανα, υπηρετει στο να δυναμωσει την νεογεννητη πιστη ολων τους. Ετσι η πιστη στο προσωπο Του, γεννημενη απο την μαρτυρια του Προδρομου, και την επαφη των πρωτων μαθητων με τον Ιδιο τον Ιησου, αυξανει και στερεωνει απο την θεα της δοξας Του που διαρκως αυξανεται (Β11).
Ο Ιησους επιστρεφοντας στην Γαλιλαια μετα το βαπτισμα Του εγκαταλειπει την Ναζαρετ και εγκαθισταται στην Καπερναουμ, μια πολη πολυ πιο καταλληλη να γινει το κεντρο του εργου Του. Μαζι Του εδω ειναι και η οικογενεια Του (Β12).
Αλλα η γιορτη του Πασχα πλησιαζει. Η στιγμη εχει ελθει πια για ν” αρχισει το Μεσσιανικο Του εργο μεσα στην πρωτευουσα της θεοκρατειας, την Ιερουσαλημ (Β13-22). Απ” αυτη την στιγμη καλει τους μαθητας Του να Τον συνοδευουν μονιμα πια (Εδ.17).
Ο καθαρισμος του ναου στα Ιεροσολυμα ειναι μια σοβαρη εκκληση σε καθε Ισραηλιτικη συνειδηση. Ο κοσμος και οι αρχηγοι τους προσκαλλουνται απ” αυτη την τολμηρη πραξη να συνεργασθουν, ολοι τους μαζι, για την πνευματικη ανυψωση του εθνους τους κατω απο την διευθυνση του Ιησου. Εαν ο κοσμος παρεδιδε τον εαυτον του σε τουτη την κινηση, ολα θα ειχαν κερδηθει. Αντ” αυτου ομως παραμενουν ψυχροι, αδιαφοροι. Αυτο ειναι ενδειξη μιας μυστικης εχθροτητας απεναντι Του. Η μελλοντικη νικη της απιστιας αρχιζει να διαφαινεται. Ο Ιησους το διακρινει και με μερικα βαθεια λογια αποκαλυπτει την κρισιμοτητα τουτης της στιγμης (Β19).
Παρ” ολα αυτα ομως παρουσιαζονται και μερικα σημαδια πιστης, σε αντιθεση τουτης της αυξανομενης εχθροτητας εναντιον Του (Β23-Γ21). Αλλα τουτη η πιστη ειναι αναμεικτη με πολλη σαρκικοτητα, και ειναι πιο πολυ σαν «θαυματοποιος» που ο Ιησους ελκυει την προσοχη. Ενα χαρακτηριστικο παραδειγμα τουτης της πιστης, που δεν ειναι «πιστη», παρουσιαζεται στο προσωπο του Νικοδημου, ενος Φαρισαιου, μελους του Συνεδριου. Ο Νικοδημος αναγνωριζει, οπως και πολλοι αλλοι στην πρωτευουσα, οτι εχει ανατεθει μια θεια αποστολη στον Ιησου, που μαρτυρειται απο τα θαυματουργικα Του εργα. Ο Κυριος προσπαθει να του δωσει μια καθαρωτερη αντιληψη γυρω απο το προσωπο και το εργο του Μεσσια, απο εκεινη που ειχε αποκομισει απ” την Φαρισαικη διδασκαλια, και τον αποχαιρετα με τουτα τα λογια, «Εκεινος που κανει την αληθεια ερχεται στο φως», λογια που δινουν κουραγιο στον Νικοδημο (Γ21). Η συνεχεια του Ευαγγελιου θα δειξει την εκπληρωση τουτων των λογων (Ζ50, ΙΘ39).
Αυτα τα λιγα ιχνη πιστης παντως δεν αντισταθμιζουν το μεγα γεγονος της εθνικης απιστιας που γινεται πια καταφανης.
Υπαρχουν ομως και παρηγορα μηνυματα. Στην Σαμαρεια, μια ολοκληρη πολη, χωρις την βοηθεια κανενος θαυματος, καλωσοριζει τον Ιησου με πιστη, κατι που θα επρεπε να ειχε κανει ολος ο Ισραηλ (Δ1-42). Ειναι η πιστη τουτης της πολης το προοιμιο της μελλοντικης τυχης του Ευαγγελιου στον Εθνικο κοσμο.
Ο Ιησους επιστρεφει στην Γαλιλαια για δευτερη φορα (Δ43-54). Η υποδοχη που συναντα εκει απο τους συμπατριωτες Του ειναι πιο ευνοικη απο κεινη που συναντησε στην Ιουδαια. Ειναι ισως γιατι νοιωθουν να τους τιμα η αισθηση που προκαλεσε ο συμπατριωτης τους στην πρωτευουσα. Αλλα ειναι παντα ο «θαυματοποιος» που αυτοι αναγνωριζουν στο προσωπο Του. Σαν παραδειγμα τουτης της στασης του κοσμου αναφερεται η θεραπεια του γυιου ενος σημαντικου προσωπου που, μαθαινοντας για την αφιξη του Ιησου, σπευδει να Τον συναντησει για βοηθεια.
Εως αυτο το σημειο ο Ιωαννης μας εχει διηγηθει την επεκταση του εργου του Κυριου διαδοχικα σ” ολα τα μερη της Αγιας Γης. Τουτο ειχε σαν αποτελεσμα, αλλου ν” αποκαλυπτεται μια αληθινη πιστη, οπως στους μαθητας και στους κατοικους της Συχαρ, αλλου μια πιστη αναμεικτη με σαρκικοτητα, οπως στην Ιερουσαλημ και στην Γαλιλαια, και αλλου μια αδιαφορια, ή και ολοκληρωτικη απιστια, κυριως στην Ιερουσαλημ και γενικωτερα στην Ιουδαια.
Απ” το κεφαλαιο 5 και μετα η γενικη αντιδραση στο εργο του Ιησου κλινει οριστικα προς το μερος της απιστιας. Ειδικωτερα στην Ιερουσαλημ. Τουτη η απιστια προχωρα αυξανομενη εως το τελος του κεφαλαιου 12, οπου φθανει σ” ενα της οριο. Και ειναι εδω που ο συγγραφεας ριχνει μια ματια πισω, για να ερευνησει τις αιτιες αυτης της ηθικης καταστροφης, και να καταδειξει την τραγικη βαρυτητα της.
Τα κεφαλαια λοιπον 5-12 αποτελουν το τριτο μερος του βιβλιου, και τα οσα μας διηγειται εδω ο Ιωαννης μπορει να συνοψισθουν στα εξης:
Ο Κυριος ειχε αποφασισει να φυγει απο την Ιουδαια σαν συνεπεια μιας κακοβουλης αναφορας που ειχε σταλει στους Φαρισαιους, σχετικα με το εργο Του σε κεινη την περιοχη (Κεφ.Δ1,3). Απ” το κεφαλαιο ομως 5 και μετα Τον ξαναβρισκομε στην Ιερουσαλημ. Ο λογος ηταν οτι επιθυμουσε να κανει ακομη μια προσπαθεια στην πρωτευουσα. Γι” αυτο επωφελειται απο μια απο τις εθνικες γιορτες, πιθανον εκεινη των Πουριμ, που λαμβανε χωρα ενα μηνα πριν το Πασχα. Ο στοχος Του πιθανον ηταν να παρατεινει την παραμονη Του εκει εως το Πασχα. Αλλα η θεραπεια του παραλυτικου το Σαββατο εκανε το μισος που εβραζε μεσα στις καρδιες των αρχηγων του λαου να ξεσπασει. Και οταν Αυτος δικαιολογει τον εαυτον Του οτι το εκανε εργαζομενος το εργο σωτηριας που ο Πατερας επιτελει μεσω Αυτου εδω κατω, η αγανακτηση τους δεν γνωριζει πλεον ορια. Τον κατηγορουν οτι βλασφημει κανοντας τον εαυτον Του ισο με τον Θεο. Ο Ιησους με την σειρα Του υπερασπιζεται τον εαυτον Του εξηγοντας οτι, αυτη η διατεινομενη ισοτης με τον Θεο, που τοσο τους σκανδαλιζει, δεν ειναι στην πραγματικοτητα τιποτα αλλο παρα η πιο βαθεια εξαρτηση απο τον Θεο. Τοτε, σε υποστηριξη αυτης της μαρτυριας που διδει για τον εαυτον Του, αναφερει οχι μονον εκεινη του Ιωαννη του Βαπτιστη, αλλα ειδικα εκεινη του Πατερα, πρωτον στα θαυματουργικα εργα που Του δινει να εκτελεσει, και μετα στις Γραφες – ειδικα στα βιβλια του Μωυση, στο ονομα του οποιου κατηγορειται. Με αυτη την αμυνα στην οποια το προσφατο θαυμα δινει μια ακαταμαχητη δυναμη, διαφευγει τον παροντα κινδυνο. Αλλα βλεπει τον εαυτον Του υποχρεωμενο να φυγει αμεσως απ” την Ιουδαια, η οποια για μεγαλο χρονο παραμενει κλειστη γι” Αυτον.
Στο κεφαλαιο 6 Τον βρισκομε λοιπον παλι στην Γαλιλαια.
Το Πασχα ειναι κοντα (Εδ.4). Ο Ιησους δεν μπορει να παει και να γιορτασει στην Ιερουσαλημ. Αλλα ο Θεος Του προετοιμαζει, και για τους μαθητας Του επισης, κατι το ισοδυναμο στην Γαλιλαια. Πηγαινει μαζι τους σ” ενα ερημο μερος. Τα πληθη Τον ακολουθουν και εκει τους δεχεται με συμπαθεια, και ετοιμαζει γι” αυτους ενα θειο γευμα (Ο πολλαπλασιασμος των αρτων). Ο κοσμος εντυπωσιαζεται. Αλλα δεν ειναι η πεινα και η διψα για την δικαιοσυνη που τους εξαπτει. Ειναι η προσμονη των γηινων απολαυσεων και των μεγαλειων του Μεσσιανικου Βασιλειου, που τους φαινεται οτι ειναι κοντα τους. Ξεσηκωνονται λοιπον να Τον κανουν Βασιλια (ΣΤ15). Ο Ιησους αντιλαμβανεται τον κινδυνο με τον οποιον αυτος ο σαρκικος ενθουσιασμος απειλει το εργο Του. Και καθως γνωριζει ποσο προσιτοι ειναι ακομα και οι Αποστολοι Του σ” αυτο το λανθασμενο πνευμα – ισως και να διακρινει σε καποιον απ” αυτους τον πρωτεργατη αυτης της κινησης – σπευδει να τους απομονωσει απο τον κοσμο, αναγκαζοντας τους να ξαναδιασχισουν την λιμνη. Ο Ιδιος μενει μονος με τα πληθη για να τα ησυχασει. Εκει, αφου μεινει μονος, προσευχεται εκ νεου για το εργο Του στον Πατερα. Στην συνεχεια, περιπατοντας πανω στα νερα, πηγαινει να συναντησει τους μαθητας Του που παλευουν εναντια στον ανεμο.
Την επομενη, στην συναγωγη της Καπερναουμ, οπου ο κοσμος ερχεται να Τον συναντησει, μιλα μ” εναν τετιο τροπο που παγωνει το εσφαλμενο ζηλον τους. Τους δινει να καταλαβουν οτι δεν ειναι κατα κανενα τροπο ενας τετιος Μεσσιας, σαν εκεινον που αυτοι ψαχνουν. Τους εξηγει οτι Αυτος ειναι ο «Ουρανιος αρτος», προορισμενος να θρεψει ψυχες που πεινανε πνευματικα. Σπρωχνει δε τα πραγματα τοσο μακρυα, οσον αφορα την αντιθεση της δικης Του θεσης σε σχεση με τις δικες τους αποψεις πανω σ” αυτο το θεμα, ωστε σχεδον ολο το σωμα των μαθητων που Τον ακολουθουσαν τακτικα, δυσανασχετει μαζι Του και φευγουν απο κοντα Του. Μη οντας ικανοποιημενος μ” αυτον τον καθαρισμο, επιθυμει να τον κανει να διεισδυσει πιο μεσα, ακομα και μεσα στον κυκλο των δωδεκα, στους οποιους χωρις δισταγμο δινει την ελευθερια ν” αποσυρθουν, εαν αυτοι το θελουν. Εδω μπορουμε να καταλαβωμε οτι ειχε κατα νουν ειδικα τον Ιουδα, τον αντιπροσωπο της σαρκικης Μεσσιανικης ιδεας μεταξυ των μαθητων. Ειναι κατι που επισημαινει και ο ιδιος ο Ευαγγελιστης, καθως κλεινει τουτη την διηγηση, στα εδαφια 70,71.
Ενα ολοκληρο καλοκαιρι περνα σχετικα με το οποιο δεν εχομε καμμια πληροφορια. Η γιορτη της Σκηνοπηγιας πλησιαζει (Κεφ. 7). Ο Ιησους εχει μια συζητηση με τους αδελφους Του. Τουτους τους τελευταιους τους εκπλησσει το γεγονος οτι, παρολο που δεν εχει ανεβει στα Ιεροσολυμα να γορτασει το Πασχα και την Πεντηκοστη αυτη την χρονια, δεν φαινεται διατεθειμενος ν” ανεβει ουτε τωρα, για να αποκαλυψει τον εαυτον Του και στους οπαδους Του στην Ιουδαια. Τους απαντα οτι η στιγμη για την δημοσια αποκαλυψη Του σαν Μεσσιας δεν εχει ελθει ακομα. Αυτη η στιγμη – τουτο το γνωριζει καλα ο Ιδιος – θα ειναι εκεινη του θανατου Του, και το εργο Του δεν εχει ακομα τελειωσει.
Τελικα μεταβαινει στην Ιερουσαλημ, αλλα μυστικα, και προς το τελος της γιορτης. Ετσι αιφνιδιαζει τις αρχες, , και δεν τους δινει χρονο να παρουν μετρα εναντιον Του.
Την τελευταια και σπουδαιοτερη μερα της γιορτης, συγκρινει τον εαυτον Του με τον βραχο στην ερημο, του οποιου τα νερα τον παλαιο καιρο εσβυσαν την διψα του λαου που φλεγοταν απο την ελλειψη νερου. Εδω αναβουν ζωηρες συζητησεις για το προσωπο Του μεταξυ των ακροατων Του. Σε καθε λεξη που λεγει, διακοπεται απο τους εναντιον Του, ενω ενα μερος των ακροατων Του αναγνωριζει σ” Αυτον εναν προφητη, μερικοι δε δηλωνουν οτι ειναι ο Χριστος. Τελικα αναγκαζεται να κατηγορησει μερικους οτι τρεφουν προς Αυτον αισθηματα εμπνευσμενα απο εκεινον που απο την αρχη ειναι ψευστης και δολοφονος.
Ολες οι ομιλιες που αναφερονται στα κεφαλαια 7 και 8 συνοψιζονται τελικα, οπως και ο Ιδιος λεγει, σ” αυτες τις δυο λεξεις: «κριση» και «μαρτυρια». «Κριση» πανω στην ηθικη κατασταση του κοσμου. «Μαρτυρια» που δινει ο Ιδιος για τον Μεσσιανικο και Θειο χαρακτηρα Του.
Τοτε ενα πρωτο μετρο λαμβανεται εναντιον Του. Οι αρχες στελνουν αξιωματικους να Τον πιασουν στον ναο οπου ομιλει (Ζ32). Αλλα η δυναμη του λογου Του στις συνειδησεις τους, και η δυναμη του λαικου αισθηματος που ειναι ακομα ευνοικο απεναντι Του, τους αποτρεπει να φερουν εις περας το εργο τους, και επιστρεφουν χωρις να Τον συλλαβουν. Οι αρχοντες του λαου παιρνουν τοτε ενα νεο μετρο, δηλωνουν οτι θα κηρυξουν αποσυναγωγο εκεινον που θα αναγνωρισει τον Ιησου σαν Μεσσια. Σαν συνεπεια δε μερικων λογων Του («πριν να ηταν ο Αβρααμ εγω ημουν», Η58), κανουν μια πρωτη προσπαθεια να Τον λιθοβολησουν.
Το κεφαλαιο Θ ανηκει επισης σ” αυτη Του την αναβαση στα Ιεροσολυμα. Ενα νεο θαυμα το Σαββατο, η θεραπεια ενος εκ γενετης τυφλου, εξοργιζει τους αρχηγους. Στο ονομα της νομικιστικης υπακοης αυτο το θαυμα δεν θα επρεπε να υπηρξε, δεν μπορει να εχει υπαρξει. Ο τυφλος το δικαιολογει κατα εναν αντθετο τροπο: Το θαυμα υπαρχει, εγινε, αρα το Σαββατο δεν εχει παραβιασθει. Τελικα τουτη η διαμαχη τελειωνει αξεκαθαριστη με την βιαιη αποπομπη του τυφλου. Σαν τον εδιωξαν τον βρισκει ο Ιησους, και αφου θεραπευσει και την πνευματικη του τυφλα, τον δεχεται στον αριθμο των δικων Του.
Αμεσως μετα, στο κεφαλαιο 10, περιγραφει τον εαυτον Του σαν τον θειο ποιμενα που βγαζει τα δικα Του προβατα απο το παλαιο θεοκρατικο μαντρι, για να τα οδηγησει στην ζωη, ενω η μαζα του κοπαδιου οδηγειται στην σφαγη απο εκεινους που εχουν ορισει τους εαυτους τους αρχηγους και κυριους επανω του. Τελος αναγγελει την εσωματωση στο κοπαδι Του και νεων προβατων φερμενων απο αλλα μαντρια (εδ.16). Ακουγοντας αυτα τα λογια, η διαιρεση στον κοσμο μεταξυ των αντιθετων Του και αυτων που Τον ακολουθουν, βαθαινει ακομα περισσοτερον (εδ.19-21).
Τρεις μηνες περνανε. Ο Ιωαννης δεν μας λεγει τιποτα γι” αυτη την περιοδο. Στην κατασταση που ειχαν φθασει τα πραγματα ειναι απιθανον ο Κυριος να εμεινε ολο αυτον τον καιρο στην Ιερουσαλημ ή καπου στην Ιουδαια. Μαλλον θα πρεπει να επεστρεψε στην Γαλιλαια. Στο τελος του Δεκεμβρη ανεβαινει για την γιορτη της Αφιερωσης (Ι 22-39). Οι Ιουδαιοι Τον περικυκλωνουν, αποφασισμενοι να Του αποσπασουν την μεγαλη δηλωση, «Πες μας αν εσυ εισαι ο Χριστος». Ο Ιησους οπως παντα βεβαιωνει την ουσια του πραγματος, ενω αποφευγει την λεξη. Τονιζει με εμφαση την τελεια ενοτητα Του με τον Πατερα, η οποια αναγκαστικα υπονοει τον Μεσσιανικο Του χαρακτηρα. Οι αντιθετοι Του ηδη παιρνουν πετρες να Τον λιθοβολησουν. Ο Κυριος τις κανει να πεσουν απο τα χερια τους με τουτη την ερωτηση, «Πολλα καλα εργα σας εχω δειξει απο τον Πατερα μου, για ποιο απ” αυτα με λιθοβολειτε;» (εδ.32). Ο Ιδιος γνωριζε καλα οτι ηταν τα δυο προηγουμενα θαυματα Του (κεφ. 5 και 9), που ειχαν κανει το μισος τους να ξεχειλισει. Τοτε, θελοντας να ανασκευασει την κατηγορια της βλασφημιας που Του προσαπτουν, προσφευγει στον θειο χαρακτηρα που αποδιδεται απ” την ιδια την Παλαια Διαθηκη στις ανθρωπινες εξουσιες – ενα γεγονος που θα επρεπε να ειχε προετοιμασει τον Ισραηλ να πιστεψει στον θειο χαρακτηρα του ανωτατου αγγελιοφορου που τους στελνει ο Θεος, του Μεσσια.
Απ” την Ιερουσαλημ ο Ιησους στρεφεται στην συνεχεια προς την Περαια, στο μερος οπου εβαπτιζε ο Ιωαννης, εκει οπου ξεκινησε το εργο Του (Ι 40-42). Και ειναι εκει που οι αδελφες του Λαζαρου Του στελνουν μηνυμα για την κατασταση του αδελφου τους (κεφ.11). Το θαυμα της αναστασης του Λαζαρου συμπληρωνει εκεινο για το οποιο τα δυο προηγουμενα ειχαν προετοιμασει τον δρομο. Τα σχεδια των εχθρων του Ιησου ωριμαζουν. Με προταση του Καιαφα (ΙΑ49,50), το Συνεδριο αποφασιζει ν” απαλλαγει απ” Αυτον «που πλανα τον κοσμο». Και ενω ο Κυριος αποσυρεται προς τον Βορρα, στην περιοχη ενος απομονωμενου μικρου χωριου ονομαζομενου Εφραιμ, οι ηγετες του λαου καλουν τον καθε Ισραηλιτη που κατι γνωριζει,να μαρτυρησει που βρισκεται για να Τον συλλαβουν (εδ.57). Ισως αυτο τον καιρο να ηταν που ξεπηδησε στην καρδια του Ιουδα η πρωτη σκεψη της προδοσιας.
Λιγο μετα, εξι ημερες πριν το Πασχα, ο Ιησους ξεκινα για την Ιερουσαλημ. Καθως ανεβαινει προς τα εκει, σταματα για λιγο στην Βηθανια, οπου Του προσφερεται γευμα απο τους φιλους Του. Εκει ειναι που πρωτοεκδηλωνεται το δολοφονικο μισος του Ιουδα (ΙΒ4,5).
Την επομενη λαμβανει χωρα η βασιλικη εισοδος Του στην πρωτευουσα. Ετσι πραγματοποιειται η επιθυμια που Του εξεφρασαν οι αδελφοι Του πριν εξι μηνες.
Τα θαυματα Του – ειδικα αυτο της αναστασης του Λαζαρου – εχουν αναψει τον ενθουσιασμο των προσκυνητων που εχουν ελθει στην γιορτη. Οι αρχηγοι του λαου τα νοιωθουν χαμενα και δεν κανουν τιποτα. Ετσι εκτελειται η μεγαλη Μεσσιανικη πραξη δια της οποιας, μια φορα τουλαχιστον, ο Ιησους λεγει δημοσια στον Ισραηλ, «Κυττα τον Βασιλια σου». Αλλα το ιδιο αυτο γεγονος ωθει την μανια των αντιπαλων Του στο ακραιο της σημειο (ΙΒ9-19). Η ανασταση του Λαζαρου και η λαικη αναγνωριση και υποταγη που προεκυψε απ” αυτην, αυτες ηταν, συμφωνα με την διηγηση του Ιωαννη, οι δυο αμεσες αιτιες της καταστροφης που απο καιρο απειλουσε να ξεσπασει.
Ο Κυριος δεν αγνοουσε τα οσα συνεβαιναν. Και ηταν μεσα στον ναο που Του δοθηκε η ευκαιρια να εξωτερικευσει το τι αισθανοταν στην καρδια Του εκεινες τις ημερες, καθως εβλεπε το τελος να πλησιαζει. Μερικοι Ελληνες ζητησαν να μιλησουν μαζι Του (εδ.20). Σαν ενα μουσικο οργανο του οποιου οι κουρδισμενες χορδες αφηνουν αμεσως τον ηχον τους με το πρωτο αγγιγμα του δοξαριου, η ψυχη Του ανταποκρινεται σ” αυτη την εκκληση. Οι Ελληνες; Ναι, βεβαια. Ο Εθνικος κοσμος αρχιζει να Του ανοιγει τον εαυτον του. Η δυναμη του Σατανα προκειται να καταρευση σ” αυτη την αχανη περιοχη, και να δωσει την θεση της σε κεινη της θειας μοναρχιας. Αλλα για ενα τετιο εργο δεν φθανουν μονο τα λογια. Ειναι αναγκαιος ο σταυρικος θανατος. Ειναι απο το υψος το οργανου αυτου της τιμωριας, που ο Ιησους θα συρει ολους τους ανθρωπους στον εαυτον Του. Και τι αγωνια Του προκαλει εκεινη η αιματηρη προοπτικη! Η ψυχη Του αναστατωνεται, ταρασσεται. Ο Ιωαννης ειναι μονον που εχει καταγραψει για μας τα συμβαντα εκεινης της εξαιρετικης ωρας. Ηταν το κλεισιμο της δημοσιας διακονιας Του. Αφου για μια υστατη φορα προσκαλεσε τους Ιουδαιους να πιστεψουν στο φως που που σε λιγο επροκειτο να καλυφθη απο τα ματια τους, «ανεχωρησε» μας γραφει ο Ιωαννης, «και εκρυψε τον εαυτον Του απ” αυτους».
Εχοντας φθασει σ” αυτο το σημειο, ο Ευαγγελιστης σταματα για λιγο, για να ριξει μια ματια προς τα πισω, στην δημοσια διακονια του Κυριου στον Ισραηλ μεχρι τουτη την στιγμη. Αναρωτιεται πως η απιστια των Ιουδαιων ειχε κατορθωσει ν” αντισταθει σε τοσα πολλα και τοσα μεγαλα θαυματα (εδ.37), σε τοσες πολλες και τοσο δυνατες διδασκαλιες (εδ.44).
Αυτη η γενικη τυφλωση παντως δεν ηταν καθολικη (εδ.42). Το θειο φως ειχε διεισδυσει σε αρκετες καρδιες, ακομα και μεταξυ των μελων του Συνεδριου. Και ηταν μονον ο φοβος των Φαρισαιων που τους εμποδιζε να ομολογησουν την πιστη τους. Ετσι σιγα σιγα, παραλληλα με την αυξηση της εθνικης απιστιας, εχομε και μερικα δειγματα αναπτυξης της πιστης. Ειναι οι καρδιες που προετοιμαζοταν να σχηματισουν την Εκκλησια απ” την ημερα της Πεντηκοστης και μετα.
Απο το κεφαλαιο 5 εως το κεφαλαιο 12 ειναι η παλιροια της απιστιας που καταλαμβανει το μεγαλυτερο μερος της διηγησης, οπως ειδαμε. Απ” το κεφαλαιο 13 ομως και μετα, ειναι η πιστη εκ μερους των μαθητων γυρω απ” την οποια στρεφεται κυριως η διηγηση . Και την εξιστορει εως οτου αυτη φθασει στην σχετικη της τελειοτητα, κατι που οδηγει τον Ιησου να ευχαριστησει τον Πατερα γι” αυτο το ολοκληρωμενο εργο (κεφ. 17). Η αναπτυξη αυτη της πιστης πραγματοποιειται απο αποκαλυψεις, οχι πλεον δυναμης, αλλα αγαπης και φωτος.
Ειναι πρωτα το πλυσιμο των ποδιων, που εχει σαν σκοπο να τους κανει ν” αντιληφθουν οτι η αληθινη δοξα ευρισκεται εις την υπηρεσιαν, ξεριζωνοντας ετσι απ” την καρδια τους το εσφαλμενο Μεσσιανικο ιδεωδες, που τους εκρυβε ακομα την θεια σκεψη που πραγματοποιειται στο προσωπο του Χριστου.
Μετα ειναι οι ομιλιες Του, που τους εξηγει με λογια, εκεινα που τους εχει αποκαλυψει στην πραξη. Πρωτα απ” ολα τους ησυχαζει την σκεψη αναφορικα με τον χωρισμο που πλησιαζει (ΙΓ31-ΙΔ31). Λιγο μετα απ” αυτον τον χωρισμο θα επιστρεψει πνευματικα και θα κατοικησει μεσα τους. Ο θανατος θα ειναι γι” Αυτον ο δρομος προς την δοξα, και εαν αυτοι δεν μπορουν να Τον ακολουθησουν τωρα στην τελεια κοινωνια με τον Πατερα, θα ειναι σε θεση να το κανουν αργοτερα, στον δρομο που Αυτος προκειται να τους ανοιξει.
Εν τω μεταξυ, με την δυναμη που θα τους μεταδωσει, θα επιτελεσουν στην θεση Του το εργο που Αυτος ηταν σε θεση μονον ν” αρχισει.
Εαν Τον αγαπανε ας χαρουυν λοιπον με την αναχωρηση Του, αντι να λυπουνται εξ αιτιας της, και ας λαβουν μεσα τους την ειρηνη Του σαν τελευταιο αντιο.
Μετα απ” αυτο, ο Ιησους τους μεταφερει με την σκεψη στην στιγμη οταν, με την ενοικηση μεσα τους του Αγιου Πνευματος, θα ζουν «εν Αυτω», και Αυτος «εν αυτοις», με τον ιδιο ακριβως τροπο καθως το κλαδι που ειναι ενωμενο με την κληματαρια (ΙΕ1-ΙΣΤ15). Τους υποδεικνυει δε το μονον καθηκον αυτης της νεας τους θεσης, να «μενουν εν Αυτω» δια υπακοης στο θελημα Του.
Στην συνεχεια τους αναφερει, χωρις επιφυλαξεις, την σχεση εχθροτητας που θα σχηματισθει μεταξυ αυτων και του κοσμου. Αλλα τους αποκαλυπτει επισης και Εκεινον που θα πολεμησει μεσω αυτων, και δια του οποιου θα νικησουν. Ειναι το Πνευμα «που θα δοξασει Αυτον εν αυτοις».
Κλεινοντας (ΙΣΤ16-33), επιστρεφει σε κεινον τον επικειμενον χωρισμο, που γεμιζει την καρδια τους με τοση λυπη. Τους περιγραφει ζωντανα την συντομια του, καθως επισης και τα μεγαλα του αποτελεσματα. Με τεσσερες προτασεις που απαντουν η μια στην αλλη, «Εβγηκα απο τον Πατερα, και ερχομαι εις τον κοσμο. Τωρα αφηνω τον κοσμο και πηγαινω εις τον Πατερα» (εδ.28), συνοψιζει το αντικειμενο της πιστης τους, φωτιζοντας ετσι το μυαλο τους με μια τοσο ζωντανη καθαροτητα, που η μερα που τους υποσχεθηκε, εκεινη του Αγιου Πνευματος, τους φαινεται οτι εχει ηδη φθασει, και κραυγαζουν, «Πιστευομε οτι ηλθες απο τον Θεο». Ο Ιησους τους απαντα, «Επιτελους πιστευετε ! «Και σ” αυτη τους την ομολογια πιστης επιθετει, κεφαλαιο 17, την σφραγιδα της προσευχης και ευχαριστιας. Ζητα απο τον Πατερα την επαναποκατασταση Του στην θεια δοξα, που Του ειναι απαραιτητη για να μπορεσει να δωσει αιωνια ζωη σε κεινους που Τον πιστευουν εδω στην γη. Ευχαριστει για την αποκτηση αυτων των ενδεκα ανθρωπων, και προσευχεται για την φυλαξη τους, και την τελεια αφιερωση τους στο εργο που τους εμπιστευεται. Μεσολαβει τελος για ολον τον κοσμον, στον οποιον ο λογος Του προκειται να φερει σωτηρια.
Η ιστορια του Ιησου περιεχει κατι περισσοτερο απο την αποκαλυψη του χαρακτηρα του Θεου, και την πιστη και την απιστια που τουτη η αποκαλυψη γεννησε μεταξυ των ανθρωπων. Το ουσιωδες γεγονος σ” αυτη την ιστορια ειναι το εργο της μεταδοσης της ζωης του Ιδιου του Θεου στους πιστους. Αυτος ειναι ο λογος που η ιστορια του Ιησου περιλαμβανει περαν της περιγραφης της διακονιας Του, και την αναφορα του θανατου Του και της αναστασης Του. Και ειναι μεσω αυτων των τελευταιων γεγονοτων που η πιστη των δικων Του φθανει στην πληρη της ωριμοτητα, κατεχοντας πλεον ολοκληρωτικα το αντικειμενο της, οπως ειναι επισης μεσω των ιδιων γεγονοτων που θα ολοκληρωθει και η αρνηση, φθανοντας ετσι αυτη στην τελικη μορφη της απιστιας.
Η ολη ιστορια του Παθους, κεφαλαια 18 και 19, παρουσιαζεται απ” την σκοπια της Ιουδαικης απιστιας, που φθανει στο οριο της θανατωνοντας τον Μεσσια. Η σκηνη της Γεθσημανης δεν αναφερεται, σαν επαρκως γνωστη απο τις διηγησεις των αλλων Ευαγγελιστων, οι οποιες ηδη κυκλοφορουσαν απο καιρο.
Απ” την δικη του Ιησου αναφερεται μονον η προκαταρκτικη εξεταση που ελαβε χωρα στο σπιτι του Αννα. Απο τις συντομες αναφορες που κανει για τα γεγονοτα εκεινων των ωρων, ο Ευαγγελιστης μας δινει να καταλαβωμε οτι υποθετει σαν γνωστες τις αλλες διηγησεις που συμπληρωνουν οτι παραλειπεται στην δικη του.
Η περιγραφη της σκηνης της εμφανισης εμπρος στον Πιλατο (ΙΗ28-ΙΘ16), αποκαλυπτει με μια θαυμαστη ακριβεια την πανουργα και θρασεια τακτικη των Ιουδαιων. Το ενστικτο της αληθειας και ο σεβασμος για το μυστηριωδες προσωπο του Ιησου κανει τον Πιλατο για πολλη ωρα διστακτικο, αλλα τελικα παραδινεται στις απαιτησεις του προσωπικου συμφεροντος. Η πανουργια των Ιουδαιων, που περνανε χωρις ντροπη απο την μια κατηγορια στην αλλη, του αποσπα, με οπλο τον φοβο και τον εκβιασμο, αυτο που τελικα απετυχαν να του αποσπασουν στο ονομα της δηθεν δικαιοσυνης. Αλλα τουτη η νικη τους εχει ενα βαρυ τιμημα. Τους αναγκαζει να αποκηρυξουν την μεγαλη τους εθνικη ελπιδα, και να δηλωσουν την υποτελεια τους στον Εθνικο αφεντη («Δεν εχομε αλλο βασιλεα παρα τον Καισαρα», ΙΘ15). Ολα οσα εγιναν τουτες τις ωρες περιγραφονται μ” εναν ασυγκριτο τροπο απο εναν ο οποιος ηταν αυτοπτης μαρτυρας.
Εδω θα πρεπει να σημειωθει μια ειδικη αναφορα μεσα στην διηγηση. Στο ΙΗ28, οι Ιουδαιοι αποφευγουν να εισελθουν στο παλατι του Πιλατου «για να μην μολυνθουν, αλλα να φαγουν το Πασχα». Το Πασχαλινο δειπνο επροκειτο λοιπον να λαβει χωρα το εσπερας της ημερας εκεινης. Αρα η ημερα εκεινη ηταν η 14η του μηνα Νισσαν, η προπαρασκευη (Παρασκευη) του Πασχα.
Στην σκηνη της σταυρωσης τωρα, ο μαθητης τον οποιον αγαπουσε ο Ιησους – εκεινο το αθορυβο προσωπο που ειχε ηδη παιξει εναν ησυχο ιδιαζοντα ρολο το τελευταιο βραδυνο – ειναι ο μονος μεταξυ των μαθητων που βρισκεται κοντα στον σταυρο. Σ” αυτον ο Ιησους εμπιστευεται την μητερα Του. Ειναι αυτος επισης που ειδε το νερο και το αιμα να ρεει απο την τρυπημενη πλευρα του Ιησου, και ο οποιος επιβεβαιωνει σ” αυτο το γεγονος την ταυτοχρονη εκπληρωση δυο προφητειων.
Η διηγηση της αναστασης (κεφ.20), περιλαμβανει την περιγραφη τριων εμφανισεων που ελαβαν χωρα στην Ιουδαια. Εκεινη στην Μαρια την Μαγδαληνη κοντα στο μνημα. Την αλλη στην παρουσια ολων των μαθητων, το εσπερας της ιδιας ημερας, οπου ο Ιησους ανανεωσε στους Αποστολους Του την εντολη για την αποστολη τους, και τους μετεδωσε του πρωτους καρπους της Πεντηκοστης. Και τελος εκεινη που ελαβε χωρα οκτω ημερες αργοτερα, στην οποια εκαμφθη η πεισματωδης απιστια του Θωμα. Απ” αυτο βλεπομε οτι οπως το στοιχειο της πιστης δεν ελειπε ολοκληρωτικα στις σκηνες του Παθους – να θυμηθουμε τον ρολο που επαιξε ο μαθητης που αγαπουσε ο Κυριος, οι γυναικες, ο Ιωσηφ ο απο Αριμαθαια και ο Νικοδημος – ετσι και το στοιχειο της απιστιας δεν λειπει απο αυτο το κομματι που προτιθεται να περιγραψει τον τελικο θριαμβο της πιστης. Η αναφωνηση ομως λατρειας που βγηκε στο τελος απο το στομα του Θωμα, «Ο Κυριος μου και ο Θεος μου», δειχνει την πιστη του πλεον δυσπιστου μαθητη να εχει υψωθει αιφνιδια στο πληρες υψος του θειου της αντικειμενου, οπως το περιγραφει ο Ιωαννης στον προλογο. Εδω τελειωνει και η διηγηση, καθως το τελος της συνδεεται με την αρχη. Οι τρεις πλευρες του Ευαγγελικου γεγονοτος που ηδη ανεφερθηκαν στον προλογο – Ο Υιος του Θεου, Η Ιουδαικη απιστια, Η πιστη της Εκκλησιας, εχουν τωρα πληρως αναπτυχθει.
Τα τελευταια δυο εδαφια το κεφαλαιου 20 ειναι το τελος του βιβλιου. O συγγραφεας δηλωνει εδω τον στοχο που εθεσε στον εαυτον του πριν ξεκινησει να γραψει τουτη την διηγηση. Δεν ειναι μια λεπτομερης ιστορια συμβαντων που ειχε σαν σκοπο ν” αναφερει. Ειναι απλα, η επιλογη ορισμενων σημειων απ” την ζωη του Ιησου, που αποσκοπουν να κτισουν στους αναγνωστες του την πιστη στην Μεσσιανικοτητα Του και την Θεοτητα Του, μια πιστη στην οποια θα ευρουν ζωη, καθως και ο ιδιος την βρηκε.
Το κεφαλαιο 21, σε συνεχεια του οτι προηγειται, ειναι ενα συμπληρωμα. Να ειναι αραγε γραμμενο απ” το χερι του Ιωαννη; Δεν γνωριζομε με ακριβεια. Τουτο ομως δεν εχει ιδιαιτερη σημασια, γιατι εστω και αν ειναι απο αλλο χερι, εχει καταγραψει κατι που συχνα λεγοταν απ” τα χειλη του Ιωαννη, τοσο ομοια ειναι το το υφος και ο τροπος διηγησης με κεινα του κυριως βιβλιου. Τουτο το συμπληρωμα θα πρεπει να εχει προστεθει πολυ νωρις, και οπωσδηποτε πριν την κυκλοφορια του βιβλιου, μια και δεν λειπει απο κανενα χειρογραφο και καμμια μεταφραση. Συμπληρωνει την διηγηση των εμφανισεων του Ιησου αναφεροντας ακομα μια που ελαβε χωρα στην Γαλιλαια. Ο Ιησους διδει εδω στους μαθητας Του, με μια συμβολικη πραξη που συνδεεται με το προηγουμενο κοσμικο τους επαγγελμα, μια εγγυηση της μεγαλειωδους επιτυχιας που θα συναντησουν στο εργο που τους αποστελλει (ΚΑ1-14). Μετα επαναποκαθιστα τον Πετρο στο αξιωμα του, προαναγγελοντας το μελλοντικο του μαρτυριο, δια του οποιου θα εξαλειφε πληρως την κηλιδα της αρνησης του.
Τα εδαφια 24 και 25 με τα οποια κλεινει τουτη η συμπληρωματικη διηγηση, ειναι αναμφιβολλα γραμμενα απο αλλο χερι, οχι του Ιωαννη. «Γνωριζομε», λεγει, στο ονομα αρκετων. Ηταν καποιος απο τον κυκλο του Ιωαννη που κρατουσε την πεννα να καταγραψει τις αναμνησεις του μαθητη του Ιησου.
Το ολο βιβλιο, αν το δεις ετσι, συντιθεται απο οκτω μερη απο τα οποια πεντε αποτελουν το κυριως σωμα της διηγησης, ενα τον προλογο, ενα το συμπερασμα, και ενα το συμπληρωμα στο τελος.
Η μονιμη βαση της διηγησης ειναι η αποκαλυψη του Ιησου σαν Μεσσια και Υιου του Θεου (Κ30,31). Πανω σ” αυτη την βαση παρουσιαζονται πρωτα κατα εναν καπως αοριστο τρροπο (Α19-Δ), μετα περισσοτερο και περισσοτερο καθαρα, αυτα τα δυο αποφασιστικα ηθικα γεγονοτα: Απιστια, και Πιστη. Η Απιστια που απορριπτει το αντικειμενο της πιστης αναλογικα καθως αυτο αποκαλυπτει τον εαυτον του πιο καθαρα (Κεφ. Ε-ΙΒ), και η Πιστη που το κατανοει μ” εναν συνεχως αυξανομενον ζηλον (Κεφ.ΙΓ-ΙΖ). Η Απιστια που φθανει τοσο μακρυα οσο να προσπαθησει να το καταστρεψει (Κεφ.ΙΗ-ΙΘ), και η Πιστη που τελειωνει στο να το κατεχει στο ενδοξο του μεγαλειο (Κεφ.20).Γ

Ο ΛΟΓΟΣ
Ιωαννης 11-18
Καθε εποχη των Χριστουγεννων το θεμα των ημερων ειναι η γεννηση του Ιησου Χριστου. Οσοι εχουν την ευλογια να μελετανε τον Λογο του Θεου, μα και οι αλλοι, ξαναγυριζουν τις πρωτες σελιδες των Ευαγγελιων, ή ακουν τους ομιλητες να ξαναζωντανευουν τουτο το γεγονος, προσπαθοντας να το φωτισουν απ” τις διαφορες πλευρες του.
Ενα μωρο γεννηθηκε αναμεσα μας. Και μεγαλωσε κι εγινε παιδι, και μετα εφηβος, και μετα ωριμος ανδρας. Σαν ενας απο μας. Και σαν η σκεψη τρεχει να τον συναντησει, φερνει εμπρος της εκεινη την ομορφη εικονα που συχνα την βλεπομε κρεμασμενη στους τοιχους. Να ηταν αραγε ετσι;
Και ειναι λιγοι που σαν ειδαν, η διαβασαν αργοτερα απ” αυτους που Τον ειδαν, τουτη την μοναδικη ζωη να κινειται αναμεσα μας, καταλαβαν οτι κατι το εξαιρετικο υπηρχε σ” αυτο το προσωπο. Αληθεια ποιος ηταν πραγ- ματικα;
Ο ιδιος το ειπε με απλοτητα, «Ο μονογενης υιος του Θεου.» Μα και ο ιδιος ο Θεος, με φωνη απο τον ουρανο, ετσι τον συνεστησε,» Αυτος ειναι ο υιος μου ο αγαπητος,αυτον να ακουτε.»
Μα εχει γυιο ο Θεος; Ανθρωπινες εκφρασεις για να μας βοηθησουν να κατανοησομε ουρανιες πραγματικοτητες, ουρανιες σχεσεις.
Σαν μεγαλωσε και αρχισε το εργο Του, καλεσε 12 που προσκοληθηκαν κοντα Του. Τουτοι και Τον γνωρισαν πιο καλα. Ενας απ” αυτους ηταν ο πιο στενος Του απ” τους δωδεκα. Τουτος και μπορεσε να δει κατι επι πλεον σ” αυτο το προσωπο. Ηταν ο Ιωαννης, ο αγαπημενος Του μαθητης. Τουτο που ειδε μας το περιγραφει στον προλογο του Ευαγγελιου του.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 1

«Εν αρχη υπηρχεν ο Λογος, και ο λογος ητο προς τον Θεον και θεος ητο ο Λογος. Αυτος υπηρχε εν αρχη προς τον Θεον. Ολα εγιναν δι” αυτου, και χωρις αυτον τιποτε δεν εγινε απο οσα εχουν γινει. Μεσα σ” αυτον υπηρχε ζωη, και η ζωη ητο το φως των ανθρωπων. Και το φως φωτιζει εις το σκοταδι, αλλα το σκοταδι δεν το καταλαβε. Παρουσιασθηκε καποιος ανθρωπος, απεσταλμενος απο τον Θεο, του οποιου το ονομα ητο Ιωαννης. Αυτος ηλθε χαριν μαρτυριας, να μαρτυρηση δια το φως, δια να πιστεψουν ολοι δι” αυτου. Δεν ητο εκεινος το φως, αλλα ηλθε να μαρτυρηση δια το φως. Το φως το αληθινον, το οποιον φωτιζει καθε ανθρωπον, ηρχετο εις τον κοσμον. Εις τον κοσμον ητο, και ο κοσμος δι” αυτου εγινε, αλλ” ο κοσμος δεν τον ανεγνωρισε. Εις τους δικους ηλθε, αλλ” οι δικοι του δεν τον εδεχθησαν. Εις οσους ομως τον εδεχθησαν, εδωκε εξουσια να γινουν παιδια του Θεου, εις εκεινους δηλαδη που πιστευουν εις το ονομα του, οι οποιοι ουτε απο αιματα, ουτε απο θελημα σαρκος, ουτε απο θελημα ανδρος, αλλ” απ” τον Θεον εγεννηθηκαν. Και ο Λογος εσαρκωθηκε, και εμεινε μεταξυ μας, και ειδαμε την δοξα του, μια δοξα που εχει ενας μονογενης Υιος απο τον Πατερα, γεματος χαριν και αληθειαν. Ο Ιωαννης μαρτυρει δι” αυτον και εφωναζε, «Αυτος ειναι δια τον οποιον ειπα, Εκεινος, που ερχεται υστερα απο εμε, ειναι ανωτερος απο εμε, διοτι υπηρχε πριν απο εμε». Και απο το πληρωμα αυτου επηραμε ολοι εμεις, και χαριν αντι χαριτος. Διοτι ο νομος εδοθηκε δια του Μωυσεως. Η χαρις και η αληθεια ηλθαν δια του Ιησου Χριστου. Τον Θεο κανεις δεν εχει ιδει ποτε. Ο μονογενης Υιος που ειναι εις τον κολπον του Πατερα, εκεινος τον εκαμε γνωστον.»(εδαφια 1-18.)

«Εν αρχη ην ο Λογος.» Ποια να ειναι αυτη η «αρχη»; Ειναι η αρχη της Δημιουργιας. Την θυμοσαστε πουθενα αλλου αυτη την φραση? Ετσι ξεκινα η Γενεση,»Εν αρχη εποιησεν ο Θεος…» Απο το ιδιο χρονικο σημειο ξεκινανε και οι δυο ιερεις συγγραφεις, αλλα απο κει χωριζονται. Ο πρωτος, ο Μωυσης στην Γενεση, κατεβαινει τον ρου του χρονου, φθανει στη δημιουργια του ανθρωπου, και προχωρα μεσα στην ιστορια του. Ο δευτερος, ο Ιωαννης, ακολουθει αντιθετη πορεια. Ανερχεται απ” την αρχη των πραγματων πισω, προς την αιωνιοτητα, για να βρει εκει αυτον που προκειται να γινει ο Απολυτρωτης της ανθρωποτητος, πριν ακομα τουτος ντυθει ανθρωπινη σαρκα και εμφανισθει αναμεσα μας.
«Εν αρχη ην ο Λογος.» Ο Λογος δεν αρχισε τοτε μαζι με τα πραγματα, μαζι με τον χρονο. Ηταν εκει, πριν τουτα αρχισουν. Αρα τουτο το Ον ανηκει στην αιωνια ταξη, στην αιωνιοτητα.
Τι να ειναι αραγε η αιωνιοτης? Ειναι η απολυτος αρχη στην οποια το μυαλο μας σταματα. Ειναι η αιτια, η πηγη του χρονου. Ο χρονος δεν ειναι παρα μια παρενθεση μεσα στην αιωνιοτητα. Ανοιξε η παρενθεση, εκλεισε η παρενθεση. Αλλα υπαρχει ατελειωτο «πριν,» και ατελειωτο «μετα».
Ο Λογος λοιπον υπηρξε και υπαρχει αιωνια, ενω εμεις και ολα τα πραγματα εχομε μια αρχη.
Ποια να ηταν αραγε, και να ειναι, η σχεση του Λογου προς τον Θεο Πατερα? Ας το ακουσωμε απ” την δευτερη προταση του Ιωαννη: «Και ο Λογος ην προς τον Θεον.» Η λεξη κλειδι εδω ειναι το «προς.» Ο Ιωαννης δεν λεγει οτι, «Ο Λογος ηταν μετα του Θεου» που θα σημαινε, «σε κοινωνια με τον Θεο,» ουτε «συν τω Θεω,» που θα σημαινε, «σε ενωση με τον Θεο,» ουτε «εν τω Θεω,» που θα σημαινε «στον κολπο (αγκαλια) του Θεου,» ουτε και «παρα τω Θεω,» που θα σημαινε «κοντα στον Θεο.»
«Ο Λογος ην προς τον Θεον.» Ποτε δεν θα μπορουσε ν” αποδωσει τουτο το δευτερο χαρακτηριστικο του Λογου, εαν δεν εκανε επιτηδες τουτο το συντακτικο λαθος (ρημα στασης με προθεση κινησης). Η κατευθυνση, η ταση, η ηθικη προδιαθεση, η επιθυμια, η ροπη αυτου του οντος, που το ονομαζει Λογος, ηταν και ειναι διαρκως στραμμενη προς τον Θεο. Αυτη ειναι η ουσια, η φυση Του. Ενα ον, ενα προσωπο, που ολο του το ειναι ειναι στραμμενο προς τον Θεο, και που βρισκεται σε βαθεια κοινωνια μ” Αυτον. Θυμηθειτε την φραση της Γενεσης, «Ας καμωμεν ανθρωπον κατ” εικονα ημων, καθ” ομοιωσιν ημων.»
Στην τριτη προταση του πρωτου εδαφιου ο Ιωαννης μας λεγει τι τελικα ειναι αυτος ο Λογος. Ειναι κατι διαφορετικο απ” τον πλεον τελειο ανθρωπο, η απ” τον πλεον υψηλον των αγγελων. «Και Θεος ην ο Λογος.» Ειναι Θεος, συμμετεχει στην θεοτητα.
Συνοψιζωμε: Υπαρχει στο Συμπαν ενα ον «αιωνιο» σαν τον Θεο, προσωπο ανεξαρτητο σαν Αυτον, Θεος σαν Αυτον. Ολες οι επιθυμιες αυτου του οντος ειναι στραμμενες προς τον Θεον, και ζει μονον δι” Αυτον. Αυτο το ον ειχε αναγνωρισει ο Ιωαννης σε κεινον τον Ιησου που Τον γνωριζε σαν Χριστον, και γι” Αυτον μιλα στην διηγηση του.
Μια ερωτηση εδω, γιατι να Του δινει το ονομα «Λογος»? Ειναι γιατι τουτη η λεξη αποκαλυπτει την βαθυτερη σχεση αυτων των δυο οντων.
Ο καθενας απο μας και ειδικα η σκεψη μας ειναι ενας ολοκληρος κοσμος, που μπορει να μεινει κλειστος προς τους αλλους η ανοικτος. Ποιο ειναι το οργανο που αποκαλυπτομε τον εσωτερικο μας κοσμο, την σκεψη μας, στους αλλους εξω? Ο λογος μας. Οτι ειναι τα λογια μας για την σκεψη μας, ειναι αυτο το προσωπο, ο Λογος, για τον Θεο. Ειναι Αυτος που αποκαλυπτει τον Θεο εξωτερικα, οπως ακριβως ο λογος την σκεψη. Αυτη η σχεση υπονοει ταυτοχρονα την πλεον βαθεια προσωπικη κοινωνια, και την πλεον τελεια υποταγη. Θυμοσαστε την ερωτηση του Φιλιππου, «Κυριε δειξε μας τον Πατερα και μας αρκει»? Η απαντηση του Κυριου, «Τοσο χρονο ειμαι μαζι σας και δεν μ” εγνωρισες Φιλιππε? Εκεινος που εχει ιδει εμενα εχει ιδει τον Πατερα.»
Αφου ο Ιωαννης μας αποκαλυψε την υπαρξη του Λογου πριν αρχισει ο χρονος, μεσα εκει στην αιωνιοτητα, στην συνεχεια μας Τον δειχνει που ηταν στην αρχη του χρονου, και μετα κατεβαινοντας την διαδοχη των αιωνων, μας Τον αποκαλυπτει να ενεργει μεσα στην ιστορια, σαν οργανο του Θεου, πριν ακομα εμφανισθει στην γη.
Που ηταν ο Λογος στην αρχη του χρονου, οταν εγινε η Δημιουργια? «Παντα δι” αυτου εγενετο, και χωρις αυτου εγενετο ουδε εν ο γεγονεν.» Διαβαζομε και το Α. Κορινθιους Η6: «Για μας ομως ενας Θεος υπαρχει, ο Πατηρ, απ” τον οποιον προερχονται ολα και εμεις ανηκομε εις αυτον, και ενας Κυριος Ιησους Χριστος, δια του οποιου εγιναν τα παντα και μεις δι” αυτου.»
Συμφωνα μ” αυτα τα εδαφια, κανενα, τιποτα δεν εχει ελθει απ” την ανυπαρξια στην υπαρξη, χωρις να περασει μεσ” απ” τον νου και την θεληση του Λογου. Αλλα ομως ο Λογος αντλει το καθε τι απ” τον Πατερα. Ολα εγιναν «δια του Λογου» (του Υιου) αλλα «εκ του Πατρος». «Και χωρις αυτου εγενετο ουδε εν ο γεγονεν.» Τα παντα. Δεν ειναι μια τυφλη αρχη η πρωτη αιτια της υπαρξης, δεν η υλη που τα δημιουργησε, η η τυχη, η οτι αλλο γεννα η αρρωστημενη φαντασια των ανθρωπων προκειμενου να εξηγησουν το μυστηριο της Δημιουργιας. Ολα χωρις εξαιρεση, καθε υπαρξη προερχεται απο κεινο το νοημον και ελευθερο ον, που και γι” αυτην την αιτια ο Ιωαννης Το ονομαζει, Λογον. Δεν υπαρχει ουτε ενα εντομο, ουτε ενα φυλλο χορταριου, που να μην φερει τα ιχνη της δικης Του σφραγιδας. Το θεμελιο του συμπαντος ειναι καθαρα ο Λογος. Ειναι Αυτος που εγινε και σωτηρας μας, το προσωπο που συνεργασθηκε με τον Πατερα στο εργο της δημιουργιας.
Και σαν τα εφερε ολα στην υπαρξη, ποιο ηταν το εργο Του μετα? Μας το λεγει ο Ιωαννης στο εδαφιο 4: «Εν αυτω ζωη ην, και η ζωη ην το φως των ανθρωπων.»
Ο Ιδιος ειναι η πηγη της ζωης. Σαν εφερε λοιπον την Δημιουργια στην υπαρξη, συνδεθηκε μαζι της, και αρχισε να της διοχετευει ζωη, για να συντηρηθει, ν” αναπτυχθει, να ευημερησει, να κινηθει προς τα εμπρος, προς τον σκοπο που της ειχε ταξει.
Ειναι οπως μια μαννα, η ενας πατερας, που φερνουν στον κοσμο ενα παιδι. Δεν σταματουν εκει, αλλ” αμεσως φροντιζουν για την προστασια, την αναπτυξη του, την ωριμανση του. Και το παιδι μεγαλωνει και αναπτυσσεται, οσο ειναι ενωμενο μαζι τους.
Ο Λογος μεταδιδει συνεχως ζωη στο καθε ενα απο τα δημιουργηθεντα οντα, σ” ενα διαφορετικο μετρο, και σε μια μορφη συμφωνα με τις επιθυμιες τους και τις ικανοτητες τους. Σε μερικα, και στην πλειονοτητα των ανθρωπων, φυσικη ζωη μονον. Σε ορισμενους, φυσικη ζωη, μαζι με τουτον η τον αλλον βαθμον μιας υψηλοτερης ζωης.
«Εν αυτω ζωη ην, και η ζωη ην το φως των ανθρωπων.» Τι αραγε να ειναι αυτο το φως, που, για δεστε, δεν αναφερει οτι το πηρε ολη η Δημιουργια, αλλα μονον οι ανθρωποι? Μονον αυτοι, αναφερει, οτι ειναι σε θεση να το απολαυσουν.
Τουτο το φως ειναι η διακριση, η αισθηση του τι ειναι καλο, του τι ειναι αληθεια, ειναι η κατοχη της σωστης αποψης σχετικα με ολα τα πραγματα. Απο μια αλλη αποψη, μπορουμε να πουμε, οτι ειναι η αγιοτης, η εσωτερικη καθαροτητα.
Αυτο το εσωτερικο φως ειναι αποροια της ζωης, της ζωης υπο την ηθικη της αποψη.
Αυτο το φως το ειχε σε μεγαλο μετρο ο ανθρωπος πριν την πτωση, σκοτεινιασε μετα την πτωση, τοτε που αποκοπηκε απ” την πηγη του φωτος, το ξαναπαιρνει παλιν σαν ενωθει με την πηγη του φωτος, μ” Αυτον που ειπε: «Εγω ειμαι το φως του κοσμου.»
Να πουμε ομως και τουτο: Μετα την πτωση ο Θεος δεν επαψε να φωτιζει τους ανθρωπους, συνεχισε να τους αποκαλυπτει τον σκοπο και τον δρομο για να φθασουν εκει. Τους μιλουσε με την Δημιουργια, τους μιλουσε μεσ” απ” την συνειδηση, σχετικα με τον ανθρωπο, τον Θεο, και τις σχεσεις αυτων των δυο. Ειδατε, και οι πλεον υπαναπτυκτοι λαοι αισθανονται την αναγκη της λατρειας ενος ανωτερου οντος, και δεν τους λειπει καποια αισθηση του τι ειναι ηθικα καλο. Αποδειξεις ολα αυτα της υπαρξης του παγκοσμιου φωτος που εκπηγαζει απ” τον Λογο. Αυτο το φως, αυτη η αισθηση του ωραιου, του αληθινου, του δικαιου, που τοσο ελαμψε στους αρχαιους Ελληνες, και φωτισε και εξευγενισε στην συνεχεια ολη την ανθρωποτητα, εκει εχουν την πηγη τους, σ” αυτο το προσωπο, στον Λογο: «Ηταν το φως το αληθινο που φωτιζει καθε ανθρωπο», παντου σ” ολη την γη. Οτι πετυχαν οι ανθρωποι ηταν γιατι ο Λογος τους φωτιζε συνεχως, και τους εδινε ζωη, δυναμη να κινηθουν προς τα εμπρος. Τα εργα τους, αν τα ψαξεις πιο βαθεια τον Λογο δοξαζουν, γιατι απο κει ξεκινα η εμπνευση, η σοφια, η δυναμη στο να γινουν.
Συνεχιζει ο Ιωαννης στο εδαφιο 5: «Και το φως εν τη σκοτια φαινει, και η σκοτια αυτο ου κατελαβεν.»
Το ερωτημα εδω ειναι, ποια ειναι αυτη η σκοτια, που καλυψε μονομιας την σκηνη του κοσμου, του κοσμου που δημιουργησε και φωτισε ο Λογος?
Δεν ειναι τιποτα αλλο παρα η υποταγη στην αμαρτια και στο ψεμμα, στο οποιο η ανθρωποτητα ζει, σαν συνεπεια της πτωσης της.
Ο Λογος ηταν η πηγη της ζωης και του φωτος στον κοσμο. Σαν τουτος ο τελευταιος σταματησε να ζει «Εν Αυτω», σαν απεκοπη λογω της αμαρτιας, σταματησε να παιρνει φως, και τοτε τον καλυψε το ηθικο σκοταδι, η «σκοτια.» Απο τοτε και μετα υπηρξε σκοταδι.
Ο Λογος ομως εμμενει στον ρολο του σαν φωτοδοτης του κοσμου, και καποτε φθανει να εμφανισει τον εαυτο Του σ” αυτο το θεατρο, που ο Ιδιος ποτε δεν σταματησε να φωτιζει.
Να τι εγινε εκεινη την ημερα των Χριστουγεννων: Το φως που φωτιζε μεχρι τοτε την ανθρωποτητα, ερχοταν να ζησει αναμεσα της. Τι ερχοταν να κανει εδω κατω σε μας? Μεχρι τωρα τι εκανε? Φωτιζε, οδηγουσε τους ανθρωπους να βρουν ποιο ειναι το καλο, το ηθικο ιδεωδες, ωστε να το φθασουν, να το πραγματοποιησουν στον εαυτο τους. Θυμοσαστε την αγωνιωδη εκζητηση των Ελληνων φιλοσοφων για το » καλο καγαθον»? Ε, εκεινο που ερχοταν να κανει τωρα αναμεσα στην ανθρωποτητα ηταν να πραγματοποιησει ο Ιδιος στον εαυτο Του, σαν ενας απο μας, αυτο το «καλο,» το «ηθικο ιδεωδες,» να το επιδειξει σ” ολη του την λαμπροτητα, και να οδηγησει τους ανθρωπους στο δρομο του να το κανουν πραγματικοτητα, ο καθενας για τον εαυτο του. Στο Α Ιωανν. Β8 λεγει: «Το σκοταδι παρερχεται, και το φως το αληθινον ηδη φεγγει.»
Πριν ελθει λοιπον στη γη, φωτιζε τα βαθη της ανθρωπινης ψυχης να βρει το ιδεωδες της. Τουτο ακριβως το λειτουργημα ολοκληρωσε μ” αυτο που εκανε σαν Χριστος στο μεσον του Ιουδαικου κοσμου.
Απο τα Χριστουγεννα και μετα, αυτο το «φως της ζωης»δεν εμφανισθηκε απλα, αλλα «φαινει,» φωτιζει, ξεχυνει την λαμπροτητα του στο σκοταδι της ανθρωποτητας, αγωνιζομενο να το διαλυσει.
«Και η σκοτια αυτο ου κατελαβεν.» «Αλλα το σκοταδι δεν το καταλαβε.» Δεν το καταλαβε, δεν το κατενοησε, δεν ανεχθηκε απο μονο του να δεισδυθει απ” αυτο, το οποιον ελαμπε για να το διαλυσει.
«Σκοτια» ειναι ζωντανα και ελευθερα οντα, ειναι η διεφθαρμενη ανθρωποτητα. Να θυμηθουμε και το Ιωννη Γ19: «Το φως εχει ελθει στο κοσμο, αλλ” οι ανθρωποι αγαπησαν μαλλον το σκοταδι παρα το φως, επειδη τα εργα τους ησαν πονηρα.»
Πριν ελθει το φως, ο Θεος εστειλε καποιον να προετοιμασει τους ανθρωπους γι” αυτο: «Παρουσιασθηκε καποιος ανθρωπος, σταλμενος απ” τον Θεο, του οποιου το ονομα ηταν Ιωαννης. Αυτος ηλθε χαριν μαρτυριας, να μαρτυρησει για το φως, δια να πιστεψουν ολοι δι” αυτου. Δεν ηταν εκεινος το φως, αλλα ηλθε να μαρτυρησει για το φως.» (Εδαφια 6-8). Στον απεσταλμενο του ειχε δωσει και το καταλληλο ονομα: «Ιωαννης,» που σημαινει, «ο Θεος δινει χαρη.» Ανοιγε η εποχη της χαρης του Θεου στους ανθρωπους.
Αλλα ηταν αναγκη το φως να πιστοποιηθει, να μαρτυρηθει, να καταδειχθει? Δεν δινει ο ηλιος απο μονος του αποδειξη της υπαρξης του? Χρειαζεται μαρτυρα να σου πει οτι τουτος ειναι που στελνει το φως? Βεβαιως ετσι θα ηταν τα πραγματα εαν ο Λογος ειχε εμφανισθει εδω κατω μεσα στην δοξα που Του ανηκει, στην μορφη του Θεου. Τοτε η αποστολη ενος μαρτυρα θα ηταν τελειως περιττη. Αλλα Αυτος ηταν αναγκασμενος να εμφανισθει τυλιγμενος μεσα σ” ενα παχυ πεπλο, «και ο Λογος εγενετο σαρξ» (εδ.14), μεσα σε ανθρωπινη σαρκα. Καθως τωρα ο κοσμος ηταν βυθισμενος στη τυφλωση που τον ειχε οδηγησει η αμαρτια, δεν θα μπορουσε να Τον αναγνωρισει, παρα με την βοηθεια ενος μαρτυρα, μιας μαρτυριας.
Αλλα και απ” την αλλη μερια θα πρεπει να τονισθει οτι, οταν ηλθε ο Λογος στον κοσμο, εκεινη την νυχτα των Χριστουγεννων, δεν εφθασε εδω σαν ξενος. Οπως ειδαμε προηγουμενως, ειχε βαθειες και στενες σχεσεις με την ανθρωποτητα. Μαλιστα, ειχεν ο Ιδιος προετοιμασει για τον ερχομο Του εδω στην γη, και φαινοταν να ειναι βεβαιωμενος για μια ευνοικη υποδοχη.
Οι ανθρωποι ομως απετυχαν να αναγνωρισουν στο Χριστο τον Λογο, το Δημιουργο και Φωτοδοτη τους, που τωρα ειχε εμφανισθει αναμεσα τους.
Ο κοσμος ηταν εργο Του, φερει την σφραγιδα της διανοιας Του, οπως το αριστουργημα φερει την σφραγιδα της μεγαλοφυιας του καλλιτεχνη που το συνελαβε και το κατεσκευασε. Τον εγεμιζε με την αορατη παρουσια Του, και ειδικα με το ηθικο φως με το οποιο Αυτος φωτιζε την ανθρωπινη ψυχη. Και δες τε, οταν Αυτος εμφανιζεται, ο κοσμος που δημιουργηθηκε και φωτισθηκε απ” Αυτον, δεν Τον αναγνωριζει! Η αληθινη Εκκλησια, αυτοι που Τον ανεγνωρισαν, ηταν και παραμενει σ” ολους τους αιωνες, και σ” ολα τα μερη, μια ελαχιστη μειονοτης.
Η μαρτυρια ειδικα του Ιωαννη θα επρεπε να ειχε ανοιξει την πορτα της πιστης σε ολους, και να καθιστουσε την απιστια αδυνατη. Και ομως, το αδυνατο πραγματοποιειται, και ακομα κατω απ” την πλεον τερατωδη μορφη. Αυτο το θεμα θα μας αναπτυχθει στα επομενα εδαφια 9-11.
«Το φως το αληθινον, το οποιον φωτιζει καθε ανθρωπον, ηρχετο εις τον κοσμον. Εις τον κοσμον ητο και ο κοσμος δι” Αυτου εγινε, αλλ” ο κοσμος δεν Τον ανεγνωρισε. Εις τους δικους Του ηλθε αλλ” οι δικοι Του δεν Τον εδεχθησαν»(εδ.9-11). Ναι, εκεινη η απορριψη ελαβε χωρα εκει που φαινοταν οτι δεν θα μπορουσε να γινει ποτε, στο κατοικητηριο που ο Λογος ειχε προετοιμασει για τον εαυτο Του εδω κατω, «Εις τους δικους Του,» εις τον λαο που ολους αυτους τους αιωνες τους προετοιμαζε ακριβως γι” αυτον τον σκοπο. Τουτο ειναι το τερατωδες του Ιουδαικου εγκληματος, τουτο ειναι το αποκορυφωμα της αμαρτιας της ανθρωποτητας.
Πριν ελθει ειχε προετοιμασει για τον εαυτο Του εκει ενα κατοικητηριο, το οποιον ανηκε αποκλειστικα σ” Αυτον. Τουτο θα Τον υπηρετουσε σαν μια πορτα εισοδου στον υπολοιπο κοσμο. Λεγει π.χ. στην Εξοδο ΙΘ5, «Εσεις θα ειστε λαος που ξεχωρισα για Μενα, μεταξυ ολων των λαων.» Και στο Μαλαχια Γ1,»Και ο Κυριος, τον οποιον σεις ζητειτε, θα ελθει ξαφνικα στον ναο Του…να, ερχεται…»
Αλλα αυτη η πορτα ηταν κλειστη σ” Αυτον, απο κεινους τους ιδιους που θα επρεπε να ειχαν σπευσει να Του την ανοιξουν, και να Τον υποδεχθουν. Απ’τους υπηρετες Του, που εμεναν στο σπιτι που Αυτος ειχε φτειαξει (θυμηθειτε την παραβολη του υιου του ιδιοκτητη του αμπελωνα).
Εαν αυτο το προετοιμασμενο σπιτι ειχε ανοιξει την πορτα να υποδεχθει το αφεντικο του, θα γινοταν το κεντρο για την εξαπλωση της Βασιλειας του Θεου σ” ολον τον κοσμο. Αντ” αυτου ομως συνεβη ενα ανηκουστο γεγονος.
Θυμοσαστε το τελος της ιστοριας με τον Αγαμεμνονα? Σαν επεστρεψε στο παλατι του, μετα απο τοσα χρονια στον πολεμο της Τροιας, επεσε απ” το κτυπημα της απιστου συζυγου του. Τι ηταν ομως εκεινο το εγκλημα εμπρος σε τουτη την τραγωδια? Ο Θεος, που Τον επεκαλειτο το εκλεγμενο εθνος Του, εμφανιζεται στον ναο Του, και σταυρωνεται απ” τους ιδιους τους λατρευτες Του!
Η εμφανιση του Λογου λοιπον, δεν πετυχε να διαλυσει το σκοταδι του ανθρωπινου γενους, ουτε και να καταβαλει την αντισταση του Ισραηλ σαν εθνος. Παρολα αυτα η αποστολη Του δεν θα μπορουσε να μην πετυχει. Κατα την στιγμη που ο κοσμος, που ο Ιδιος ειχε ετοιμασει για τον εαυτον Του, απομακρυνεται απ” Αυτον, μια οικογενεια πιστων, θεικα αναγεννημενων, εμφανιζεται και συγκεντρωνεται γυρω Του. Αυτο μας εξηγει ο Ιωαννης στην συνεχεια.
«Εις οσους ομως Τον εδεχθησαν, εδωκε εξουσια να γινουν παιδια του Θεου, εις εκεινους δηλαδη που πιστευουν στο ονομα Του, οι οποιοι ουτε απο αιματα ουτε απο το θελημα σαρκος ουτε απο το θελημα ανδρος, αλλ” απ” τον Θεο εγεννηθηκαν»(εδ.12-13). Το εθνος Του, οπως ειπαμε, μεσω των αντιπροσωπων του Τον απερριψε σαν εθνος. Υπηρξαν ομως σποραδικα μερικοι που Τον ανεγνωρισαν και Τον πιστεψαν. Θυμοσαστε τοτε που ρωτησε τους μαθητας Του, «Σεις ποιος λετε οτι ειμαι,» τι Του απηντησε ο Πετρος εκ μερους και των αλλων ενδεκα? «Συ εισαι ο Χριστος, ο Υιος του Θεου του ζωντος» (Ματθ. ΙΣΤ15-17). Αυτοι ειναι οι «οσοι» που μας αναφερει εδω ο Ιωαννης. «Οσοι δε ελαβον Αυτον». Τι σημαινει «ελαβον»? Το διευκρινιζει παρακατω, «τοις πιστευουσιν εις το ονομα Αυτου.»
Το ονομα καποιου ειναι το μεσον με το οποιον οι αλλοι γυρω τον γνωριζουν , και σχηματιζουν την ιδεα τους για το προσωπο του.
Τι σημαινει λοιπον «τοις πιστευουσιν εις το ονομα Αυτου»? Σημαινει, «σ” αυτους που πιστευουν στην αποκαλυψη που Αυτος ο Ιδιος εχει δωσει για τον εαυτον Του σαν «Λογος.» Σ” αυτους που εχουν διακρινει κατω απ” το καλυμμα της σαρκας αυτο το θειο Ον, τον μονογενη Υιο του Θεου, και εχουν παραδωσει τους εαυτους τους σ” Αυτον.
Ειδατε, αλλοιως γνωριζουν αυτο το προσωπο οι πιστοι Του, και αλλοιως ο κοσμος. Για τον κοσμο ειναι ενας αγιος ανθρωπος, ενας αναμορφωτης της κοινωνιας, ενας που ιδρυσε μια θρησκεια, ενας απ” τους μεγαλους της γης. Δεν μπορουν να διακρινουν τιποτα αλλο πισω απ” αυτη την εμφανιση. Οι πιστοι Του ομως, μαζι με τον Πετρο, διεκριναν και διακρινουν οτι τουτο το προσωπο ειναι ο μονογενης Υιος του Θεου, που ειχε ελθει απ” τον ουρανο να μας σωσει. «Μακαριος εισαι, Σιμωνα υιε του Ιωνα, διοτι δεν ειναι ανθρωπος που στο απεκαλυψε αυτο, αλλ” ο Πατερας Μου που ειναι στους ουρανους.»(Ματθ. ΙΣΤ17). Γιατι ειναι ο Πετρος μακαριος που Τον δεχθηκε, γιατι ειναι μακαριοι ολοι εκεινοι που στην συνεχεια Τον δεχθηκανε? Μας το εξηγει εδω ο Ιωαννης: «Οσοι δε ελαβον Αυτον, εδωκεν αυτοις εξουσια τεκνα θεου γενεσθαι.» Τι να ειναι αραγε αυτο το ασυληπτο προνομιο? Ας το διαβασωμε προσεκτικα αλλη μια φορα απ” τα εδαφια 12 και 13: «Εις οσους ομως Τον εδεχθησαν, εδωκε εξουσιαν να γινουν παιδια του Θεου, εις εκεινους δηλαδη που πιστευουν στο ονομα Του, οι οποιοι ουτε απο αιματα ουτε απ” το θελημα σαρκος ουτε απ” το θελημα ανδρος αλλ” απ” τον Θεο εγεννηθηκαν.»
Σαν ηλθε ο Λογος στην γη ξεκινησε την δημιουργια μιας νεας, μιας δευτερης ανθρωποτητας, πανω στα θεμελια της πρωτης.
Να σε τι διαφερει η πρωτη απ” την δευτερη: Η πρωτη πολλαπλασιαζεται, αναπαραγεται , γεννα τα μελη της, με τον φυσικο τροπο, «Εκ θεληματος σαρκος, εκ θεληματος ανδρος,» οπως μας λεγει εδω ο Λογος του Θεου. Το ειπε και ο Κυριος εκεινη την νυκτα στον Νικοδημο, «Αυτο που εχει γεννηθει απ” την σαρκα, ειναι σαρκα,»(Ιωανν. Γ16), και ποτε δεν μπορει να ξεφυγει απ” αυτον τον σιδερενιο κυκλο, δεν μπορει να γινει τιποτα παραπανω.
Σαρκικοι ανθρωποι, διεγειρομενοι απ” τις σεξουαλικες, τις σαρκικες επιθυμιες, γεννουν σαρκικους ανθρωπους, και αυτοι με την σειρα τους το ιδιο, και μενουν ολοι τους κλεισμενοι σ” αυτον τον κυκλο, και δεν μπορουν να υψωθουν πουθενα πιο ψηλα.
Υπαρχει ομως και ενα υψηλοτερο επιπεδο ζωης, ειναι αυτη που μεταδιδει το Πνευμα, η πνευματικη, που συνεχως ανανεωνει τον εαυτον της, και ετσι ειναι αιωνια. Τουτη την γευονται οσοι ανηκουν στην δευτερη ανθρωποτητα, σ” αυτην που γεναρχης της ειναι ο Λογος. Για να βρεθεις εδω χρειαζεται ενα καινουργιο ξεκινημα εξ αρχης, οπως το μωρο οταν εμφανιζεται στον κοσμο, χρειαζεσαι μια νεα γεννηση. Και η ομορφια τουτης της δευτερης γεννησης ειναι οτι ειναι απηλλαγμενη απο υλικα στοιχεια, απ” την σαρκα. Δεν ειναι καρπος σαρκικης επιθυμιας, δεν μεσολαβει ανδρας η γυναικα, ανθρωπινη θεληση. Ειναι μονον εκ Θεου. Απ” την μια μερια ο Θεος ενεργει μετο Πνευμα Του , και την προσφερει στον ανθρωπο. Απ” την αλλη η πιστη του ανθρωπου απλωνει το χερι και την παιρνει.
Και τι θαυμαστο! Οπως στην πρωτη, στην φυσικη σου γεννηση κληρονομεις την φυση του σαρκικου σου πατερα, ετσι και σε τουτη την δευτερη γεννηση, κληρονομεις την φυση του Θεου που στην δινει, γινεσαι «κοινωνος θειας φυσης.»
Να το ξαναπουμε. Συμφωνα με τα εδαφια 12 και 13 που τωρα μελεταμε, αυτο το υψιστο δωρο της νεας γεννησης, αυτο που παιρνει τον σαρκικο, τον φθαρτο ανθρωπο, και το κανει πνευματικο, αιωνιο, ο Θεος το δινει μονον σ” αυτους που γνωρισαν, πιστεψαν, δεχθηκαν τον Λογο, τον μονογενη Υιο του Θεου, γι” αυτο που ειναι για τους ανθρωπους, προσωπικος Σωτηρας και Κυριος. Ειναι αυτοι που Τον εκαναν αντικειμενο της πιστης τους, και παρεδοθηκαν σ” Αυτον.
Δυο οι δρομοι λοιπον για τον ανθρωπο. Ο πρωτος ο φυσικος, αυτον που πορευονται οι πολλοι, η μεγαλη μαζα της ανθρωποτητας. Συντροφος του η φθορα, τελος του ο θανατος. Ο δευτερος ο πνευματικος, αυτον που πορευονται οι πιστοι του Χριστου μετα την νεα τους γεννηση. Ο δρομος της αφθαρσιας, της συνεχους ανανεωσης, της αιωνιας ζωης.
Μενει στον καθενα λοιπον να εξετασει, ποιον δρομο ακολουθει, τον φυσικο η τον πνευματικο, τον δρομο του θανατου η τον δρομο της ζωης? Ποιος ειναι ο γεναρχης του, ο Αδαμ η ο Χριστος? Να τους πορευθεις και τους δυο δρομους μαζι δεν γινεται. Ειναι αντιθετοι ο ενας στον αλλον: «Το φρονημα της σαρκας ειναι εχθρα προς τον Θεο. Επειδη εις τον νομο του Θεου δεν υποτασσεται, αλλα ουτε και μπορει. Οσοι ειναι της σαρκας, δεν μπορει ν” αρεσουν στον Θεο,» μας λεγει ο Λογος του Θεου στην Ρωμαιους Η7,8.
Να θυμηθουμε και αυτο που ειπε ο Κυριος στον Νικοδημο: «Εαν καποιος δεν γεννηθει εξ αρχης, (αναγεννηθει) δεν μπορει να δει την Βασιλεια του Θεου»(Ιω. Γ3).
Μπορει καποιος ν” ακουει το Ευαγγελιο τακτικα, και να προσπαθει να φερει την ζωη του στα μετρα των εντολων του Θεου. Μπορει να πετυχει πολλα σ” αυτο τον αγωνα, αλλα στο τελος ολα θα καταρευσουν. Οσο και να προσπαθησει, «Αυτο που εχει γεννηθει απ” την σαρκα ειναι σαρκα,» που σημαινει οτι, οσο και αν αγωνισθεις να το αλλαξεις, οτι καλυμμα και αν του φορεσεις, αυτο στο βαθος του παραμενει το ιδιο, σαρκικο, υποδουλωμενο στην αμαρτια και στον θανατο. Χρειαζεσαι μια νεα γεννηση. Και μετα ολα θα μεγαλωνουν και θα αναπτυσσονται φυσιολογικα, αβιαστα, χωρις αγχωδεις προσπαθειες, ετσι ακριβως οπως μεγαλωνει απο μονο του το μωρο που γεννηθηκε.
Εδω να κανωμε και μια διευκρινηση, γιατι συχνα γινεται καποιο λαθος. Θεωρουν μερικοι οτι εκεινο που χρειαζεται για να φερει την νεα γεννηση στον ανθρωπο ειναι η πιστη του αυτη καθ” εαυτην. Δεν ειναι ομως η δυναμη της πιστης του που μπορει να αναγεννησει καποιον. Η πιστη ειναι απλως το απλωμα του χεριου να παρεις το δωρο που σου προσφερει ο Θεος. Ειναι το αντικειμενο τουτης της πιστης που φερει το αποτελεσμα. Η πιστη μπορει να κανει εναν ανθρωπο γεννημενο απο σαρκα να γινει τεκνον Θεου, μονον οταν εχει σαν αντικειμενο της τον «Λογο που εγινε σαρκα.» Οπουδηποτε αλλου και αν ακουμπησει η πιστη σου (σε αλλα προσωπα, σε δογματα, σε τυπικοτητες και μυστηρια κ.λ.π.) δεν προκειται να αναγεννηθεις.
«Και ο Λογος εσαρκωθηκε και εμεινε μεταξυ μας και ειδαμε την δοξα του, μιαν δοξαν που εχει ενας μονογενης υιος απ” τον πατερα, γεματος χαρη και αληθεια.»(εδ.14). «Και ο Λογος σαρξ εγενετο.» Ο Λογος στον οποιον το καθι τι οφειλει την υπαρξη του, Αυτος που εδημιουργησε και μας τους ιδιους, εγινε σαρκα, εγινε δηλαδη ανθρωπινη υπαρξη, σαν ενας απο μας, μελος της ανθρωπινης φυλης. Πηρε σωμα, κοκκαλα, σαρκα με φυσικες ευαισθησιες, με επιθυμιες, με φοβους, σαρκα που πονουσε, σαρκα που ειχε την δυνατοτητα να πειραχθει και να αμαρτησει. Αυτη την μορφη υπαρξης συγκατατεθηκε να παρει ο Λογος για τον εαυτον Του.
Φυλακισθηκε ο Ιδιος, οπως το δημιουργημα Του, μεσα σ” ενα σωμα, στους περιορισμους του χωρου και του χρονου, εγκαταλειποντας την κατασταση της θειας Του υπαρξης.
Εγινε ενα καθαρα ανθρωπινο προσωπο, σωμα-ψυχη-πνευμα, και ετσι Τον συνανταμε στα επομενα 33 χρονια. Δεν πηρε απλα ενα σωμα. Αδειασε κυριολεκτικα τον εαυτον Του πριν μπει εκει. Ο Ιδιος μιλουσε για την «ψυχη» Του σαν «τεταραγμενη» (Ιω. ΙΒ27), και για το «πνευμα» Του, που το παρεδωσε στον Πατερα (Ιω.ΙΘ30).
Μεσω αυτης της ενσαρκωσης Του ηταν σε θεση να υποφερει, ν” απολαμβανει, να πειραζεται, να μοχθει, να μαθαινει, να προοδευει, να προσευχεται, ακριβως «σαν εμας» (Εβρ. Β17). Ο Ιδιος ονομαζε τον εαυτον «Υιο ανθρωπου.»
Τις θειες ιδιοτητες Του τις ειχε εγκαταλειψει, γιατι δεν θα μπορουσαν να συνταιριαξουν με τον ανθρωπινο τροπο υπαρξης στον οποιον τωρα βρισκοταν. Το «εγω» Του ομως παρεμενε το ιδιο, οπως σ” εναν βασιλια που θελει ο ιδιος και γινεται βοσκος.
Οταν αργοτερα στην αναληψη Του απεκτησε παλιν την θεια Του κατασταση, αυτο δεν το εκανε εγκαταλειποντας, βγαζοντας απο πανω Του την ανθρωπινη κατασταση που φορουσε, αλλα εξυψωνοντας την στο σημειο που να μπορει τουτη να γινει οργανο και φορεας της θειας καταστασης. Γι” αυτο και ο Ιωαννης Τον ειδε στην Αποκαλυψη παλιν σαν καποιον «ομοιον με υιον ανθρωπου,» ομοιον δηλαδη με ανθρωπο.
Ειναι ενα «εγω,» ενα προσωπο που περασε απο εναν τροπο υπαρξης σε εναν αλλον. Και επανακτα μετα απο λιγο τον πρωτο δια εξυψωσεως, δια τελειοποιησεως του δευτερου στον οποιον βρισκοταν. Ετσι εγινε η ενσαρκωση Του μεσω της κενωσης Του (του αδειασματος Του).
Και σαν ενσαρκωθηκε, «εσκηνωσεν εν ημιν.» Μπηκε στο καραβανι της ανθρωποτητας, και ειχε τις σχεσεις που εχει ενας οδοιπορος του καραβανιου με τα αλλα μελη του. Ειναι σαν να ειχε πει ο Ιωαννης, «Εφαγαμε και ηπιαμε στο ιδιο τραπεζι, κοιμηθηκαμε κατω απ” την ιδια στεγη, περπατησαμε, ταξιδευσαμε μαζι. Τον γνωρισαμε σαν γυιο, αδελφο, φιλο, φιλοξενουμενο, σαν πολιτη. Εως το τελος παρεμεινε πιστος στο μονοπατι που εισηλθε σαν εγινε ανθρωπος.»
«Και εθεασαμεθα.» Τουτο το ρημα σημαινει το ηρεμο κυτταγμα με μια αισθηση βαθειας ικανοποιησης. Τι «εθεωντο» αυτα τα τρια χρονια τουτοι οι δωδεκα που τους ειχε κοντα Του? «Την δοξαν Του.»
Η δοξα του Θεου ειναι η ακτινοβολια των τελειτητων Του, της σοφιας Του, της δυναμης Του, της αγαπης Του, του ελεους Του κ.λ.π. εμπρος στα ματια των δημιουργηματων Του.
Ποια αραγε δοξα να ειδαν στον Λογο τουτοι οι μαρτυρες? Σιγουρα οχι την θεικη Του δοξα. Αυτη την ειχε εγκαταλειψει πριν γινει ανθρωπος. Γι” αυτο και ο Ιδιος, λιγο πριν φυγει απ” την γη, ζητησε απο τον Πατερα, «Και τωρα Πατερα δοξασε με κοντα σου με την δοξα που ειχα μαζι σου πριν να υπαρξει ο κοσμος.» (Ιω. ΙΖ5). Αρα δεν ηταν αυτη η δοξα που ειδαν στον Λογο ο Ιωαννης και οι συντροφοι του. Για ποια αραγε δοξα να μιλα εδω? Το λεγει στην συνεχεια, «Μια δοξα που εχει ενας μονογενης υιος απο τον πατερα.» Το διευκρινιζει και ο Ιδιος ο Κυριος καθως απευθυνεται προς τον Πατερα: «Ολα τα δικα μου Πατερα ειναι δικα σου, και τα δικα σου δικα μου, και εχω δοξασθει δι” αυτων.» (Ιω.ΙΖ10). Ολοι γυρω Του καταλαβαιναν οτι μεταξυ αυτου του προσωπου και του Θεου υπηρχε μια ιδιαιτερη σχεση, μια σχεση υιου προς πατερα. Και δεν υπαρχει μεγαλυτερη δοξα για εναν ανθρωπο να βρισκεται σ” αυτη την ιδαιτερη σχεση με τον Θεο, και να την βλεπουν οι αλλοι γυρω του. Ειδατε, εαν καποιος προσευχηθει απο μας, και ο Θεος αμεσως του απαντησει, πως υψωνεται στα ματια μας. Τουτον τον ακουει ο Θεος λεμε, και τον κυταμμε με δεος. Τα θαυματα, τα λογια Του, η ζωη της αγιοτητος Του, η χαρη, ολο το θειο μεγαλειο και η ομορφια που οι μαθητες εβλεπαν καθημερινα επανω Του, δεν ηταν τιποτα αλλα παρα η εξωτερικευση, η αποκαλυψη τουτης της βαθειας κοινωνιας Του με τον Πατερα.
Δυο πραγματα ηταν ορατα σ” Αυτον, που Τον ξεχωριζαν απ” τους ανθρωπους. Η πιστοτητα Του σαν Υιος προς τον Πατερα, απεναντι στον Θεο, και η πληρης Του βεβαιοτης οτι ο,τι αν ζητησει απ” τον Θεο Πατερα θα εισακουσθει.
«Και εθεασαμεθα την δοξα Αυτου, δοξαν ως μονογενους παρα του Πατρος, πληρης χαριτος και αληθειας.» Τουτα τα δυο χαρακτηριζαν την ανθρωπινη ζωη του Λογου, η χαρη και η αληθεια.
«Χαρη» ειναι η θεια αγαπη που προικιζει τον χαρακτηρα με καταδεκτικοτητα προς τους φιλους, με συγκαταβαση προς τους κατωτερους, προς τους μειονεκτουντας, με συμπονοια προς τους δυστυχεις, με συγχωρητικοτητα προς τους ενοχους.
«Αληθεια,» ειναι η σωστη αποψη των πραγματων φερμενη στο φως, ετσι που να γινει αντιληπτη απ” ολους. Ειναι η αγια σκεψη, η σκεψη του Θεου, πληρως αποκεκαλυμμενη. Ειναι δηλαδη ο Ιδιος ο Θεος αποκεκαλυμμενος.
Μεσω αυτων των δυο ουσιωδων χαρακτηριστικων του χαρακτηρα του Ιησου, αυτοι που Τον συναναστραφηκαν μπορεσαν να αναγνωρισουν σ” Αυτον, τον Θεο αποκεκαλυμμενο μεσ” απο μια ανθρωπινη υπαρξη, τον μονογενη Υιο που ερχοταν απ” την παρουσια του Πατερα. Καθως η χαρη και η αληθεια που ακτινοβολουσε απο μεσα Του τους φωτιζε, ενοιωθαν οτι ειχαν εμπρος τους την πηγη της ζωης και του φωτος, κλεισμενη μεσα σε μια ανθρωπινη υπαρξη. Οπου πηγαινε σκορπιζε γυρω Του ζωη και φως.
Ο πρωτος που εδωσε μαρτυρια, που απεκαλυψε αυτο το γεγονος της ενσαρκωσης, ηταν ο Ιωαννης ο Βαπτιστης. Και χρειαζοταν τουτη η μαρτυρια, γιατι στην αρχη τουτο το γεγονος δεν ειχε γινει αντιληπτο απ” τους ανθρωπους.
«Ο Ιωαννης μαρτυρει γι” αυτον και εφωναζε, «Αυτος ειναι δια τον οποιον ειπα, Εκεινος, που ερχεται υστερα απο εμε, ειναι ανωτερος απο εμε, διοτι υπηρχε πριν απο εμε.»(εδ.15). Τουτα τα μυστηριωδη λογια τα ειπε ο Ιωαννης, πολυ πριν οι μαθητες δωσουν μαρτυρια γι” Αυτον. Ηταν την επομενη, μετα που τον πλησιασε μια επιτροπη σταλμενη απ” το Συνεδριο, να τον ανακρινει σχετικα με την αποστολη του. «Αυτος που ειναι διαδοχος μου στο μεσσιανικο εργο,» εδηλωσε ο Ιωαννης, «προηγηθηκε απο μενα.» Ο Ιησους παρουσιασθηκε μετα το Ιωαννη, και ομως ηταν πριν απ” αυτον. Πριν ελθει στον κοσμο, «εις τον κοσμον ηταν» (εδ. 10).
Τουτη η σειρα ειχε προφητευθει και απο τον Μαλαχια, «Ιδου, εγω αποστελλω τον αγγελον μου, και θελει κατασκευασει την οδον εμπροσθεν μου.»(Μαλ. Γ1). Δηλαδη, «Θα στειλω καποιον πριν απο μενα, να δωσει μαρτυρια για μενα, να με προαναγγειλει, πριν εμφανισθω δημοσια στον κοσμο.»
Δεν ειναι ομως μονο το στενο Του περιβαλλον, αυτοι οι δωδεκα, «που τον ειδαν με τα ματια τους, τον ακουσαν με τα αυτια τους, και τον ψηλαφησαν με τα χερια τους» (Α Ιω.Α1), αυτοι που εδωσαν μαρτυρια γι” αυτο το ασυλληπτο γεγονος της ενσαρκωσης του Λογου. Δεν ειναι μονον ο Ιωαννης ο Βαπτιστης που, οδηγουμενος απ” το Πνευμα του Θεου, το ανηγγειλε πρωτος στους ανθρωπους. Υπαρχει και μια τριτη μαρτυρια. Μας το λεγει ο Ιωαννης στο εδαφιο 16: «Και εκ του πληρωματος αυτου ημεις παντες ελαβομεν, και χαριν αντι χαριτος.» «Ημεις παντες» ειναι η Εκκλησια Του ανα τους αιωνες. Η εμπειρια που εχει η Εκκλησια, ο καθε πιστος ατομικα μαζι Του, ερχεται να βαλλει και αυτη την σφραγιδα της, πανω στην μαρτυρια εκεινων που περιεβαλλαν τον Ιησου οταν ηταν στην γη.
Ποια ειναι αυτη η εμπειρια? Ειναι οτι σαν γνωριζεις και ακουμπας με πιστη σ” αυτη την ανθρωπινη υπαρξη που μας την περιγραφουν τα Ευαγγελια με το ονομα «Ιησους Χριστος,» απ” το «πληρωμα» Του, απ” το γεμισμα Του, παιρνεις με αφθονια, γεμιζεις χαρη. Ειναι μια ανεξαντλητη πηγη, που οσο τραβας, παιρνεις ασταματητα χαρη και αληθεια, ζωη και φως. Ε, αυτο το Ον δεν μπορει να ειναι τιποτα αλλο, παρα η πηγη της ζωης και του φωτος, ο Λογος που εγινε σαρκα και κατοικησε αναμεσα μας. Αυτο το εσωτερικο γεμισμα με χαρη και φως του καθε μελους της Εκκλησιας Του, μαρτυρει, αποδεικνυει τουτο ακριβως το γεγονος.
Και μια διαφορα αναμεσα σε μας, που Τον πιστεψαμε στην συνεχεια, και στους αυτοπτες μαρτυρες που εζησαν μαζι Του: Αυτοι «εχουν δει,» εμεις η Εκκλησια Του, «εχομεν λαβει.»
«Και εκ του πληρωματος αυτου ημεις παντες ελαβομεν, και χαριν αντι χαριτος.» Το παν στη ζωη μας, η σωτηρια μας, ο αγιασμος μας, η εισοδος μας στον ουρανο, ειναι χαρη, δωρο του Θεου. Ολη τουτη την χαρη, ολα τουτα τα δωρα τα δινει μεσω του Ιησου Χριστου. Απο κει μονον μπορεις να τα παρεις.
Το ερωτημα ειναι τωρα, πως μπορεις να παρεις χαρη, και χαρη, και πιο πολλη χαρη απ” την πηγη της, τον Ιησου Χριστο. Χρειαζεται να προσεξεις καλα τουτη την φραση, «και χαριν αντι χαριτος.» Συνηθως το μεταφραζουν, «την μια χαρη πανω στην αλλη,» ή «την μια χαρη κατοπιν της αλλης.» Αλλ” αν ηταν ετσι, ο Ιωαννης θα ειχε χρησιμοποιησει την προθεση «επι,» «χαριν επι χαριτος.» Θυμοσαστε, πιο παλαια, που χρησιμοποιουσαν την καθαρευουσα, λεγανε, «Αυτο τιμαται αντι 200 δραχμων,» ή «Εχει αντιτιμο 200 δραχμες.» Πως παιρνεις την χαρη? Με αντιτιμο την προηγουμενη χαρη που πηρες. Χαρη με αντιτιμο την χαρη. Ειναι παραδοξο, ετσι ομως το εχει ορισει ο Θεος. Ειναι σαν να πηγαινεις σ” ενα υαλοπωλειο να αγορασεις εναν δισκο, και να σου λεγει ο καταστηματαρχης οταν τον ρωτας ποσο κανει, «Ω, τιποτα, μου αρκει οτι με τιμησες. Παρε και ενα απο τα βαζα μου. Το θελεις?» «Ω, το θελω πολυ,» του απαντας, «το ονειρευομουνα, αλλα δεν ειχα λεφτα να το πληρωσω.» «Τουτο με τιμα ιδιαιτερα, που σου αρεσουν τα ειδη μου,» συνεχιζει ο καταστηματαρχης, «να παρε και ενα σερβιτσιο.» Και οσο εσενα σου αρεσουν αυτα που σου εχει ηδη δωσει, τοσο αυτος σου δινει και αλλα, για τα οποια εκφραζεις την επιθυμια να τα αποκτησεις. Ετσι γινονται οι συναλλαγες στο καταστημα χαρης του Θεου. Την νεα χαρη, το νεο δωρο Του το παιρνεις μονον σαν αποδεχθεις με την καρδια σου το προηγουμενο που σου δινει, και επιθυμησεις και τουτο το καινουργιο. Αυτο σημαινει το, » και χαριν αντι χαριτος.» Ειναι αυτο που ειπε ο Κυριος, «Σε οποιον εχει θα του δοθει και θα περισευθει…» Στο καταστημα χαρης του Θεου δεν περνανε οι δικες μας αξιες, τα δικα μας εργα. Μ” αυτα δεν μπορεις ν” αγορασεις την χαρη Του, τις δωρεες Του. Αυτα περνουσαν στην οικονομια του Νομου που ο Χριστος κατηργησε, αντικαθιστοντας την μ” αυτην της χαρης.
«Οτι ο νομος δια Μωυσεως εδοθη, η χαρις και η αληθεια δια Ιησου Χριστου εγενετο.»(εδ. 17). Σαν ηλθε ο Λογος στην γη, ο λαος Του ηταν κλεισμενος στο συστημα του νομου. Σ” αυτο το ιδιο συστημα υπεταγη και Αυτος. Μεχρι που εξεπληρωσε στον εαυτο Του ολες τις απαιτησεις αυτου του συστηματος, και τοτε το κατηργησε, γιατι δεν χρειαζοταν πλεον. Και αφου το κατηργησε, εβαλε στην θεση του το συστημα, την οικονομια της χαρης. Το λειτουργημα του Νομου ειναι να διαταζει και να απαιτει. Η ιδιομορφια της χαρης, η ουσια του Ευαγγελιου, ειναι να προσφερει, να δινει. Ο Νομος συνδει την σωτηρια μ” ενα εργο το οποιον απαιτει να κανεις. Ο Χριστος δινει χαριστικα μια σωτηρια που, σαν απλωσεις το χερι και την παρεις, ετσι δωρεαν οπως στην δινει, ειναι αυτη που σε ξεσηκωνει στην συνεχεια να κανεις τα εργα του Νομου.
Τουτη η οικονομια, τουτο το συστημα της χαρης που εφερε ο Χριστος, αυτο αποκαλυπτει πληρως και τον αληθινο χαρακτηρα του Θεου, που παρεμενε καλυμμενος στο συστημα του Νομου. Ο Χριστος εφερε στην γη ακριβως τουτα τα δυο, την χαρη και την αληθεια, την τελεια γνωση, δηλαδη, σχετικα με το προσωπο του Θεου, τον ανθρωπο, και τις σχεσεις αυτων των δυο. (Να εδω και ενα παραδειγμα, για το ποσο προσεκτικα ειναι διαλεγμενες οι λεξεις μεσα στον Λογο του Θεου. Δια τον Νομον λεγει οτι «εδοθη δια Μωυσεως,» που σημαινει οτι απαξ και ο Μωυσης τον εδωσε, και ο ιδιος να φυγει απ” την μεση, ο Νομος παραμενει. Δια την χαρη και την αληθεια δεν λεγει, «εδοθησαν δια Ι. Χριστου,» αλλα, «η χαρις και η αληθεια δια Ιησου Χριστου εγενετο,» που σημαινει, αν παρεις μακρυα τον Ιησου Χριστο, η χαρη και η αληθεια που απεκαλυφθησαν εν Αυτω, εξαφανιζονται.)
Και φθασαμε στο τελευταιο εδαφιο του προλογου του Ιωαννη. Πιο πανω μας ειπε οτι αυτοι που σαν μαρτυρες συνανεστραφησαν τουτο το ανθρωπινο Ον με το ονομα Ιησους Χριστος, καταλαβαν οτι οντως ηταν ο μονογενης Υιος του Θεου απο δυο πραγματα. Να ξαναδιαβασομε το εδαφιο 14. «Και ο Λογος σαρξ εγενετο και εσκηνωσεν εν ημιν, και εθεασαμεθα την δοξαν αυτου, δοξαν ως μονογενους παρα του Πατρος, πληρης χαριτος και αληθειας.» Τουτα τα δυο χαρακτηριστικα ηταν που τους οδηγησαν να Τον αναγνωρισουν: Ηταν γεματος χαρη και αληθεια. Τελειωνοντας τον προλογο του ο Ιωαννης, στεκεται σε τουτο το δευτερο χαρακτηριστικο αυτου του προσωπου, την «αληθεια.» «Θεον ουδεις εωρακε πωποτε. Ο μονογενης υιος ο ων εις τον κολπον του Πατρος, εκεινος εξηγησατο.»(εδ.18).
Στο εδαφιο 17 μας ειπε οτι, «Η χαρις και η αληθεια δια Ιησου Χριστου εγενετο.» Εκεινο που μας λεγει τωρα στο εδαφιο 18 ειναι, πως το προσωπο που γεννηθηκε στην γη με το ονομα Ιησους Χριστος, δεν ειναι τιποτα αλλο παρα η τελεια αποκαλυψη του προσωπου του Θεου.
Την αληθινη γνωση του προσωπου του Θεου δεν μπορεις να την αποκτησεις με την φιλοσοφικη ερευνα. Η λογικη μας δεν μπορει να συλλαβει παρα μονον μερικες μεμονωμενες ακτινες της θειας αποκαλυψης, καθως αυτες λαμπουν εξω στην φυση, η μεσα στην συνειδηση. Ειναι αδυνατον μ” αυτες να σχηματισει μια συνολικη εικονα του Θειου προσωπου, διοτι δεν μπορει ν” ανεβει στην ζωντανη εστια, απ” οπου εκπηγαζουν αυτες οι ακτινες.
Μα και αυτες οι αποκαλυψεις του Θεου που χορηγηθηκαν στους αγιους Του της Π.Δ. περιειχαν μονο μια ατελη αποκαλυψη Του. Στον Μωυση, οταν τουτος Του ζητησε, «Δειξε μου σε παρακαλω την δοξαν σου,» του απηντησε, «Δεν δυνασαι να δεις το προσωπο μου. Διοτι ανθρωπος δεν θελει με ιδει, και ζησει.» (Εξοδος ΛΓ18,20). Κανεις λοιπον ανθρωπος δεν εχει δει ποτε τον Θεο, αρα κανεις δεν μπορει να μιλησει γι” Αυτον, εχοντας Τον δει πρωτα.
Εκεινος που απεκαλυψε το πως ειναι ο χαρακτηρας του Θεου, ειναι μονον ο Ι. Χριστος. Γιατι Αυτος μονον μπορεσε? Η απαντηση δινεται απ” αυτο που λεγει εδω ο Ιωαννης: «Ο μονογενης υιος ο ων εις τον κολπον του Πατρος.» Ειναι ο Υιος που καθεται στα ποδια, στην αγκαλια του Πατερα. Η φραση «ο ων εις τον κολπον,» ειναι το συμβολο του ολοκληρωτικου ανογματος της καρδιας. Αυτος που κατεχει αυτη τη θεση σε σχεση με τον Θεο, γνωριζει τις πλεον μυστικες σκεψεις του Πατερα, και την πλεον εσωτερικη Του θεληση.
Να σημειωσωμε και την λεξη «Πατρος.» Θα μπορουσε να πει «Εις τον κολπον του Θεου.» Δεν το λεγει ομως, γιατι εκεινο που απεκαλυψε ο Ι. Χριστος στον κοσμο, ηταν τον Θεο σαν «Πατερα» των ανθρωπων, και δεν Τον απεκαλυψε τοσο σαν Δημιουργο τους, η σαν νομοθετη τους, η σαν οτι αλλο ειναι.
Και τουτη την αποκαλυψη δεν την εκανε εξηγοντας, η περιγραφοντας, η διδασκοντας σαν τι ειναι ο Θεος. Εφθανε γι” αυτο τον σκοπο απλα, να δειξη τον εαυτο Του σαν Υιον. Μετα οποιος γνωριζε τον Υιον, ηταν ευκολο να καταλαβει πως ηταν ο Πατερας. Ο Υιος ειχε μαθει κοντα στον Πατερα, η θεση Του πριν ελθει εδω κατω ηταν «εις τον κολπον του Πατρος.» Οπως σκεφτοταν ο Υιος, οπως ενεργουσε, αντιδρουσε, φεροταν κ.λ.π. στους ανθρωπους, ετσι ακριβως σκεφτοταν, ενεργουσε , αντιδρουσε, φεροταν κ.λ.π. ο Πατερας. Ο χαρακτηρας του Υιου ηταν ο χαρακτηρας του Πατερα. Γι” αυτο ειπε και στον Φιλιππο, «Οποιος ειδε εμενα ειδε τον Πατερα.»
Εξω απ” αυτη την αποκαλυψη που εδωσε ο Ι. Χριστος για τον Θεο Πατερα, καθε ιδεα που μορφωνει ο ανθρωπος για τον Θεο, ειναι ατελης η φανταστικη. Λεγει ο Ιωαννης στην Α Επιστολη του στο Ε20, «Εξευρομεν οτι ο υιος του Θεου ηλθε, και εδωκε σε μας νοηση, δια να γνωριζωμεν τον αληθινον.» Οτι αλλο, εξω απ” αυτη την γνωση, ειναι κατα ενα ορισμενο μετρο ειδωλο.
Και ειναι αναγκαια αυτη η γνωση του προσωπου του Θεου στον ανθρωπο? Ο Ιδιος ο Κυριος ειπε, «Αυτη ειναι η αιωνια ζωη, το να γνωριζουν εσενα τον μονον αληθινο Θεο, και τον Ιησου Χριστον τον οποιον απεστειλες.» Οποιος γνωριζει τον Θεο, γνωριζει τα παντα. Γνωριζει τον εαυτον του, τον σκοπο για τον οποιον υπαρχει, το αιωνιο μελλον του, τον δρομο για να φθασει εκει, και τον δρομο για να μη φθασει ποτε εκει. Γνωριζει γιατι υπαρχει αυτο το Συμπαν, και που οδηγειται. Τουτη η γνωση ειναι η μεγαλυτερη αναγκη του, ειναι η ιδια η ζωη του
Τελειωσαμε με τον προλογο του Ιωαννη.
Συνοπτικα να πουμε τα εξης: Μεσω πιστης στον Χριστο, σαν τον μονογενη Υιο του Θεου, ο ανθρωπος ξαναβρισκει την προσβαση στην πηγη της ζωης και του φωτος, σε κεινον τον αιωνιο Λογον απ” τον οποιον η αμαρτια, η «σκοτια» του εδ. 5, τον εχει κρατησει μακρυα. Επιτυγχανει εκ νεου, στην μορφη της «χαρης» και της «αληθειας,» εκεινους τους θησαυρους της ζωης και του φωτος, τους οποιους ο Λογος εχει σκορπισει απλοχερα στον κοσμο. Το εργο της αμαρτιας συνετριβη, η κοινωνια με τον ουρανο επαναπεκατεσταθη. Μπορεις τωρα να γνωρισεις τον Θεο, μπορει τωρα ο Θεος να γινει δικος σου Πατερας. Ο προορισμος του ανθρωπου αρχιζει παλι να πραγματοποιειται. Το απειρο ερχεται να κατοικησει μεσα στο πεπερασμενο (στον ανθρωπο), και να ενεργησει μεσω αυτου. Η αβυσσος γεμιζει. Τουτη ειναι η ουσια του προλογου του Ιωαννη. Στην συνεχεια τωρα στο Ευαγγελιο του εξιστορει, πως αυτο το προσωπο, που το γνωρισαμε με το ονομα Ιησους Χριστος, απεκαλυψε τον Θεο Πατερα.
Τελειωνοντας, μενει για μας να κανωμε μερικες τελευταιες σκεψεις πανω στο μυστηριο αυτου του προσωπου, οπως μας το αποκαλυπτει ο Ιωαννης στον προλογο του.
Ολες σχεδον οι αιρεσεις στην Εκκλησια Του ξεκινησαν απο το πως αντιλαμβανοταν καθε φορα το προσωπο Του. Τι ηταν? Θεος, ανθρωπος, Θεανθρωπος, ειχε τουτη την φυση η την αλλη? Ηταν αυτο που ειδαν οι μαρτυρες πραγματικο, η κατι αλλο ενεργουσε, και τοσες αλλες σκεψεις και θεωριες που αναστατωσαν την Εκκλησια Του.
Αν καποιος θελησει να ερευνησει απλα, απροκαταληπτα, χωρις τις αβασιμες ενοχες που δημιουργει στην συνειδηση μια εσφαλμενη θρησκευτικοτητα, τουτο το προσωπο, ετσι οπως το περιγραφουν οι αυτοπτες μαρτυρες στις διηγησεις που μας αφησαν στα Ευαγγελια τους, οντας εδω στην γη, δεν ειχε κανενα απ” τα χαρακτηριστικα εκεινα που συνιστουν την θεια κατασταση, ηταν απλα ανθρωπος, ακριβως ομοιος σαν ενας απο μας.
-Για παραδειγμα, δεν ειχε παντογνωσια. Στο Μαρκο ΙΓ32 διαβαζομε να δηλωνει οτι δεν γνωριζει την ωρα που θα γινουν τα γεγονοτα της Δευτερης Παρουσιας. Το ιδιο αποδεικνυει και η φραση που λεγει ο Ιωαννης στο Θ35, «Οταν αυτος ακουσε οτι οι Ιουδαιοι τον ειχαν διωξει…» Οπωσδηποτε κατειχε μια ανωτερη προφητικη οραση, στην Σαμαρειτισσα π.χ. της ειπε την προηγουμενη της ζωη, Ιωαννης Δ 17,18. Αλλα αυτο δεν ηταν παντογνωσια. Ουτε η γνωση Του ηταν αναμνηση της προηγουμενης, της ουρανιας γνωσης Του, αυτης που ειχε πριν γινει ανθρωπος. Ποτε Του δεν διεκηρυξε κατι που να μην βγαινει καθαρα απ” την ανθρωπινη συνειδηση που τοτε κατειχε. Ολα αυτα βεβαια μεχρι τα τριαντα Του χρονια. Μετα το βαπτισμα Του, οπως θα δουμε στην συνεχεια, απεκτησε συνειδηση της προηγουμενης Του καταστασης.
-Δεν ειχε παντοδυναμια. Απλα, προσευχοταν και εισακουοταν (Ιω. ΙΑ42). Τα θαυματα που εκανε ηταν ο Πατερας που τα εργαζοταν (Ιω.Ε36).
-Δεν ειχε πανταχου παρουσια. Στον Ιωαννη ΙΑ15 μας αναφερεται οτι χαρηκε για την απουσια Του κατα την αρρωστεια του Λαζαρου.
-Η αγαπη Του ηταν τελεια, αλλα δεν ηταν θεια αγαπη. Η θεια αγαπη ειναι αμεταβλητη. Ο Ιησους ομως δεν αγαπουσε οταν ηταν στην κουνια, οπως αγαπουσε οταν εγινε 12 ετων, και παλι στα δωδεκα Του χρονια δεν αγαπουσε οπως αγαπουσε τοτε που ανεβηκε στον σταυρο. Η αγαπη Του ηταν καθε φορα τελεια, αλλα στο μετρο της ηλικιας Του, της ωριμοτητος Του. Ηταν μια αγαπη που, καθως Αυτος μεγαλωνε και ωριμαζε, αυξανε και αυτη μερα με την μερα, σε ενταση, σε εθελοντικη αυτοθυσια, αλλα και σε εκταση. Στην αρχη σαν παιδι αγκαλιαζε την οικογενεια Του και τον στενο κυκλο που γνωριζε. Μετα πλαταινε συνεχως, ωσπου στο τελος, εκει στον σταυρο, αγκαλιαζε ολη την ανθρωποτητα. Ηταν μια περα για περα ανθρωπινη αγαπη. Γι” αυτο και στην Ρωμαιους Ε15 λεγει, «Η δωρεα δια της χαριτος του ενος ανθρωπου, Ιησου Χριστου, επερισσευσεν εις τους πολλους.»
-Η αγιοτητα Του ηταν επισης μια καθαρα ανθρωπινη αγιοτητα, γιατι καθε στιγμη πραγματοποιοταν με αγωνα, με απαρνηση νομιμων απολαυσεων, με μαχες πανω στον νομιμο, τον φυσιολογικο φοβο του πονου και του θανατου. Θυμηθειτε την ταραχη που εφερε μεσα Του η θεα του σταυρου, τοτε που Τον πλησιασαν οι Ελληνες (Ιω.ΙΒ25-27), και λιγο αργοτερα στην Γεθσημανη (Ιω. ΙΖ19).
Τουτο ειναι πολυ σημαντικο για μας. Εαν ηταν Θεος και φορουσε την θεικη αγιοτητα, θα ηταν παραλογο να ζητα τωρα απο τους ανθρωπους την ιδια αγιοτητα, «να περιπατησωμε καθως εκεινος περιπατησε», οπως μας οριζει στον Λογο Του. Αυτη η αγιοτητα Του ειναι ανθρωπινη, γι” αυτο μπορει να περασει μεσα μας, να γινει και δικη μας. Ετσι εξηγουνται τα λογια Του στο Ιωαννη ΙΖ19, «Και για χαριν τους εγω αγιαζω τον εαυτον μου, για να ειναι και αυτοι αγιασμενοι εν τη αληθεια.»
Ολα αυτα τα κειμενα μεσα στον γραπτο Λογο Του αποδεικνυουν καθαρα οτι ο Ιησους, οσο ηταν στην γη, δεν κατειχε τα χαρακτηριστικα που συνιστουν την θεια κατασταση. Και πραγματι, θυμοσαστε, σαν τελειωσε το εργο Του στην γη τι ζητησε απ” τον Πατερα? «Και τωρα δοξασε με συ, Πατερα, πλησιον σου, με την δοξαν που ειχα κοντα σου πριν γινει ο κοσμος.» (Ιω. ΙΖ5). Ζητουσε την δοξα, τα χαρακτηριστικα που ειχε πριν γινει ανθρωπος, αυτα που ειχε εγκαταλειψει σαν ηλθε στην γη μας.
Το λεγει τοσο καθαρα και στην Φιλιππισιους Β5-8, «Ας επικρατει μεταξυ σας το ιδιο φρονημα, το οποιον υπηρχε και στο Χριστον Ιησουν, ο οποιος, αν και ειχε θεικη υπαρξη, δεν εθεωρησε το οτι ητο ισος προς τον Θεον σαν κατι προς αρπαγμον, αλλ” εκενωσε τον εαυτον του λαβων μορφην δουλου, γενομενος ομοιος με τους ανθρωπους, και, αφου κατα το σχημα ευρεθηκε ως ανθρωπος, εταπεινωσε τον εαυτον του γενομενος υπηκοος μεχρι θανατου και μαλιστα θανατου σταυρικου.» Οπως μας αφηνει να καταλαβωμε εδω, τουτη η πραξη της εθελοντικης κενωσης προηγηθηκε της εισοδου Του στην ανθρωπινη κατασταση, και ηταν η προυποθεση γι” αυτην. Η Γραφη λοιπον μας διδασκει οτι, πριν ελθει στην γη, ειχε απαρνηθει οχι μονον την χρηση, αλλα και την κατοχη των θειων Του ιδιοτητων. Δεν κρατησε ουτε καν την συνειδηση της προηγουμενης Του υπαρξης, γιατι τουτη θα ηταν ασυμβιβαστη με την κατασταση ενος πραγματικου νηπιου οπως στην αρχη βρεθηκε εδω κατω. Θα ηταν επισης ασυμβιβαστη με την καθαρα ανθρωπινη αναπτυξη Του στην συνεχεια.
Μεγαλωνοντας με μια ηθικη πιστοτητα σαν την δικη Του, και με μια διαρκη απολαυση κοινωνιας με τον Θεο, την οποιαν η αμαρτια δεν διεταραξε, μπορουσε τουτο το παιδι να λεγει σε ηλικια δωδεκα ετων τον Θεο πατερα Του, σε μια καθαρα θρησκευτικη εννοια, και οχι οτι τουτο προερχοταν απο μια συνειδηση μεσα Του της θειας Του προυπαρξης.
Αυτη η αισθηση της αποστολης Του, να λυτρωσει τον κοσμο, θα πρεπει να ειχε αναπτυχθει μεσα Του απο μονη της, απ” την νεανικη Του ακομα ηλικια. Τουτη την αισθηση θα πρεπει να την φουντωνε εκεινη η αντιθεση που συνεχως ενοιωθε μεταξυ της δικης Του ηθικης καθαροτητας, και της αμαρτιας που ειχε προσβαλλει και μολυνει ακομα και τους καλλιτερους απ” τον κυκλο Του, οπως την Μαρια και τον Ιωσηφ. Ηταν ο μονος υγιης μεσα σ” αυτο το καραβανι των αρρωστων που ταξιδευε μαζι τους. Απο νωρις θα ειχε νοιωσει μια αναλαμπη του ρολου Του σαν γιατρος, και θα ειχε εσωτερικα αφιερωθει σ” αυτον ολοκληρωτικα. Αλλα δεν υπαρχει στην διηγηση των Ευαγγελιων ουτε μια λεξη, ουτε μια πραξη Του, που να μας οδηγει να υποθεσωμε οτι ειχε, στην παιδικη ή την εφηβικη Του ηλικια, συνειδηση της θειας Του φυσης και της προηγουμενης Του υπαρξης.
Ηταν η ημερα του βαπτισματος Του, οταν εφτασε η στιγμη που επροκειτο ν” αρχισει να μαρτυρει για τον εαυτον Του, για το τι Αυτος ητο για τον Θεο, και για το τι ητο ο Θεος γι” Αυτον και για τον κοσμο. Τοτε, απ” οτι φαινεται, εκρινε καταλληλο ο Ιδιος ο Θεος να Τον εισαγαγει στο μυστηριο της ζωης Του, σαν Υιος, πριν γεννηθει στην γη. Θυμοσαστε τι ειπε τοτε η φωνη που ακουσθηκε απ” τον ουρανο? «Συ εισαι ο υιος μου ο αγαπητος, εις τον οποιον ευαρεστηθηκα» (Ματθ. Γ17). Αν ηταν απλα και μονον ο Μεσσιας, ο Χριστος, τοτε απλα θα ελεγε, «Συ εισαι αυτος που χρηω σωτηρα και φως για τους ανθρωπους», ή κατι παρομοιο. Θα πρεπει εκεινη ακριβως την ωρα να επανεκτησε την συνειδηση του «Υιου», την οποιαν ειχε επιτρεψει να σβυσει μεσα Του, ετσι οπως το βραδυ, καθως παραδινομαστε στον υπνο, χανομε την αυτοσυνειδησια μας. Και απο κεινη την στιγμη ητο σε θεση να δωσει στον κοσμο να καταλαβει το μεγαλειο του δωρου που ο Θεος τους χαριζε. Απο κεινη την στιγμη και μετα μπορουσε να διακηρυξει το, «Τοσον αγαπησε ο Θεος τον κοσμον ωστε εδωκε τον Υιον αυτου τον μονογενη, δια να μην χαθει καθενας που πιστευει σ” αυτον, αλλα να εχει ζωην αιωνιον.»(Ιω. Γ16). Ας θυμηθουμε και αυτο που ειπε στον Νικοδημο, «Κανενας δεν ανεβηκε εις τον ουρανον, παρα εκεινος που κατεβηκε απ” τον ουρανον…»(Ιω. Γ13). Πρωτα κατεβηκε και μετα ανεβηκε. Τουτο το ανεβασμα Του θα πρεπει να εγινε στο βαπτισμα Του, οταν Του ανοιχθηκαν οι ουρανοι, και ειδε ποιος πραγματικα ηταν, και τι Τον ηθελε ο Πατερας να κανει εδω στην γη.
Και μπορουσε ο Θεος-Λογος να κατεβει τοσο χαμηλα, να γινει ανθρωπος, χωρις τον κινδυνο να μειωθει, να υποτιμηθει, να εξευτελιστει? Ναι, γιατι ο ανθρωπος εδημιουργηθηκε κατ” εικονα δικη Του και ομοιωση. Γινοταν κατι ομοιο με Αυτον. Οσο για το αν εχει την δυναμη να το κανει, να σκεφθουμε τουτο, οτι ο Θεος δεν δεσμευεται, δεν ειναι φυλακισμενος σε μια μορφη οπως εμεις, δεν ειναι δουλος στις ιδιοτητες Του. Το αν εγω μπορω και γινομαι μυρμηγκι, δεν ειναι δειγμα αδυναμιας, αλλα δυναμης και ελευθεριας. Ετσι λοιπον, κατεβηκε στο επιπεδο μιας ανθρωπινης υπαρξης, και απο κεινη την στιγμη επεξεργασθηκε την αναπτυξη Του κατω απο αληθινα ανθρωπινες συνθηκες. Το μονο που Τον διεχωριζε απ” τους αλλους του γενους Του, ηταν το οτι δεν εφερε την κληρονομια της αμαρτιας που φερομε εμεις, και τουτο γιατι στην γεννηση Του δεν μεσολαβησε ανδρικο σπερμα.
Το ουσιωδες χαρακτηριστικο της ζωης Του, μετα που εγινε ανθρωπος, ηταν η αδιαλειπτη και αυξανομενη εξομειωση προς το θειο, σ” ολες του τις μορφες. Τουτο ειναι και το ουσιωδες χαρακτηριστικο της νεας ανθρωποτητας που ξεκινησε με Αυτον σαν Γεναρχη.
Σαν εφθασε καποτε στην συνειδηση της αιωνιας Του σχεσης με τον Θεο, η επιθυμια Του θα ηταν ν” ανακτησει εκεινη την θεια κατασταση. Απ” το αλλο μερος ομως ειναι τοσο στενα συνδεδεμενος με την ανθρωποτητα, που λογοι αγαπης δεν Τον αφηνουν να σπασει τον δεσμο που Τον ενωνει τωρα μαζι της. Εαν την εγκατελειπε, θα χανοταν οριστικα, και το θειο σχεδιο γι” αυτην θ” αποτυγχανε. Του μενει λοιπον ενα πραγμα να κανει, να υψωσει μαζι Του, στην δοξαν Του, και την ανθρωποτητα. Ειναι σαν το χαμενο βασιλοπουλο που ζοντας αναμεσα σε φτωχους και δυστυχισμενους ανθρωπους, καποτε ανευρισκεται και ειναι η ωρα τωρα να γυρισει στο παλατι. Αλλα πως ν” αφησει τους φιλους του? Και απ” το αλλο μερος ομως, ετσι ελεεινοι και τρισαθλιοι οπως ειναι, πως να τους παρουσιασει στο παλατι? Καθεται λοιπον λιγο ακομα, να τους ετοιμασει, να τους καθαρισει, να τους φροντισει, για να ελθουν και αυτοι μονιμα μαζι του.
Υψωνοντας τωρα την ανθρωποτητα μαζι Του στην θεια δοξα, πραγματοποιει και την υψιστη σκεψη του Θεου γι” αυτην. «Αλλα λαλουμεν σοφιαν Θεου μυστηριωδη, την αποκεκρυμμενην, την οποιαν προωρισεν ο Θεος προ των αιωνων εις δοξαν ημων», λεγει στο Α Κορινθιους Β7. Ποιος ειναι ο σκοπος του Θεου για τον ανθρωπο? Πρωτα να τον φερει σε κοινωνια με τον Χριστο, και στην συνεχεια να τον υψωσει, μεσω αυτης της κοινωνιας, εκει που ειναι τωρα ο Χριστος, στην κατασταση του ανθρωπου- θεου. Αυτος ειναι ο αιωνιος προορισμος των πιστων. Ειναι αυτο που λεγει η Αγια Γραφη στο Ρωμαιους Η29,30, «Εκεινους που προεγνωρισε, αυτους και προωρισε να γινουν ομοιομορφοι προς την εικονα του Υιου του, ωστε αυτος να ειναι πρωτοτοκος μεταξυ πολλων αδελφων. Εκεινους δε που προωρισε, αυτους και εκαλεσε, και εκεινους που εκαλεσε, αυτους και εδικαιωσε, εκεινους δε που εδικαιωσε, αυτους και εδοξασε.»
Τι ηταν εκεινη η νυκτα των Χριστουγεννων για την ανθρωποτητα? Ηταν ενα καινουργιο της ξεκινημα στο προσωπο Αυτου που απο Θεος-Λογος εγινε Υιος Ανθρωπου. Ξαναρχιζε παλιν απ” την αρχη την αναπτυξη της, που την ειχε διακοψει η αμαρτια, για να φθασει στο τερμα που της ειχε ορισει ο Θεος. Ξαναρχιζε παλιν στον δρομο απ” τον οποιον ειχε τελειως ξεπεσει, μετα την εισοδο της αμαρτιας στην ζωη της.
Ο Ιησους επιτελει αυτον τον στοχον εως την ηλικια των 30 ετων. Υψωνει την ανθρωποτητα, στο δικο Του το προσωπο, δια της τελειας υπακοης και της συνεχους θυσιας του εαυτου Του, απ” την αθωοτητα στην αγιοτητα, στην τελειοτητα. Σε τουτη την περιοδο των τριαντα χρονων, δεν εχει ακομα συνειδηση για την θεια Του προυπαρξη.. Ισως, στο φως των Γραφων που μελετουσε, ν” αρχιζει να εχει ενα προαισθημα εκεινου που Αυτος ειναι αναφορικα με τον Θεον. Η καθαρη συνειδηση του ποιος πραγματικα ηταν, θα ηταν εδω ασυμβιβαστη με την πραγματικοτητα της ανθρωπινης Του αναπτυξης, στην εξελιξη της οποιας βρισκοταν. Θα ηταν ασυμβιβαστη και με τον στοχο που Του ειχε καθορισθει σ” αυτη την περιοδο της ζωης Του. Επρεπε να φθασει τον ανθρωπο στην τελειοτητα του σαν ανθρωπος, και οχι σαν Θεος.
Απαξ ομως και ο στοχος τουτος εξεπληρωθη, οι συνθηκες της υπαρξης Του αλλαζουν. Ενα νεο εργο ανοιγεται τωρα εμπρος Του. Η συνειδηση του ποιος πραγματικα ειναι, που αποκτα τωρα στην αρχη αυτου του νεου εργου, και συγκεκριμενα στο βαπτισμα Του, οχι μονον δεν ειναι ασυμβιβαστη μ” αυτο, αλλ” αντιθετως ειναι τελειως απαραιτητη, ειναι το ουσιαστικο θεμελιο αυτου του εργου. Πραγματι, για να δωσει μαρτυρια στον κοσμο, για να τους αποκαλυψει τον Θεο σαν Πατερα, πρεπει αναγκαστικα να γνωριζει ο Ιδιος τον εαυτον Του σαν Υιο. Ο τροπος που απεκαλυψε τον Θεο σαν Πατερα στον κοσμο, ηταν απλα το να δειξη τον εαυτον Του σαν Υιο, ετσι που ο καθενας να μπορει, παρατηροντας τον Υιο, να συμπερανει για τον Πατερα.
Το βαπτισμα Του ηταν το αποφασιστικο γεγονος που ανοιγει αυτη την νεα φαση. Συναντοντας τις επιθυμιες και τα προαισθηματα της καρδιας του Ιησου, ο Πατερας Του λεγει, «Εσυ εισαι ο Υιος μου.» Και απο τουτη την στιγμη ο Ιησους γνωριζει τον εαυτον Του σαν το απολυτο αντικειμενο της θειας αγαπης. Μπορει τωρα να λεγει, «Πριν τον Αβρααμ εγω ειμαι», κατι που δεν μπορουσε να το πει πριν. Αυτη η συνειδηση της θεσης Του σαν Υιος, Τον συνοδευει παντου απ” αυτη την ωρα. Ο ουρανος ειναι απο τωρα και μετα συνεχεια ανοικτος εμπρος Του, και Αυτος απλα μαρτυρει, δειχνει οτι βλεπει εκει.
Στο βαπτισμα Του ομως, ενω Του δινεται η συνειδηση του ποιος ειναι, δεν Του δινεται πισω και η προηγουμενη Του κατασταση, η μορφη του Θεου. Εδω υπαρχει μια τεραστια διαφορα μεταξυ εκεινου που γνωριζει ο Ιδιος οτι ειναι, και αυτου που πραγματικα ειναι. Ειδικα επι του παροντος, υφισταται γι” Αυτον η δυνατοτης του πειρασμου. Θυμοσαστε πως Τον πειραξε αμεσως μετα ο Διαβολος στην ερημο? «Εαν εισαι Υιος του Θεου…» Ενω γνωριζει οτι ειναι Κυριος ολων, δεν ρυθμιζει τιποτα, και πρεπει καθε στιγμη ν” απευθυνεται με μια καρδια υιου γεματη πιστη στην πατρικη καρδια του Θεου.
Ειναι μονον μεσω της Αναστασης και της Αναληψης που την ακολουθει, που Αυτος γινεται πραγματικα αυτο που γνωριζει οτι ειναι, τοτε ανακτα την θεια Του κατασταση. Απο τωρα ολο το πληρωμα της θεοτητος κατοικει σ” Αυτον, με μια διαφορα ομως απο πριν. Τωρα το πληρωμα κατοικει σ” Αυτον σαν σε «Υιο Ανθρωπου», ή οπως λεγει στην Κολοσσαεις Β9, «Εν αυτω κατοικει παν το πληρωμα της θεοτητος σωματικως.» Με αλλα λογια, τωρα ειναι ανθρωπος που αναστηθηκε, δοξασθηκε, και εγινε Θεος. Στα παλια τα χρονια ο Διαδοχος του θρονου διοριζοταν αμεσως και αρχηγος του στρατου της χωρας. Με τον Κυριο μας εγινε σαν και εκεινο τον Διαδοχο, που για ειδικους λογους, αφησε την θεση του, κατεβηκε χαμηλα, εγινε απλος πολιτης, μαθητεψε οπως ολοι, εδωσε εξετασεις, αγωνισθηκε, πετυχε στην στρατιωτικη σχολη, προβιβαστηκε, και στο τελος εφθασε να ξαναγινει αρχηγος του στρατου, οπως ηταν πριν, με μια διαφορα ομως τωρα, δεν εφθασε σ” αυτην την θεση σαν Διαδοχος, αλλα σαν απλος πολιτης.
Μετα δεκα ημερες απ” την προσωπικη Του Αναληψη στην θεια δοξα, απ” την ημερα δηλαδη της Πεντηκοστης και μετα, αρχιζει να εισαγει τους δικους Του στην κατασταση της υιοθεσιας. Προετοιμαζει ετσι την ημερα κατα την οποιαν θα ολοκληρωσει την συμμετοχη τους στην δοξαν Του και εξωτερικα. Τουτο θα γινει με την ορατη παρουσια Του. Για να φθασουν ομως εκει, πρεπει πρωτα να εγκαταστησει μεσα τους την τελεια αγιοτητα, η οποια ηταν και η βαση για την δικη Του εξυψωση. Τουτη η κατασταση της τελειας αγιοτητας φθανεται οταν η καρδια στραφει πληρως προς το θειο θελημα.
Οντας ζωντανες εικονες του Λογου απ” την δημιουργια μας, θα πραγματοποιησωμε τοτε στον εαυτον μας εκεινον τον τυπο της θειας- ανθρωπινης υπαρξης, την οποιαν επι του παροντος βλεπομε μονον σ” Αυτον. Τετιο ειναι το θειο σχεδιο για μας, τετια ηταν και η τελευταια προσευχη του Ιδιου του Ιησου για τους δικους Του: «Πατερα, εκεινους τους οποιους μου εδωκες, θελω, οπου ειμαι εγω, να ειναι και εκεινοι μαζι μου» (Ιω. ΙΖ24).
Αυτο τελικα ηταν το βρεφος που γεννηθηκε εκεινη την νυκτα των Χριστουγεννων στην φατνη. Αν δεν Του αναγνωρισθει αυτη η θεση που ο Ιωαννης Του αποδιδει στον προλογο του, τοτε, οσο αξιος θαυμασμου και αν ειναι αυτος ο Χριστος, η ανθρωποτης μπορει, και θα επρεπε να ψαχνει για εναν αλλον. Και τουτο διοτι το μονοπατι της προοδου πανω στο οποιο βρισκεται ειναι απεριοριστο. Εαν Αυτος, οσο καλος και αν ηταν, δεν ηταν το τελειο, το ιδεωδες της, αυτο που ο Ιδιος ο Θεος εθεσε σαν τερμα στην εξελιξη της, τοτε δικαιολογημενα να ψαχνει για κατι ποιο τελειο απ” Αυτον. Ειναι ακριβως η αγνοια για το ποιος πραγματικα ειναι, που θα κανει την ανθρωποτητα ν” ανοιξει προς στιγμην την αγκαλια της και να δεχθει τον Αντιχριστο. Να θυμηθουμε τα λογια του Κυριου στο Ιωαννης Ε43, «Εγω ερχομαι στο ονομα του Πατερα μου και δεν με δεχεσθε. Εαν αλλος ελθει στο δικο του ονομα, θα τον δεχθειτε.»
Εαν ομως στον Ιησου ηταν ο Λογος που ειχε γινει σαρκα, τοτε δεν υπαρχει κανενας ανωτερος για ν” αναζητηθει. Η τελεια αποκαλυψη και η κοινωνια με τον Θεον εχουν επιτελεσθει. Η αιωνια ζωη εχει πραγματοποιηθει στον χρονο. Δεν υπαρχει πλεον τιποτα παραπερα για καθε ανθρωπο παρα να το δεχθει και να ζησει, η να το απορριψει και να χαθει.

ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΤΗ. Ιωαννης Α 19-37.
Αυτες οι μαρτυριες ειναι τρεις τον αριθμο και δοθηκανε σε τρεις διαδοχικες ημερες. Τουτες οι τρεις ημερες, ημερες αιωνιας θυμισης για την Εκκλησια, ειχαν αφησει ανεξιτηλη εντυπωση στην καρδια του Ευαγγελιστου. Την πρωτη ημερα ειχε ακουσει εκεινη την επισημη δηλωση που εγινε εμπρος σε μια αντιπροσωπεια του Συνεδριου: «Ο Μεσσιας ειναι παρων!» (Εδ.26). Και τουτος ο λογος ειχε αναμφιβολλα συγκλονισει και αυτον, και το πληθος που ηταν εκει. Την επομενη, ο Προδρομος δειχνοντας τον Ιησου, τονισε με εμφαση, «Κυτταχτε τον!», και τοτε οι πρωτες ακτινες της πιστης αρχισαν να φωτιζουν την καρδια του Ιωαννη και των ακροατων του Βαπτιστη. Τελος την τριτη ημερα, επαναλαμβανοντας την δηλωση της προηγουμενης, ο Βαπτιστης προφανως ηθελε να πει, «Ακολουθηστε Τον!». Ο Ιωαννης αφηνει αμεσως τον Βαπτιστη, για να προσκολληθει στον νεον Κυριο που του υποδεικνυει.
Ετσι αυτες οι τρεις ημερες ειναι το σημειο αφετηριας της πιστης, οχι μονον των Αποστολων, αλλα και ολου του ανθρωπινου γενους. Γι” αυτο και ο Ιωαννης ξεκινα την διηγηση του απ” αυτες.

«Και αυτη ειναι η μαρτυρια του Ιωαννου, οταν οι Ιουδαιοι εστειλαν απο τα Ιεροσολυμα ιερεις και Λευιτας να τον ερωτησουν, «Συ ποιος εισαι;» (Εδ. 19)

Το Συνεδριο ηταν η θρησκευτικη κεφαλη του Ιουδαικου Εθνους. Στις ημερες του Ιησου συνετιθετο απο 71 μελη, μαζι με τον προεδρο. Τα μελη ανηκαν σε τρεις κατηγοριες: α) Οι Αρχιερεις. Ησαν οι Αρχιερεις που ειχαν αποσυρθει απο το αξιωμα, τα εκλεγμενα μελη απο τις ανωτερες ιερατικες οικογενειες. β) Οι πρεσβυτεροι, οι αρχοντες δηλαδη του λαου. γ) Οι Γραμματεις. Ηταν οι ειδικοι στον νομο, οι επαγγελματιες νομικοι. Προεδρος ηταν ο Αρχιερεας.
Το Συνεδριο ειχε μεχρι τωρα κλεισει τα ματια για το εργο του Ιωαννη του Βαπτιστη. Αλλα βλεποντας οτι τα πραγματα επαιρναν καθημερινα μια σοβαροτερη τροπη, και οτι ο κοσμος αρχιζε ν” αναρωτιεται μηπως ο Ιωαννης ηταν ο Χριστος (Ιδε Λουκα Γ15), απεφασισαν να χρησιμοποιησουν την εξουσια τους και να του θεσουν επισημα την ερωτηση αναφορικα με το εργο του.
Εδω συνανταμε και για πρωτη φορα τον τιτλο «Οι Ιουδαιοι», που παιζει εναν σπουδαιο ρολο στο τεταρτο Ευαγγελιο. Αυτο το ονομα δηλωνε βασικα την φυλη του Ιουδα. Μετα ομως απ” την επιστροφη απο την αιχμαλωσια δηλωνε ολοκληρο το Ισραηλιτικο Εθνος, γιατι οι περισσοτεροι απ” αυτους που γυρισαν ανηκαν σ” αυτη την φυλη. Σ” αυτη την καθαρα πολιτικη εννοια, αυτος ο ορος μπορει να περιλαμβανει ακομα και του Γαλιλαιους (ΣΤ52). Αλλα αυτο το ονομα εχει συχνα στο Ευαγγελιο μας ενα θρησκευτικο χρωμα. Δηλωνει το Εθνος σαν μια μη πιστευουσα κοινωνια, η οποια, στη πλειονοτητα των μελων της, και μεσω των αρχηγων της, απερριψε τον Ιησου. Αλλωστε η εστια του μισους και της απορριψης του Κυριου ηταν η περιοχη της Ιουδαιας, και ειδικωτερα η Ιερουσαλημ. Μετα δε την πτωση της Ιερουσαλημ, οταν το εθνος τους διαλυθηκε, αυτη η λεξη εγινε ενας καθαρα θρησκευτικος τιτλος.
Η ερωτηση που απευθυνουν στον Βαπτιστη αναφερεται στη προσδοκια που ειχε φουντωσει εκεινη την εποχη στον Ισραηλ για τον Μεσσια και τους ασυνηθιστους αγγελιοφορους που κατα την κοινη γνωμη επροκειτο να προηγηθουν του ερχομου Του. Τον ερωτουν, «Συ ποιος εισαι;», δηλαδη, «ποιο απ” αυτα τα προσωπα που αναμενομε εισαι εσυ;». Θα δουμε, στο εδαφιο 25, τι πονοκεφαλο προετοιμαζε τουτη η ερωτηση για τον Ιωαννη, σε περιπτωση που αρνιοταν να δηλωσει τον τιτλο του.
Η απαντηση του ευθεια, κατηγορηματικη.

«Και ωμολογησε και δεν αρνηθηκε αλλα ωμολογησε, «Δεν ειμαι εγω ο Χριστος» (Εδ.20)

Δηλαδη, «ειμαι πραγματι κατι, αλλα δεν ειμαι ο Χριστος».

«Και τον ερωτησαν παλιν, «τι λοιπον εισαι συ; Ο Ηλιας;» Και λεγει, «Δεν ειμαι». «Ο Προφητης εισαι συ;». Και απεκριθη, «Οχι».(Εδ.21)

Υπηρχε πραγματτι κατι το εξαιρετικο στην συμπεριφορα του Ιωαννη. Ο Μαλαχιας ειχε προαναγγειλει τον ερχομο του Ηλια (Δ5), σαν αυτον που θα προετοιμαζε την μεγαλη Μεσσιανικη ημερα. Συμφωνα δε με μια λαικη γνωμη, ο Μεσσιας θα παρεμενε κρυμμενος εως οτου Τον κατεδεικνυε και Τον καθιερωνε τουτος ο προφητης. Αρκετα δε χωρια των Ευαγγελιων (Ματθ.ΙΣΤ14, Μαρκ. ΣΤ15) αποδεικνυουν οτι υπηρχε, εκτος απ” αυτον, και μια αναμονη μερικων αλλων αρχαιων προφητων, του Ιερεμια για παραδειγμα. Μεταξυ αυτων των αναμενομενων προσωπων υπηρχε και ενας που ειδικα ονομαζεται «ο Προφητης». Μερικοι τον διεχωριζαν απ” τον Μεσσια, και αλλοι τον ταυτιζαν μ” αυτον. Προφανως επροκειτο για το προσωπο που ανηγγελθη απ” τον Μωυση («Προφητη σαν και μενα…», Δευτερ. ΙΗ18). Κατα την αντιληψη του κοσμου επροκειτο για την επανεμφανιση των ιδιων αυτων προσωπων με σαρκα και οστα. Και ηταν ο αγγελος που διευκρινισε στον Ζαχαρια οτι δεν θα ηταν ο ιδιος ο Ηλιας, αλλα οτι θα ερχοταν καποιος «με το πνευμα και την δυναμη του Ηλια»(Λουκ Α17). Πολυ φυσικα λοιπον ο Ιωαννης αρνηθηκε οτι ηταν καποιος απ” αυτα τα αρχαια προσωπα

«Ειπαν λοιπον εις αυτον, «Ποιος εισαι; Δια να δωσωμε απαντηση σε κεινους που μας εστειλαν. Τι λες για τον εαυτον σου;» Ο Ιωαννης ειπε, «Εγω ειμαι η φωνη ενος που φωναζει εις την ερημον, κανετε ισιον τον δρομον του Κυριου, καθως ειπε ο Ησαιας ο προφητης».(Εδ.22,23)

Οι αντιπροσωποι του Συνεδριου επιμενουν στην ερωτηση τους, και ο Ιωαννης τοτε τους απαντα μ” ενα χωριο παρμενο απ” τον προφητη Ησαια που περιεχει ταυτοχρονα, και την εξηγηση που του ζητηθηκε, και την εγγυηση για την θεικη προελευση της αποστολης του.
Η εννοια αυτου του προφητικου χωριου ειναι η εξης: Ο Κυριος ο Θεος προκειται να εμφανισθει για ν” αποκαλυψει την δοξαν Του. Λιγο πριν την εμφανιση Του στην σκηνη του κοσμου ακουγεται μια φωνη που προσκαλει τον Ισραηλ να κανει ισιο τον δρομο απ” τον οποιον προκειται να περασει. Οπως γινοταν στην Ανατολη, που πριν την αφιξη του ηγεμονα σ” ενα μερος, ο δρομος απ” οπου θα περναγε ισιωνοταν και διορθωνοταν. Ετσι και ο Ισραηλ, θα πρεπει να προετοιμασει μια ανταξια υποδοχη για τον Θειο του Βασιλια. Εργο τουτης της μυστηριωδους φωνης ειναι να τους ξεσηκωσει για την προετοιμασια, μηπως η χαρη που αναγγελει με τον ερχομο του Βασιλια μετατραπει σε κριση. Ετσι λοιπον ο Ιωαννης θελοντας να μεινει μονο το μηνυμα του, βαζει το δικο του προσωπο τελειως στην αφανεια, και τους δηλωνει οτι » εγω δεν ειμαι τιποτα αλλο παρα εκεινη η φωνη».
«Εγω ειμαι η φωνη ενος που φωναζει εις την ερημο…». «Ερημος» εδω ειναι το συμβολο της ηθικης καταστασης του κοσμου. Ο βασιλικος δρομος δια του οποιου ο Ιεχοβα προκειται να εισελθει, δεν ειναι ακομα προετοιμασμενος στις καρδιες τους. Το αισθημα της εθνικης μετανοιας ακομα λειπει. Ναι μεν, τους λεγει ο Ιωαννης, δεν ειμαι κανενα απο τα αρχαια αυτα προσωπα που νομιζετε οτι θα ελθουν πριν τον Μεσσια, αλλα η αποστολη μου ειναι σε κατ” ευθειαν συνδεση με την εγγυζουσα αποκαλυψη Του. Και ο,τι σας αναγγελω, ειναι αυτο και μονο που χρειαζοσαστε να γνωριζετε πρακτικα τουτη την ωρα.

«Οι απεσταλμενοι ησαν εκ μερους των Φαρισαιων και τον ερωτησαν, «Γιατι λοιπον βαπτιζεις, εαν δεν εισαι εσυ ο Χριστος ουτε ο Ηλιας ουτε ο Προφητης;» (Εδ.24-25).

Οι Φαρισαιοι ησαν οι πλεον συντηρητικοι εις τον Ισραηλ. Κανενας δεν θα μπορουσε να ειχε σοκαρισθει περισσοτερο απ” αυτους με τουτον τον νεωτερισμο του Ιωαννη, να βαπτιζει αυθαιρετα, χωρις την δικη τους αδεια. Η εισαγωγη αυτης της συμβολικης πραξης, που εμμεσα δηλωνε τηνν ολοκληρωτικη μολυνση ολου του λαου τους, ηταν ενας τοσο παραξενος νεωτερισμος, ωστε να εχει ξυπνησει στον υψιστο βαθμο την ευαισθησια των Φαρισαικων αρχων, που ησαν φρουροι των παραδοσεων τους και των διαφορων τελετουργικων. Βεβαια, και οι πιο αυστηροι φρουροι των παραδοσεων παρεδεχοντο οτι ο Μεσσιας, ή ενας απο τους προδρομους Του, θα ειχαν το δικαιωμα να εισαγουν νεωτερισμους στο θεμα των τηρησεων των τελετουργικων τους. Τουτο υπονοειται και απο την ιδια τους την παρατηρηση που κανουν στον Ιωαννη. Αλλωστε και απο εδαφια, οπως το Ιεζεκιηλ ΛΣΤ25,26, Ζαχαριας ΙΓ1, αναμενοταν ενας μεγαλος εθνικος εξαγνισμος σαν εγκαινια της Βασιλειας του Μεσσια. Εαν τωρα ο Ιωαννης ειχε δηλωσει τον εαυτον του σαν εναν απ” αυτους, θα σιωπουσαν και αυτοι αναφορικα με το βαπτισμα του. Αλλα τουτος ειχε αποποιηθει κατηγορηματικα την τιμη του να προβληθει σαν ενας απο τους αναμενομενους προφητας, επομενως η αντιπροσωπεια ειχε το δικαιωμα να του λεγει, «Γιατι τοτε εσυ βαπτιζεις;»
Η θεση του Ιωαννη εμπρος σ” αυτη την ερωτηση, και μετα την προηγουμενη του απαντηση, εγινε δυσκολη. Τους απαντα λοιπον:

«Απεκριθη εις αυτους ο Ιωαννης, «Εγω βαπτιζω με νερο αλλα μεταξυ σας στεκεται ενας που σεις δεν τον ξερετε, αυτος που ερχεται υστερα απο εμε, και ειναι ανωτερος μου, του οποιου δεν ειμαι αξιος να λυσω το λουρι απο το υποδημα του». (Εδ.26-27)

Τουτη του η απαντηση εχει θεωρηθει οχι πολυ καθαρη. Η γενικη εξηγηση που της δινουν ειναι τουτη: » Το βαπτισμα μου με νερο , σε καμμια περιπτωση δεν αναιρει εκεινο του Μεσσια, το οποιον ειναι μιας ολοκληρωτικα ανωτερας φυσης. Το δικο μου ειναι απλα προπαρασκευαστικο». Αλλα εαν την καταλαβεις στο βαθς της, ειναι αντιθετως, γεματη σοβαροτητα, αξιοπρεπεια, ακομα και απειλητικη. Αποκαλυπτει την σπουδαιοτητα της παρουσης καταστασης, στο μυστηριο της οποιας, ο Ιωαννης ειναι ο μονος που μεχρι τωρα εχει εισαχθει. Εκεινο που τους λεγει στο βαθος ο Ιωαννης ειναι: «Ο Μεσσιας ειναι ηδη παρων. Αυτος ειναι ο λογος που εγω βαπτιζω.» Εαν η Μεσσιανικη ωρα εχει πραγματι ελθει, και αυτος ο ιδιος ειναι επιφορτισμενος με το να την εγκαινιασει, το βαπτισμα του ειναι ως εκ τουτου δικαιολογημενο (Ιδε εδ.23). Ειναι ακριβως διοτι αυτος γνωριζει οτι ο Μεσσιας ειναι παρων μεταξυ τους, που αυτος βαπτιζει με νερο, και γνωριζει επισης οτι εχει το δικαιωμα να ενεργησει ετσι. Τουτο το μυστηριωδες προσωπο ευρισκοταν εκει, το πληθος δεν Τον γνωριζε, ο Ιωαννης ομως Τον γνωριζε. Και Τον γνωρισε οταν ηλθε να βαπτισθει. Τοτε ηταν που ο Θεος του ειχε αποκαλυψει οτι θα του Τον εδειχνε (εδ.33). Στα εδαφια 31 και 33 αυτος ο ιδιος βεβαιωνει οτι, εως την στιγμη του βαπτισματος Του, δεν Τον γνωριζε. Τα λογια τουτα του Ιωαννη ειναι η πρωτη δηλωση που αναφερεται προσωπικα στον Ιησου. Για τους ακροατες του ειναι το αληθινο σημειο αφετηριας της πιστης εις Αυτον.
Χρονολογικα τα πραγματα θα πρεπει να εγιναν με την εξης σειρα: Την πρωτη ημερα ο Ιωαννης εκανε την δηλωση των εδ. 26,27, χωρις ακομα να καταδεικνυει τον Ιησου. Την δευτερη ημερα την επανελαβε, (εδ. 30), αυτη την φορα με τον Ιησου παροντα.
Με την εκφραση «να λυσει το λουρι απ” το υποδημα του», ο Ιωαννης θελει να δηλωσει την ταπεινη θεση ενς σκλαβου.

«Αυτα συνεβησαν εις την Βηθανιαν περαν απ” τον Ιορδανην, οπου ο Ιωαννης εβαπτιζε.» (Εδ.28)

Η αντιπροσωπεια ομως του Συνεδριου δεν ενδιαφερθηκε να μαθει περισσοτερα για το προσωπο που τους ανεφερε ο Προδρομος – πρωτο σημαδι απιστιας. Μετα την αναχωρηση της, ο Ιωαννης εμεινε εκει με τους μαθητας του και τον κοσμο που ηταν μαζεμμενος. Απ” την επομενη η μαρτυρια του προσελαβε εναν ακομη περισσοτερο ακριβη χαρακτηρα. Δεν ελεγε πλεον απλα οτι «Αυτος ειναι εκει», αλλα βλεποντας τον Ιησου να τον πλησιαζει κραυγαζει: «Νατος, αυτος ειναι».

«Την αλλην ημεραν βλεπει ο Ιωαννης τον Ιησουν να ερχεται προς αυτον και λεγει, «Να ο αμνος του Θεου που σηκωνει (ο αιρων) την αμαρτιαν του κοσμου.»(Εδ.29).

Ακριβως την επομενη, μετα που ο Ιωαννης ειχε διακηρυξει την παρουσια του Μεσσια αναμεσα στον κοσμο, βλεπει τον Ιησου να τον πλησιαζει, και καθως ο Ιωαννης Τον αναγνωριζει, δηλωνει οτι Αυτος ειναι ο Μεσσιας.
«Να ερχεται προς αυτον…». Οχι για το βαπτισμα, γιατι αυτο ειχε ηδη γινει. Μετα το βαπτισμα ο Κυριος απεχωρισθη απο τον Ιωαννη για ορισμενον χρονον. Τουτη ακριβως την ημερα επεστρεφε κοντα του, ελπιζοντας να βρει εκει αυτους που ο Θεος θα Του εδινε ν” αρχισει το εργο Του. Πραγματι, οπως μας αναφερουν τα Συνοπτικα Ευαγγελια, ο Κυριος, μετα το βαπτισμα Του, ειχε αποτραβηχθει για μερικες εβδομαδες στην απομονωση της ερημιας. Ηταν τωρα η στιγμη που επανεμφανιζεται ν” αναλαβει το εργο Του σαν Λυτρωτης. Και ειναι φυσικο ο Ιησους να επιστρεψει πρωτα στον Ιωαννη, γιατι απ” οτι δινει να καταλαβωμε και ο Ιδιος στο Ι 3, ο Ιωαννης ειναι ο θυρωρος που θα Του ανοιγε την πορτα να μπει στο μαντρι να μαζεψει τα προβατα Του, ετσι που να μην ειναι αναγκασμενος να πηδησει την μαντρα σαν τον ληστη. Ο Ιωαννης ηταν που ειχε σταλει πριν απ” Αυτον να Του ανοιξει τον δρομο στον Ισραηλ, και ηταν απ” τα χερια του Ιωαννη που ηλπιζε να λαβει τα οργανα που Του ησαν απαραιτητα για την επιτελεση του εργου Του.
Εντυπωση δημιουργει γιατι ο Ιωαννης, υποδεικνυοντας τον Ιησου σαν Μεσσια, δεν χρησιμοοποιει εναν απο τους γνωστους ορους που εχρησιμοποιουντο γι” αυτον τον σκοπο: «Μεσσιας», «Υιος του Θεου», ή «Βασιλιας του Ισραηλ». Τι τον οδηγησε αραγε να χρησιμοποιησει τουτον τον πρωτακουστο ορο, «Ο αμνος του Θεου»; Το πιθανωτερο ειναι να τον απεκομισε απ” την προηγουμενη συναντηση του με τον Ιησου. Πραγματι, οταν ενας Ισραηλιτης ερχοταν να βαπτισθει, αρχιζε εξομολογουμενος τις αμαρτιες του (Ματθ.Γ6, Μαρκ. Α5). Ο Ιησους θελοντας «να εκπληρωσει πασαν δικαιοσυνην» (Ματθ.Γ15), δεν θα μπορουσε να εξαιρεθει απ” αυτη την προπαρασκευαστικη πραξη. Αλλα πια μπορουσε να ηταν η εξομολοογηση Του; Τι ειχε Αυτος να ομολογησει; Αναμφιβολλα θα πρεπει να ηταν μια ομολογια αναλογη μ” αυτη του Δανιηλ (Δαν. Θ), ή εκεινη του Νεεμια (Νεεμ. Θ), μια ομολογια της συλλογικης αμαρτιας του Ισραηλ και του κοσμου, των αδελφων Του, χαριν των οποιων εγινε ομοιος τους για να τους σωσει. Εαν αυτη ηταν η ομολογια Του, και ισως και η προσευχη Του εκεινη την στιγμη, μπορουμε ν” αντιληφθουμε οτι η εκφραση που χρησιμοποιει ο Ιωαννης για να Τον υποδειξει στον κοσμο («Ο Αμνος του Θεου») ειναι η αντανακλαση αυτου που ειχε νοιωσει, σαν ακουγε και εβλεπε αυτον τον μοναδικο ανθρωπο, αυτη τη καθαρη υπαρξη, ν” αναλαμβανει επανω Του, με στοργικη συμπονοια, το βαρος της αμαρτιας του κοσμου, μεσιτευοντας γι” αυτους.
Η φραση «Αμνος του Θεου», δηλωνει τον Ιησου σαν τον υπηρετη του Θεου που, κατα το Ησαιας ΝΓ, εχει επιφορτισθει ν” απελευθερωσει τον κοσμο απ” την αμαρτια τους με την θυσια του. Και πραγματι, μεταξυ των καθαρων ζωων που εχρησιμοποιουντο για τις θυσιες, το αρνι ηταν αυτο που με τον αδολο και πραο χαρακτηρα του, παρουσιαζεται σαν το συμβολο που ταιριαζε πιο πολυ στον χαρακτηρα του Μεσσια, οπως τον περιγραφει εδω ο Βαπτιστης. Αλλωστε μη ξεχναμε οτι η θυσια του Πασχαλινου αρνιου κατειχε πραγματι μια εξιλεωτικη αξια (Εξ.ΙΒ13).
«Του Θεου» ειναι γενικη κτητικη, αλλα ταυτοχρονα δηλωνει και την προελευση. Σ” αυτη την θυσια δεν ειναι ο ανθρωπος που προσφερει και θυσιαζει, ειναι ο Θεος που δινει, και δινει απ” τα δικα Του (Ιδε και Α Πετρ.Α19,20. Ρωμ.Η32).
«Αιρων», ειναι αυτος που σηκωνει και απομακρυνει. Απ” την πρωτη στιγμη της διακονιας Του ο Ιησους εργασθηκε για την απομακρυνση ενος φορτιου που βαραινε πανω στο ανθρωπινο γενος. Τουτο το φορτιο ειναι «η αμαρτια του κοσμου». Ειναι η μαζα μεσα στην οποια περιεχονται ολες οι αμαρτιες ολων των ανθρωπων, αμαρτιες που εχουν κοινη ριζα.
Και συνεχιζει ο Ιωαννης.

«Αυτος ειναι δια τον οποιον εγω ειπα, «Υστερα απο με ερχεται καποιος, που ειναι ανωτερος μου, διοτι υπηρχε πριν απο με.» (εδ. 30)

Αλλα πως μπορει ο Βαπτιστης να τολμα να δινει μια τετια μαρτυρια γι” αυτον τον απλο Ιουδαιο, που εξωτερικα δεν διεφερε απ” τους αλλους που τουτη την ωρα ειχε επρος του, και να τον διακηρυττει σαν τον Λυτρωτη των ανθρωπων, ενα ον που ο Θεος το ειχε συρει απο το βαθος της αιωνιας υπαρξης για να τον δωσει στο κοσμο; Το εξηγει ο ιδιος στα επομενα εδαφια:

«Και εγω ο ιδιος δεν τον ηξερα, αλλα δια να γινει φανερος εις τον Ισραηλ, δια τουτο ηλθα εγω να βαπτιζω με νερο.» (Εδ.31).

Ο Ιωαννης θα πρεπει να ειχε ακουσει απ” την μητερα του την Ελισαβετ τις θαυμαστες περιστασεις της γεννησης του, και της γεννησης του υιου της Μαριας. Αλλα τον Ιδιο τον Ιησου δεν πρεπει να Τον ειχε δει γιατι αποτραβηχτηκε νωρις στην ερημο (Λουκ Α80). Τον Ιησου θα πρεπει να Τον πρωτοσυναντησε οταν Τουτος ηλθε να βαπτσθει. Οπως γνωριζομε, πριν βαπτισθει καποιος, ομολογουσε τις αμαρτιες του. Η ομολογια που ακουσε ο Ιωαννης απ” το στομα του Ιησου ευκολα τον επεισε οτι ειχε να κανει με μια υπαρξη περισσοτερον αγια απ” αυτον τον ιδιο, που ειχε μια αισθηση της αμαρτιας και την καταδικαζε οπως αυτος ποτε δεν την ειχε καταλαβει και καταδικασει. Γι” αυτο και τον εμποδιζε και του ελεγε οτι αυτος ειχε αναγκη να βαπτισθει απο εκεινον, και οχι το αντιθετο (Ματθ.Γ14). Μη γνωριζοντας λοιπον τον Ιησου προσωπικα, ο Ιωαννης Τον δεχτηκε οπως καθε αλλον Ισραηλιτη. Μετα ομως που Τον ακουσε να μιλα για την αμαρτια του κοσμου, ειδε την πρωτη λαμψη της αληθειας. Η σκηνη δε που ακολουθησε, συμπληρωσε την πεποιθηση του.

«Και ο Ιωαννης εδωσε μαρτυριαν, και ειπε, «Ειδα το Πνευμα να κατεβαινει σαν περιστερα απο τον ουρανον και εμεινε επανω του». (Εδ.32)

Εδω πραγματι ειναι η αποφασιστικη πραξη της ολης διακονιας του Ιωαννη του Βαπτιστη, η Μεσσιανικη του μαρτυρια.
Ο ουρανος, ετσι οπως τον βλεπομε με τα σωματικα ματια, απεραντος και τελειος σε καθαροτητα, ειναι μεσα στην Γραφη το συμβολο του μερους οπου ο Θεος αποκαλυπτει τις τελειοτητες Του και την δοξα Του σ” ολο τους το μεγαλειο, και απο οπου εκπορευονται οι υπερφυσικες αποκαλυψεις και δυναμεις. Ο Ιωαννης για μια στιγμη τον βλεπει να σχιζεται, και απο κει να κατεβαινει μια λαμπερη μορφη σαν περιστερι, και να ερχεται να καθεται πανω στον Ιησου.
Πουθενα στην Παλαια Διαθηκη δεν χρησιμοποιειται τουτη η μορφη να συμβολισει το Πνευμα. Η πρωτη αναφορα για το Πνευμα ευρισκεται στο Γενεση Α2: «Η δε γη ητο αμορφος και ερημος. Και σκοτος επι του προσωπου της αβυσσου. Και Πνευμα Θεου εφερετο επι της επιφανειας των υδατων.» Στο βαπτισμα του Ιησου αρχσε να γινεται κατι αναλογο με κεινο που εγινε τοτε. Τοτε το δημιουργικο Πνευμα, με εντολη του Θεου, εσυρε απο το χαος εναν κοσμο πληρη ταξεως και αρμονιας. Τωρα προκειται να επωασει με την ζωοδοτρια δυναμη Του μια καινουργια δημιουργια, μια καινουργια ανθρωποτητα, μετασχηματιζοντας την πρωτη απο φυσικη (ψυχικη) σε πνευματικη, οδηγοντας δηλαδη την πρωτη στον προρισμο για τον οποιον επλασθηκε (Α. Κορ.ΙΕ46).
Δεν ειναι ιδια η μορφη με την οποια παρουσιασθηκε το Πνευμα την Πεντηκοστη. Εκει κατεβηκε στην μορφη «διαμεριζομενων γλωσσων» πανω στους πιστους. Και τουτο ειναι το καταλληλο συμβολο του τροπου κατα τον οποιον το Αγιο Πνευμα ενεργει στην Εκκλησια, «διανεμοντας στον καθενα τις δωρεες του οπως Αυτος θελει» (Α. Κορ.ΙΒ11). Στο βαπτισμα του Ιησου ομως τα πραγματα ειναι διαφορετικα, ως εκ τουτου και το συμβολο ειναι διαφορετικο. Εδω το Πνευμα κατεβαινει πανω Του στην πληροτητα Του ( «Ο Θεος δεν του δινει το Πνευμα με μετρο», Γ34), γι” αυτο και παιρνει την μορφη ενος ζωντανου οργανισμου, (ενας ζωντανος οργανισμος ειναι ενα αδιαιρετο συνολο). Στον Ησαια ΙΑ1,2 τουτη η πληροτητα του Πνευματος, που ερχεται ν” αναπαυθει πανω στον Μεσσια, δηλωνεται με τις επτα πλευρες του χαρακτηρα του Πνευματος που αναφερονται εκει με την σειρα.
Να σημειωσωμε και την λεξη «διαμενειν». Οι Προφητες ελαμβαναν περιστασιακες εμπνευσεις, υπηρχαν συγκεκριμενες ωρες που «το χερι του Κυριου ηταν επανω τους». Μετα, το Πνευμα απεσυρετο, και τους αφηνε στους εαυτους τους. Το ιδιο συνεβαινε και με τον Ιωαννη τον Βαπτιστη. Αλλα τον Ιησουν δεν θα Τον επισκεφθει απλως το Πνευμα. Το Πνευμα θα «διαμεινει», θα κατοικησει μεσα Του, και καποια μερα θα εκχυθει, κατα καποιον τροπον, μεσ” απ” Αυτον, σαν απο την πηγη Του, και θα ελθει να «διαμεινει» πανω στους πιστους. Αυτο ειναι το «βαπτισμα με Αγιο Πνευμα» του εδαφιου 33.
Αλλα ειχε αραγε ο Βαπτιστης ερμηνευσει καταλληλα την οραση που ειδε; Μηπως της εδινε μια ερμηνεια, που στη πραγματικτητα δεν την ειχε; Την απαντηση θα μας την δωσει το επομενο εδαφιο.

«Εγω δεν τον ηξερα, αλλ” εκεινος που μ” εστειλε να βαπτιζω με νερο, εκεινος μου ειπε, «Εις οποιον θα ιδεις να κατεβαινει το Πνευμα και να μενη επανω του, αυτος ειναι που βαπτιζει με Πνευμα Αγιον».(Εδ.33)

Με το «εκεινος που μ” εστειλε», ο Ιωαννης εννοει τον Ιδιο τον Θεο, που του ειχε μιλησει στην ερημο, και του ειχε ορισει την αποστολη του. Αυτη η αποστολη περιελαμβανε, α) Την εντολη να βαπτιζει. β) Την υποσχεση να του αποκαλυψει τον Μεσσια επ” ευκαιρια του βαπτισματος. γ) Την ενδειξη του σημειου δια του οποιου θα του Τον απεκαλυπτε. δ) Την εντολη να δωσει μαρτυρια γι” αυτον στον Ισραηλ. Το καθε τι σε τουτη την μαρτυρια προερχεται απο τον Θεο, και μονον απο τον Θεο.
«Εις ποιον δεις…»: «Οποισδηποτε και αν ειναι, εστω και αν ειναι ο πιο ασημος Ισραηλιτης». Η πραξη του βαπτισματος με Αγιο Πνευμα δειχνεται εδω σαν το ειδικο εργο του Μεσσια. Δια του βαπτισματος με νερο ο Ιωαννης εδινε στον μετανοουντα αμαρτωλο την εγγυηση της συγγνωμης και την υποσχεση του αγιασμου. Με την δωρεα του Αγιου Πνευματος, ο Μεσσιας πραγματοποιει αυτη την τελευταια υποσχεση, και επιτυγχανει δια του τροπου αυτου τον υψιστο προορισμο της ανθρωπινης ψυχης.
Η δωρεα που εγινε στον Ιησου κατα το βαπτισμα Του
Τα εδαφια 32 και 33 μας οδηγουν σε μια σημαντικη ερωτηση, «Τι πραγματικα ελαβε ο Ιησους στο βαπτισμα Του»;
Εφ” οσον δεχομαστε το γεγονος οτι ο Λογος απεκδυθηκε απ” τον εαυτον Του την θεια κατασταση, και οτι εισηλθε σε μια πραγματικη ανθρωπινη κατασταση, για να επιτελεσει τη φυσιολογικη αναπτυξη που ειχε αρχικα προσδιορισθει για καθε ανθρωπο, φυσικο ειναι να δεχθουμε οτι, αφου επετελεσε τον σκοπο του πρωτου Αδαμ στο μονοπατι της ελευθερης υπακοης, θα επρεπε, Αυτος τουλαχιστον, να εχει ιδει ν” ανοιγει εμπρος Του η σφαιρα της υψηλοτερης ζωης για την οποια προοριζεται ο ανθρωπος. Οντας ο πρωτος απ” τους δυνατους που «αρπαζουν» (Ματθ.ΙΑ12) την Βασιλειαν των Ουρανων, θα επρεπε να ειχε «βιασει» την εισοδο σ” αυτην, για τον εαυτον Του και για ολους.
Αναμφιβολλα, ολη Του η υπαρξη μεχρι το βαπτισμα Του, ειχε περασει κατω απ” την συνεχη επιδραση του Αγιου Πνευματος, το Οποιον ειχε και τον πρωτο λογο στην γεννηση Του. Σε καθε στιγμη ειχε υπακουσει αυτον τον Θειο Οδηγο, και καθε στιγμη αυτη η υπακοη ανταμοιβοταν αμεσα απο μια καινουργια παρορμηση. Το δοχειο γεμιζε αναλογικα καθως μεγαλωνε, και μεγαλωνε καθως γεμιζε. Αλλα το να εισαι κατω απ” την οδηγια του Πνευματος δεν σημαινει οτι κατεχεις και το Πνευμα (ΙΔ17). Με την ωρα του βαπτισματος ηλθε η στιγμη οταν η προηγουμενη εκεινη αναπτυξη επροκειτο να μετασχηματισθει στην οριστικη κατασταση, εκεινη του «τελειου αναστηματος» (Εφ.Δ13). «Πρωτα το ψυχικο», λεγει ο Παυλος στην Α. Κορ.ΙΕ46, «και μετα το πνευματικο «. Εαν η ενσαρκωση ειναι μια αληθεια, ενα γεγονος, αυτος ο νομος πρεπει να εχει εφαρμογη στην αναπτυξη του Ιησου, τοσο πολυ οσο σε κεινη καθε αλλου ανθρωπου. Εως τοτε το Πνευμα ητο «επ” αυτο» (το παιδιον) Λουκ. Β40. Ολο αυτον τον χρονο μεγαλωνε , κατω απ” την θεια επιδραση, σε σοφια και χαρη. Απ” τον χρονο ομως του βαπτισματος και μετα, το Πνευμα γινεται η αρχη της φυσικης και πνευματικης Του δραστηριοτητας, της ολης προσωπικης Του ζωης. Απο τοτε μπορει να ονομαζεται «Πνευμα ζωοποιουν» (Α. Κορ.ΙΕ45).
Το βαπτισμα λοιπον φερει μια τετια αλλαγη στην εσωτερικη Του κατασταση, οσο κανει η αναληψη Του στην εξωτερικη Του κατασταση. Ο ανοιγμενος ουρανος Τον εισαγει εις τα σχεδια του Θεου. Η φωνη «Εσυ εισαι ο Υιος μου ο αγαπητος» αποκαλυπτει στη εσωτερη Του συνειδηση την προσωπικη Του σχεση με τον Θεο, την αιωνια Του θεση σαν υιος, και ταυτοχρονα το απειρον της θειας αγαπης προς Αυτον, και προς την ανθρωποτητα στην οποιαν παραχωρειται ενα τετιο δωρο. Απο κεινη την στιγμη μπορει να διακηρυξει τον Θεο σαν Πατερα στον κοσμο. Το Αγιο Πνευμα γινεται η προσωπικη Του ζωη, και Τον κανει την αρχη και πηγη της ζωης για ολους τους ανθρωπους. Παρολα αυτα ο δοξασμος Του δεν εχει ακομα ολκληρωθει. Μεσα Του υφισταται ακομα η φυσιολογικη φυσικη (ψυχικη) ζωη. Ειναι μονον μετα την αναληψη Του που η ψυχη και το σωμα Του θα πνευματοποιηθουν πληρως («σωμα πνευματικον», Α. Κορ. ΙΕ44).
Να σημειωσωμε οτι αυτο που συνεβει εδω με το Πνευμα δεν ειναι κατα κανεναν τροπο το ιδιο μ” αυτο που εκανε το Πνευμα στην θαυμαστη Του γεννηση. Στην γεννηση Του το Πνευμα ενηργησε απλα σαν ζωοδοτρια δυναμη στην θεση του ανδρικου σπερματος. Εκει αφυπνισε στην δραστηριοτητα της ζωης το σπερμα μιας ανθρωπινης υπαρξης, τοποθετημενο στην μητρα της Μαριας, το οργανο δηλαδη που ειχε προετοιμαστει για τον Λογο ωστε Αυτος να μπορεσει να πραγματοποιησει εκει μεσα μια ανθρωπινη αναπτυξη. Εκει εγινε οτι και την ημερα της Δημιουργιας, που η ψυχη του πρωτου ανθρωπου, το φυσημα, η πνοη του δημιουργουντος Θεου, ηλθε και κατοικησε στο σωματικο οργανο που ειχε προετοιμασθει για την διαμονη της και για την γηινη δραστηριοτητα της (Γεν.Β7).
Και συνεχιζει ο Ιωαννης στο εδαφιο 34: «Και εγω ειδα και εμαρτυρησα οτι αυτος ειναι ο Υιος του Θεου».
Ο ορος «Υιος του Θεου» χαρακτηριζει ενα ον σαν αντιπροσωπο της θεοτητας σε μια ειδικη λειτουργια. Στην Παλαια Διαθηκη αναφεροταν σε αγγελους, δικαστες, βασιλεις, και τελος στον Μεσσια. Εδω ο Ιωαννης παιρνει τουτη την εννοια του «Υιος» στην υψηλοτερη εννοια που μπορει να της αποδοθει. Προκειται για ενα προσωπο του οποιου η υπαρξη ειναι ενωμενη μ” εκεινη του Θεου μ” εναν ασυγκριτο δεσμο, και ο οποιος ερχεται να εκπληρωσει εδω στην γη το εργο του Σωτηρα.

«Την αλλην ημεραν παλιν εστεκοταν εκει ο Ιωαννης με δυο απο τους μαθητας του. Ευτταξε τον Ιησου καθως επερνουσε και ειπε, «Να ο αμνος του Θεου». Ακουσαν αυτο οι δυο μαθηται και ακολουθησαν τον Ιησουν». (Εδ.35-37)

Απ” αυτους τους δυο μαθητας ο ενας ηταν Αντρεας (εδ.40). Οσο για τον αλλον δεν ειναι δυσκολο να συμπερανωμε οτι ηταν ο συγγραφεας της διηγησης που προκειται ν” ακολουθησει. Ολες οι επομενες λεπτομερειες δεν εχουν ειδικη σπουδαιοτητα παρα μονον για κεινον στον οποιον θυμιζουν την πλεον αποφασιστικη και ευτυχισμενη ωρα της ζωης του. Το γεγονος οτι αυτο το προσωπο παραμενει ανωνυμο, ενω τα τεσσερα αλλα που παιζουν καποιον ρολο στην διηγηση ολα ονομαζονται, επιβεβαιωνει αυτο το συμπερασμα.
Μπορουμε να σημειωσωμε και μια ορισμενη διαφορα μεταξυ αυτης της ημερας και της προηγουμενης στην σχεση του Ιησου προς τον Ιωαννη. Την προηγουμενη ο Ιησους ηλθε στον Ιωαννη σαν σε εκεινον που επροκειτο να Τον συστησει στους μελλοντικους πιστους. Τουτη την ημερα ερχεται να παρει απ” τα χερια του Προδρομου τις ψυχες που ο Πατερας Του εχει προετοιμασει μεσω αυτου. Σαν τον μαγνητη που καποιος κινει μεσα στη αμμο να προσελκυσει μεταλλικα αντικειμενα, Αυτος απλως πλησιαζει την ομαδα που περιβαλλει τον Βαπτιστη, με τον σκοπο να αποφασισουν μερικοι απο κεινους που την συνθετουν να Τον ακολουθησουν. Τουτη ειναι και η φυσιολογικη σειρα του θειου εργου, η Εκκλησια δεν αποσπαται βιαιως, απλα συγκεντρωνεται απ” το δενδρο της θεοκρατειας. Τουτος ο ελευθερος, ο ειρηνικος τροπος ενεργειας ειναι και η σφραγιδα οτι ειναι εκ Θεου.
Ισως ενας δισταγμος που τον υπαγορευε ο σεβασμος στον δασκαλο τους να διακατειχε τους δυο μαθητες, καθως επροκειτο να τον αφησουν για να προσκολληθουν στον καινουργιο δασκαλο. Ο Ιωαννης ομως τους ελευθερωνει ο ιδιος απ” αυτον τον δεσμο, και αρχιζει να κανει πραξη αυτο που αρχισε απο δω και περα να λεγει συνεχεια, «Αυτος πρεπει ν” αυξανει, εγω δε να ελαττωνομαι». Η πρακτικη εννοια αυτης της νεας δηλωσης του Ιωαννη ειναι προφανως αυτη, «Πηγαινετε σ” αυτον».

«Ακoυσαν αυτο oι δυo μαθηται και ακολουθησαν τον Ιησουν» (Εδ.37)

Τα λογια του Ιωαννη εγιναν αντιληπτα απ” τους δυο μαθητες. Αυτο το πρωτo βημα του ν” ακολουθησουν τον Ιησου εkρινε ολη τους την ζωη. Ο δεσμος, φαινομενικα απροσχεδιαστoς, που εσχηματισθη kατ” εκεινη την ωρα, ηταν στην πραγματικοτητα ενας αιωνιος δεσμος.
Εδω θα πρεπει να πουμε μεριkα λογια πανω στην μετεπειτα συμπεριφορα του Βαπτιστη. Γενικα εχει θεωρηθει σαν αδιανοητο, μετα απο τετια σημαδια, και τετιες δηλωσεις, οτι ο Ιωαννης θα μπορουσε ποτε να ειχε απευθυνει στον Ιησου, απ” τα βαθη της φυλακης του, αυτη την ερωτηση, «Συ εισαι εκεινος που προκειται να ελθει ή πρεπει να περιμενωμεν αλλον;» (Ματθ.ΙΑ3). Μερικοι απο τους Πατερες υπεθεσαν οτι το μονο που επιθυμουσε ο Προδρομος με τουτη την ερωτηση ηταν να δυναμωσει την πιστη των μαθητων του στον Μεσσιανικο χαρακτηρα του εργου του Ιησου, προκαλοντας μια θετικη δηλωση εκ μερους Του. Αλλα τα οσα μας αναφερουν τα Συνοπτικα δεν επιτρεπουν αυτη την εννοια.
Υπηρχαν δυο πραγματα που πρεπει να ειχαν επιδρασει αρνητικα στην πιστη του Ιωαννη. Πρωτα η φυλακιση του, μετα η κακοβουλη διαθεση των μαθητων του απεναντι στον Ιησου (Γ26), η οποια ισως να ειχε επιδρασει στο ηδη καταπτοημενο πνευμα του δασκαλου τους. Τουτα τα δυο αναμφιβολλα προετοιμασαν τον δρομο για τον κλονισμο της πιστης στον Ιωαννη, αλλα δεν τον εξηγουν και απολυτα. Βεβαια στον Ιωαννη υπηρχε εκτος του προφητη και ο φυσικος ανθρωπος με τις αδυναμιες του, επιρρεπης σε πτωσεις. Αυτο μας αφηνει να καταλαβωμε και ο Κυριος οταν στην απαντηση Του ειπε, προφανως σκεπτομενος για τον Ιωαννη, «Μακαριος οποιος δεν σκανδαλισθει εν εμοι» (Ματθ. ΙΑ6). Ισως τουτη η πτωση να εξηγειται και απο την κτυπητη αντιθεση μεταξυ της προσδοκιας του Ιωαννη για μια δυναμικη και δικαιη δραστηριοτητα του Μεσσια, οπως και το ειχε εφρασει, και του ταπεινου και υπομονετικου εργου του Ιησου.
Αλλα σε ολα αυτα θα πρεπει να προσθεσωμε και ενα ακομη πιο αποφασιστικο γεγονος: Ο Ιωαννης ισως να μην αμφεβαλλε ουτε στιγμη για την θεια αποστολη του Ιησου. Το γεγονος οτι ειναι στον Ιδιο τον Ιησου που απευθυνεται να φωτισθει, επιβεβαιωνει τουτη την υποθεση. Το ιδιο φανερωνει και αυτο το ιδιο το περιεχομενο της ερωτησης του, «Εσυ εισαι εκεινος που προκειται να ελθει ή περιμενομεν αλλον (για την ακριβεια, «εναν δευτερον»);»
Εδω θα πρεπει να θυμηθουμε την συγχιση που επικρατουσε τοτε σχετικα με το προσωπο του «προφητη», που πολλοι τον θεωρουσαν σαν τον ιδιον τον Μωυση, του οποιου ο ερχομος επροκειτο να προετοιμασει τον δρομο για τον Μεσσια (συμφωνα με το Δευτερονομιο ΙΗ18). Μερικοι τον ταυτιζαν με τον Μεσσια (ιδε π.χ. Ιωαννη ΣΤ14,15). Αλλοι αντιθετως διεχωριζαν τον Προφητη απο τον Μεσσια (Ζ40,41). Τουτοι οι τελευταιοι απεδιδαν πιθανως στην πρωτη απ” αυτες τις προσωπικοτητες την πνευματικη πλευρα της αναμενομενης μεταμοφωσης, και στον Μεσσια, σαν βασιλια απογονο του Δαυιδ, την πολιτικη της πλευρα.
Ο Ιωαννης ο Βαπτιστης ειχε kατ” αρχας ενωσει τουτα τα δυο αξιωματα στο προσωπο μονον του Ιησου. Αλλα μαθαινοντας μεσα στην φυλαkη οτι το εργο του Ιησου περιοριζοταν μονον σε θαυματα θεραπειας και σε κηρυγματα ενος καθαρα προφητικου χαρακτηρα, αναρωτιοταν μηπως αυτος ο χρησμενος του Αγιου Πνευματος ηταν για την πνευματικη μονον πλευρα του Μεσσιανικου εργου (το εργο της συγγνωμης και της αναγεννησης), οποτε θα επρεπε να περιμενουν καποιον αλλον, δευτερον μετα απ” Αυτον, που θ” αναλαμβανε την πολιτικη επανορθωση, και την εξωτερικη κριση που αυτος ειχε ηδη αναγγειλει.
Στο βαθος της αυτη η διαιρεση που πλανιοταν στην σκεψη του Βαπτιστη δεν ειχε μεσα της τιποτα το εσφαλμενο. Απαντα ακριβως στα αξιωματα του Ιησου, στον πρωτο και τον δευτερο ερχομο Του. Στον πρωτο ερχομο Του εφερε την συγχωρηση και το Πνευμα. Στον δευτερο θα φερει την παγκοσμια κριση και βασιλεια.

Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ. Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ. Ιωαννης Α38-52.
Η μαρτυρια ειναι η προυποθεση της πιστης, διοτι πιστη ειναι κατ” αρχας η αποδοχη ενος θειου γεγονοτος επι τη βασει της μαρτυριας. Αλλα εδω υπαρχει μονον μια εξωτερικη σχεση του πιστου με το αντικειμενο της πιστης του. Για να γινει ζωντανη η πιστη πρεπει να εισελθει σε κατ” ευθειαν επαφη με το αντικειμενο της. Ετσι και εδω, χρειαζοταν προσωπικες αποκαλυψεις του Ιησου τετιες που να σχηματισουν μια κατ” ευθειαν συνδεση μεταξυ των καρδιων τους και του προσωπου Του, και να κανουν και τους ιδιους απο πιστους, μαρτυρες Του. Τουτο ειναι ακριβως που μας περιγραφουν οι ακολουθες διηγησεις.

«Οταν εγυρισε ο Ιησους και τους ειδε να τον ακολουθουν, τους λεγει, «Τι ζητατε;». Εκεινοι ειπαν, «Ραββι, (το οποιον μεταφραζομενον σημαινει Διδασκαλε) που μενεις;». Αυτος τους απαντα, «Ελατε να ιδητε». Ηλθαν λοιπον και ειδαν που μενει και εμειναν μαζι του την ημεραν εκεινην.» (Εδ.38,39)

O Iησους αkουγοντας βηματα πισω Του, γυριζει και βλεπει δυο νεους ανθρωπους να Τον ακολουθουν με την επιθυμια ν” ανοιξουν συζητηση μαζι Του. Τους ερωτα, «Τι ζητατε;» Με την απαντηση τους Του εκφραζουν εμμεσα την επιθυμια να εχουν μια κατ” ιδιαν συζητηση.

«Ητο δε η ωρα δεκα περιπου. Ο ενας απ” τους δυο, που ακουσαν τι ειπε ο Ιωαννης και ακολουθησαν τον Ιησουν, ητο ο Ανδρεας, ο αδελφος του Σιμωνος Πετρου». (Εδ.40)

Οι δυο τους Τον ρωτησαν για το που μενει, ωστε να Τον επισκεφθουν εκει. Ο Ιησους τους προσκαλει να Τον ακολουθησουν αμεσως. Το που εμενε ο Ιησους δεν το γνωριζομε. Ουτε και γνωριζομε το θεμα της συζητησης τους. Γνωριζομε ομως το αποτελεσμα της. Η αναφωνηση του Ανδρεα στο εδαφιο 42 ειναι η ενθουσιωδης εκφραση αυτου του αποτελεσματος. Οταν θυμηθουμε τι ηταν ο Μεσσιας στην σκεψη ενος Ιουδαιου, καταλαβαινωμε ποσο δυνατη και βαθεια θα πρεπει να ηταν η εντυπωση που δημιουργηθηκε μεσα τους απο τον Ιησου, ετσι που να μην διστασουν να διακηρυξουν σαν Μεσσια αυτον τον πτωχο και απλο ανθρωπο.
Η «δεκατη ωρα» μπορει να κατανοηθει κατα δυο τροπους, ειτε σαν η τεταρτη απογευματινη, αν αρχισωμε την μετρηση απο τις εξ το πρωι, οπως συνηθως μετραγαν τοτε, ή σαν δεκα το πρωι, αν μετρησωμε απο τα μεσανυχτα, συμφωνα με τον τροπο μετρησης του Roman Forum, που εγινε και τροπος μετρησης των συγχρονων εθνων.

«Αυτος (ο Ανδρεας) βρισκει πρωτα τον αδελφον του Σιμωνα και του λεγει «Ευρηκαμε τον Μεσσιαν» (το οποιον μεταφραζομενον σημαινει Χριστος). Τον εφερε εις τον Ιησουν, ο οποιος τον κυτταξε και ειπε, «Συ εισαι ο Σιμων, ο υιος του Ιωνα. Θα ονομασθης Κηφας» (το οποιον σημαινει Πετρος).» (Εδ.43)

Την εννοια τουτων των εδαφιων θα την καταλαβωμε καλλιτερα αν τα διαβασωμε καπως ετσι, «Φευγοντας, ο καθενας ψαχνει για τον αδελφο του. Ο Ανδρεας ψαχνει για τον Σιμωνα, και ο Ιωαννης για τον αδελφο του τον Ιακωβο. Και ειναι ο Αντρεας που πετυχαινει πρωτος να βρει τον δικο του αδελφο.»
Εδω μας δινεται και η ερμηνεια της λεξης «Μεσσιας» στα Ελληνικα, σημαινει «Χριστος», «Αυτος», δηλαδη, «που εχει χρισθει». Απ” την μεταφραση που κανει ο Ιωαννης σ” αυτον τον ορο, οπως και προηγουμενως στον ορο «Ραββι», καταλαβαινωμε οτι το Ευαγγελιο του το απευθυνει σε Ελληνες.
Στην συνεχεια βλεπομε τον Κυριο με μια διεισδυτικη ματια να εισχωρει βαθεια μεσα στον χαρακτηρα του Σιμωνα, και ν” ανακαλυπτει σ” αυτον τα στοιχεια του μελλοντικου Πετρου.
Μια αλλαγη ονοματος γενικα σημαινει μια αλλαγη ζωης ή θεσης (π.χ. Αβραμ = υψηλα ισταμενος πατερας, Αβρααμ = πατερας πληθους, ΓενΙΖ5, Ιακωβ – Ισραηλ κ.λ.π.)
Η Αραμαικη λεξη Kepha (Εβραικα Keph) δηλωνει «ενα κομματι βραχου». Με αυτο το ονομα ο Ιησους χαρακτηριζει τον Σιμωνα σαν ενα προσωπο με πολυ κουραγιο και αποφασιστικο, ετσι που να γινει το βασικο στηριγμα της νεας κοινωνιας που Αυτος προκειται να θεμελιωσει. Υπηρχε σιγουρα στην φυσιογνωμια αυτου του νεαρου ψαρα, συνηθισμενου ν” αψηφα τους κινδυνους του επαγγελματος του, η εκφραση μιας ρωμαλεας ενεργητικοτητας και δημιουργικης δυναμης. Δηλωνοντας τον μ” αυτο το καινουργιο ονομα ο Ιησους του κανει κατοχη, και τον καθιερωνει, μ” ολα τα φυσικα προσοντα του, στο εργο που προκειται να του εμπιστευθει.
Υπαρχει ομως μια φαινομενικη αντιθεση μεταξυ αυτης της διηγησης και εκεινης της κλησης των ιδιων μαθητων, μετα το θαυματουργικο τραβηγμα των ψαριων (Ματθ.Δ18-22. Μαρ. Α16-20. Λουκ. Ε1-11). Πως εξηγειται;
Τα πραγματα με την σειρα τους θα πρεπει να γιναν καπως ετσι:
Εχοντας επιστρεψει στη Γαλιλαια (Εδ.44), ο Ιησους ξαναπηγε για ορισμενο χρονο στην οικογενεια του, η οποια μετεφερε την κατοικια της, πιθανως για να Τον συνοδευσει, στην Καπερναουμ (Ματθ. Δ13. Ιωανν. Β12. Συγκρινε και Μαρκ. Γ31). Τοτε και οι μαθητες Του επεστρεψαν στις οικογενειες τους (ο Πετρος μαλιστα ηταν παντρεμμενος). Αργοτερα τους ξανακαλεσε μονιμα κοντα Του, οταν πλεον οι αναγκες του εργου Του και της πνευματικης τους εκπαιδευσης το απαιτουσαν. Η προθυμια ακριβως με την οποια τουτοι οι νεαροι ψαραδες ανταποκριθηκαν στο καλεσμα Του αυτη την φορα (Συνοπτικη διηγηση), αφηνοντας, με την πρωτη Του λεξη, τις οικογενειες τους και το επαγγελμα τους για να ενωθουν μαζι Του, υποννοει οτι τουτοι ειχαν προηγουμενες σχεσεις μαζι Του. Την πρωτη φορα τους ειχε καλεσει στην πιστη. Τωρα τους καλει σαν συνεργατες στο εργο Του.

«Την αλλη ημερα ηθελε ο Ιησους να μεταβει εις την Γαλιλαιαν και βρισκει τον Φιλιππον και του λεγει, «Ακολουθησε με». Κατηγετο δε ο Φιλιππος απο την Βηθσαιδα, απο την πολιν του Ανδρεα και του Πετρου. Ο Φιλιππος ευρισκει τον Ναθαναηλ και του λεγει, «Ευρηκαμε εκεινον, δια τον οποιον εγραψε ο Μωυσης εις τον νομον και οι Προφητες, τον Ιησουν, τον υιον του Ιωσηφ απ την Ναζαρετ. Και ο Ναθαναηλ του ειπε,»Ειναι δυνατον απο την Ναζαρετ να προελθει κανενα καλο; Λεγει εις αυτον ο Φιλιππος, «Ελα να ιδης». (Εδ. 43-46)

Ο Κυριος επεστρεψε στην Γαλιλαια διοτι ηθελε μαλλον να εγκαινιασει την Μεσσιανικη Του διακονια στην Ιερουσαλημ, στην επισημη περιοδο του Πασχα. Μεχρι ν” ελθει αυτος ο χρονος προτιμησε να επιστρεψει στη οικογενεια Του, κλεινοντας ετσι την περιοδο της ιδωτικης Του ζωης.
Ο Ναθαναηλ μη μπορωντας να θυμηθει κανενα προφητικο χωριο που ν” αποδιδει στην Ναζαρετ εναν τοσο σπουδαιο ρολο, εκπλησσεται. Του ειναι δυσκολο να φαντασθει οτι αυτο το απομακρο χωριο, κοντα στο δικο του, υψωθηκε με μιας σ” εναν τοσο μεγαλο προορισμο. Η εκφραση «τιποτα καλο», δηλωνει λοιπον σ” αυτη την περιπτωση «τιποτα τοσο σπουδαιο οσο να βγει Μεσσιας απο κει». Ολοι δε γνωριζομε τις ζηλοτυπιες που συχνα υφιστανται μεταξυ χωριου και χωριου.
Η απαντηση του Φιλιππου «ελα και δες», ειναι με μιας η πιο απλη , και η πιο βαθεια. Και πραγματι σε καθε ειλικρινη καρδια ο Ιησους αποδεικνυει τον εαυτον Του απλα δειχνοντας Τον. Και ο Ναθαναηλ, οπως φαινεται στην συνεχεια, ηταν απο κεινες τις ευθειες καρδιες που εχουν να δουν μονον τον Ιησουν για να Τον πιστεψουν. Ο Φιλιππος δεν ειχε κανει λαθος. Και ο Ιδιος ο Ιησους, καθως τον βλεπει, επισημαινει τουτη την ποιοτητα του χαρακτηρα του.

«Ειδε ο Ιησους τον Ναθαναηλ να ερχεται προς αυτον και ειπε, «Να ενας αληθινος Ισραηλιτης, εις τον οποιον δεν υπαρχει δολος» . Ο Ναθαναηλ του ειπε, «Απο που με γνωριζεις;». Και ο Ιησους του απεκριθη, «Πριν σε φωναξει ο Φιλιππος σε ειδα να εισαι κατω απο την συκια». Ο Ναθαναηλ του λεγει «Ραββι, συ εισαι ο Υιος του Θεου, συ εισαι ο Βασιλευς του Ισραηλ». (Εδ.47-49)

Ο Ναθαναηλ αντιλαμβανεται οτι το ματι αυτου του ξενου οχι μονον βλεπει εκει που η φυσικη οραση δεν φθανει, αλλα μπορει και να διεισδυει βαθεια στην καρδια, στον εσωτερικο κοσμο του ανθρωπου (Εδ.48). Τι αραγε να ειχε λαβει χωρα μεσα στον Ναθαναηλ καθως ηταν κατω απ” την συκια; Να ειχε κανει την ομολογια καποιας αμαρτιας; Να ειχε παρει καποια αγια αποφαση; Οτιδηποτε και αν ηταν αυτο, σοβαρες σκεψεις θ” απασχολουσαν την καρδια του, ετσι που ακουγοντας τα λογια του Ιησου, αισθανεται να εχει διεισδυθει απο μια ματια που συμμετεχει στην θεια παντογνωσια, απο μια ακτινα θειου φωτος.
Εκεινο που παρακινει τον Ναθαναηλ να Του αποδωσει τον τιτλο «Υιος του Θεου», ειναι η υπερφυσικη γνωση Του για την οποιαν μολις εχει δωσει αποδειξη. Ο Ναθαναηλ αισθανεται οτι υπαρχει καποια εξαιρετικη σχεση μεταξυ αυτου του προσωπου και του Θεου. Τουτο το προσωπο θα ειναι πλεον και το αντικειμενο της πιστης του, μονον που οσο περνα ο καιρος θα το γνωριζει πιο καλα και πιο καλα. Οσο για τον δευτερο τιτλο, ειναι η λογικη συνεπεια του πρωτου. Ενα προσωπο που βρισκεται σε τοσο βαθεια σχεση με τον Θεο, δεν μπορει παρα να ειναι ο Βασιλιας του Ισραηλ. Τουτος ο τιτλος ειναι αναμφιβολλα η ανταποκριση σε κεινο το «Να ενας αληθινος Ισραηλιτης», με το οποιον ο Ιησους ειχε χαιρετησει τον Ναθαναηλ. Ο πιστος υπηκοος εχει αναγνωρισει και χαιρετα τον Βασιλια του.
Τουτο ηταν και το πρωτο απο κεινη την μεγαλη σειρα των θαυματουργικων σημειων με τα οποια ηταν γεματη η δημοσια διακονια του Κυριου, αποδειξη της θειας Του προελευσης.

«Ο Ιησους του απεκριθη, «Επειδη σου ειπα οτι σε ειδα κατω απο την συκια, πιστευεις; Θα ιδης μεγαλυτερα πραγματα απο αυτα.» Και προσεθεσε, «Αληθεια, αληθεια σας λεγω, απο τωρα θα βλεπετε τον ουρανον ανοιγμενον και τους αγγελους του Θεου να ανεβαινουν και να κατεβαινουν προς τον Υιον του ανθρωπου.» (Εδ. 50,51 (52))

Ο Κυριος αναγνωριζει και συγχαιρει για την πιστη που μολις αναφανηκε στον Ναθαναηλ. Του υποσχεται στη συνεχεια μια διαδοχη θαυμαστων αποκαλυψεων, στις οποιες αυτος και οι συμμαθητες του θα ειναι μαρτυρες, και οι οποιες απ” αυτη την στιγμη και μετα θα αναπτυξουν και θα στερεωσουν την νεογεννηθεισα πιστη τους.
Στο εδαφιο 51 (52) πρωτοβρισκομε και την εκφραση «Αμην». Τουτη η εκφραση που υπηρετει στο να εισαγαγει μια δηλωση που προκειται ν” ακολουθησει, δεν βρισκεται πουθενα στην Παλαια Διθηκη, ουτε και στα Ραββινικα γραπτα. Ανηκει αποκλειστικα στην γλωσσα του Ιησου. Γι” αυτο και στη Αποκαλυψη Γ14 καλειται «Ο Αμην».
Αυτη η λεξη, απ” το Εβραικο aman, ειναι ενα ρηματικο επιθετο που σημαινει, «σιγουρο», «αξιο να το πιστευει καποιος», «αληθες». Οταν διπλασιαζεται, οπως εδω, σκοπο εχει να βοηθησει τον ακροατη να υπερνικησει μια αμφιβολλια που ενδεχομενως να δημιουργηθει μεσα του. Τουτη η αμφιβολλια μερικες φορες προκυπτει απο την μεγαλειοτητα της υποσχεσης, και αλλες φορες απο υπαρχουσες προκαταληψεις οπως για παραδειγμα στο Ιωαννης Γ3,5.
«Απο τωρα». Ο Ιησους θελει να πει οτι ο Ουρανος που ανοιχτηκε κατα τον χρονο του βαπτισματος Του, θα εξακολουθει να παραμενει ανοικτος. Η επικοινωνια που αποκατασταθηκε μεταξυ ουρανου και γης θα συνεχιζει, και οι δυο περιοχες για το μελλον θα αποτελουν μια, ετσι που οι κατοικοι της μιας να επικοινωνουν με κεινους της αλλης (Ιδε και Εφ. Α10, Κολ.Α20).
Η εκφραση «αναβαινοντας και καταβαινοντας» ειναι ενας καθαρος υπαινιγμος της ορασης του Ιακωβ (Γεν. ΚΗ12,13). Εκει το οραμα δηλωνε την συνεχη θεια προστασια και τους ουρανιους φυλακες που ειχαν εξασφαλισθει για τον πατριαρχη. Εκεινο που οι μαθητες προκειται να ιδουν απο τωρα και στο εξης θα ειναι μια υψηλοτερη πραγματοποιηση της θειας αληθειας που αντιπροσωπευοταν με κεινο το αρχαιο συμβολο. Ο Κυριος βεβαια δεν εννοει εδω τις συγκεκριμενες εμφανισεις αγγελων που συνεβησαν στο τελος της επιγειας ζωης Του. Μιλα για φαινομενα, που απ” αυτη την στιγμη και μετα, προκειται να συνεχισουν αδιακοπα. Ειναι φαινομενα που ενω λαμβανουν χωρα στην περιοχη της φυσης, οφειλονται σε μια αιτια ανωτερη απ” τους νομους της φυσης. Τα φαινομενα τουτα ειναι τα θαυματα που θα δινει απο δω και περα ο ουρανος να γινονται. Ειναι λοιπον σαν να λεγει στον Ναθαναηλ, «Εσυ πιστευεις λογω αυτου του θαυματος της υπερφυσικης γνωσης που μολις ειδες. Τουτο δεν ειναι παρα μονον ενα μικρο δειγμα πολυ πιο σημαντικων σημαδιων, του ιδιου ειδους, που προκειται ν” ακολουθησει».
Ο Ναθαναηλ ομολογησε τον Κυριο σαν Υιο του Θεου και σαν Βασιλια του Ισραηλ. Απαντοντας ο Ιησους δινει στον εαυτον Του τον τιτλο «Υιος του ανθρωπου». Τουτος ο τιτλος εχει σαν σκοπο του να κανει τους μαθητες να αντιληφθουν το γεγονος οτι, περαν της ειδικης Του σχεσης με τον Θεο και τον Ισραηλ, Αυτος εχει μια τριτη, οχι λιγοτερο ουσιωδη σχεση, με το συνολο της ανθρωποτητας. Και ειναι σ” αυτη την τελευταια σχεση που τουτος ο τριτος τιτλος αναφερεται. Προσδιοριζοντας αυτον τον τιτλο για τον εαυτον Του, και αποφευγοντας τον τιτλο «Χριστος», ο οποιος ειχε μια πολυ ενδεικτικη και συγκεκριμενη αποχρωση, ο Κυριος επιθυμουσε απ” την αρχη να τοποθετησει την διακονια Του στην αληθινη και πλατεια της βαση, σε κεινη που την ειχε ηδη τοποθετησει ο Προδρομος Του: «Ο αιρων την αμαρτια του κοσμου». Ο στοχος Του δεν ηταν, καθως φανταζοταν ο Ναθαναηλ, να θεμελιωσει την Ισραηλιτικη εξουσια. Ο στοχος Του ηταν να σωσει τον κοσμον, να οδηγησει στην ολοκληρωση της την ιστορια του ανθρωπου.
Τουτος ο τιτλος Του συμπληρωνει τους δυο αλλους. Αυτοι ειναι λοιπον οι τρεις τιτλοι του Ιησου που προσδιοριζουν τις σχεσεις Του με τον Θεο, με τους ανθρωπους, και τελος με τον λαο Ισραηλ, «Ο Υιος του Θεου», «Ο Υιος του ανθρωπου», «Ο Βασιλιας του Ισραηλ».

Ο Υιος του ανθρωπου
Ο Ιησους δηλωνει εδω τον εαυτον Του για πρωτη φορα με τον τιτλο » Ο Υιος του ανθρωπου».
Το πιθανοτερο ειναι οτι τουτο το ονομα ειναι μια αμεση δημιουργια της δικης Του καρδιας, που την ενεπνευσθη απο το βαθυ αισθημα που ενοιωθε του τι Αυτος ηταν για την ανθρωποτητα.
Οπως θα δουμε στην συνεχεια, μεσα σ” ολο το Ευαγγελιο του Ιωαννη, ο Ιησους αποφευγει να διακηρυξει τον εαυτον Του σαν «Μεσσια» εμπρος στον κοσμο, διοτι γνωριζει πολυ καλα την πολιτικη εννοια που απεδιδαν σ” αυτον τον ορο. Και η ελαχιστη παρανοηση σ” αυτο το σημειο, θα ειχε καταστροφικες συνεπειες για το εργο Του. Γι” αυτο χρησιμοποιει ολες τις δυνατες περιφρασεις, για ν” αποφυγει να δηλωσει τον εαυτον Του σαν Μεσσια (Ιδε τα Η24,25. Ι 24,25 κ.λ.π. Ιδε επισης και Λουκα Δ41, Θ21 οπου απαγορευει τους δαιμονες και τους μαθητες Του να λενε οτι Αυτος ειναι ο Χριστος).
Με τον τιτλο «Ο Υιος του ανθρωπου» ηθελε να δηλωσει κατα πρωτον την πληρη Του συμμετοχη στην ανθρωπινη μας φυση. Τουτος ο τιτλος δηλωνει οχι τον απογονο του αλφα ή του βητα ανθρωπου, αλλα εναν απογονο του ανθρωπινου γενους, εναν γνησιο αντιπροσωπο του. Ειναι ακριβως κατα την ιδια εννοια που χρησιμοποιειται αυτη η εκφραση και στον Ψαλμο Η5: «Τι ειναι ο ανθρωπος ωστε να τον θυμασαι και ο υιος του ανθρωπου να τον επισκεπτεσαι;» Με την ιδια εννοια χρησιμοποιειται και στις ομιλιες του Κυριου προς τον Ιεζεκιηλ. Ειναι επισης το ιδιο και στον Δανιηλ Ζ13, οπου το ον που εμφανιζεται σαν υιος ανθρωπου, αντιπροσωπευει τον ανθρωπινο, ευγενικο, αγιο χαρακτηρα της Μεσσιανικης Βασιλειας, ακριβως οπως τα αγρια κτηνη που προηγηθηκαν αυτου, ησαν εικονες του βιαιου, σκληρου, δεσποτικου χαρακτηρα των γηινων αυτοκρατοριων.
Ο Ιησους λοιπον, πρωτα απ” ολα, υπηκουσε στο ενστικτο της αγαπης Του υιοθετοντας αυτη την εκφραση για το προσωπο Του, που εξεφραζε το αισθημα της τελειας ταυτισης και ομογενειας με την ανθρωπινη οικογενεια, της οποιας ειχε κανει τον εαυτον Του μελος. Τουτο το ονομα, ειναι πραγματι, η παραφραση αυτου που λεγει ο Ιωαννης στον προλογο, «Ο Λογος εγενετο σαρξ».
Αλλα ο Ιησους δεν ονομαζει τον εαυτον Του απλα «εναν υιο ανθρωπου», δηλαδη «εναν πραγματικον ανθρωπο». Ονομαζει τον εαυτον Του «Ο Υιος του ανθρωπου», με αρθρο. Και με αρθρο τουτη η φραση δηλωνει «τον αληθινον ανθρωπο», «τον μονον φυσιολογικο αντιπροσωπο του ανθρωπινου γενους». Βεβαιωνοντας ομως την ισοτητα Του με μας, βεβαιωνει ταυτοχρονα, μεσω του αρθρου «ο», και την ανωτεροτητα Του πανω απ” ολα τ” αλλα μελη της ανθρωπινης οικογενειας, οι οποιοι ειναι απλα «υιοι ανθρωπου» (συγκρ. Εφ. Γ5).
Δηλωνοντας ομως τον εαυτον Του ετσι, ουσιαστικα βεβαιωνε σιωπηρα και το αξιωμα Του σαν «Μεσσιας». Εξεφραζε την ιδεα, ενω απεφευγε την λεξη, της οποιας η αληθινη εννοια ηταν λανθασμενη στην αντιληψη του κοσμου. Χωρις να λεγει κατ” ευθειαν «Εγω ειμαι ο Χριστος», ειπε στον καθε ανθρωπο: «Κυτταξε με και θα καταλαβεις τι επρεπε να ησουνα, και τι, μεσω εμου, εσυ μπορεις ακομα να γινεις». Επετυχε ετσι να πραγματοποιησει δυο εξ ισου σπουδαιους στοχους: Να εγκατασταστησει τον καθαρο Μεσσιανισμο απαλλαγμενο απ” ολες τις πολιτικες προσμειξεις, και να παρουσιασει τον εαυτον Του σαν τον αρχηγο ενος Βασιλειου του Θεου, που περιλαμβανει, οχι μονον τον Ισραηλ, αλλα ολο το ανθρωπινο γενος. Εκλεγοντας ο Ιησους αυτον τον τιτλο «αποϊουδαϊσε» την ιδεα του «Μεσσια».
Βλεπομε με τι θαυμαστη σοφια ο Κυριος ενηργησε στην εκλογη αυτης της ονομασιας. Ητο η αγαπη Του που Τον οδηγησε θαυμαστα και σ” αυτο το θεμα, οπως και στο καθε τι. Ισως να οδηγηθηκε σ” αυτη την εκλογη εχοντας κατα νουν την πλεον αρχαια απο τις προφητειες – αυτη που εγινε ο σπορος του δενδρου των Μεσσιανικων αποκαλυψεων: «Το σπερμα της γυναικας θα συντριψει το κεφαλι του οφι». Καθως ο ορος «ανθρωπος» αναφερεται εξ ισου στα δυο γενη, και καθως η γυναικα αντιπροσωπευει την ανθρωπινη φυση μαλλον, παρα την ανθρωπινη ατομικοτητα, ο ορος «Ο Υιος του ανθρωπου» δεν ειναι μακρυα απ” τον ορο «Το σπερμα της γυναικας». Ο Ιησους λοιπον δηλωνει ετσι τον εαυτον Του, σαν τον φυσιολογικο ανθρωπο, που εχει επιφορτισθει να δωσει την νικη στην ανθρωποτητα πανω στον εχθρο της και εχθρο του Θεου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 2

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΘΑΥΜΑ – ΔΥΝΑΜΩΜΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ. Ιωαννης Β1-11.
Ο Ιησους, αφου ειχε αναγγελθει απο τον Ιωαννη οτι ειναι ο Μεσσιας, εδωσε και ο Ιδιος μαρτυρια για τον εαυτον Του στους μαθητες Του. Πρωτα, μερικα λογια που εδειχναν μια θαυμαστη γνωση, ειχαν αποκαλυψει ειδικα την βαθεια σχεση που Τον ενωνε με τον Θεο. Τωρα επιδεικνυει την δοξα Του εμπρος στα ματια τους με μια πρωτη πραξη παντοδυναμιας. Και η πιστη τους, αγκαλιαζοντας αυτο το γεγονος, αρχιζει να υψωνεται η ιδια στο υψος του αντικειμενου της. Τουτος ειναι, συμφωνα με το εδαφιο 11, ο σκοπος αυτου του θαυματος.
Το πρωτο Του θαυμα λαμβανει χωρα στον οικογενειακο Του κυκλο. Ειναι πραγματι το σημειο συνδεσης μεταξυ της αφανειας της ιδωτικης ζωης, στην οποιαν ειχε περιορισει τον εαυτον Του μεχρι τωρα, και της δημοσιας δραστηριοτητος που προκειται ν” αρχισει. Ολες οι τρυφερες και ευγενικες πλευρες του χαρακτηρα Του, με τις οποιες εχει στολισει εως τωρα την οικογενειακη ζωη, επιδεικνυονται απο μονες τους, ακομη μια φορα, αλλα με μια καινουργια λαμπροτητα. Ειναι η θεια σφραγιδα που το τελευταιο Του βημα αφηνει σ” αυτη την περιοχη. Ειναι το βασιλικο Του αντιο στην σχεση Του σαν γυιος, σαν αδελφος, σαν συγγενης.

«Kαι την τριτην ημεραν εγινοτανε γαμος εις την Κανα της Γαλιλαιας και η μητερα του Ιησου ητο εκει. Ητο δε προσκεκλημενος και ο Ιησους και οι μαθηται του εις τον γαμον.» (Εδ.1,2)

Ο Ιησους μετα την συναντηση Του με τον Ιωαννη, επεστρεψε στην Ναζαρετ, τριων ημερων πορεια απο το μερος οπου βαπτιζε ο Ιωαννης. Γυριζοντας βρηκε την μητερα Του να λειπει στους γαμους καποιου συγγενικου τους σπιτιου. Μια και υπηρχε προσκληση γι” Αυτον και τους μαθητες Του, επηγε και Αυτος μαζι τους εκει.

«Οταν εσωθηκε το κρασι, η μητερα του Ιησου του λεγει, «Δεν εχουν κρασι.» (Εδ.3)

Οι γιορτες του γαμου μερικες φορες διαρκουσαν για καμποσες ημερες, ακομα και εβδομαδα. Ετσι εξηγειται η ελλειψη του κρασιου.
Τι να εννοουσε αραγε η Μαρια λεγοντας Του οτι, «Δεν εχουν κρασι»; Τουτη η εκφραση εχει μια ορισμενη αναλογια με το μηνυμα των αδελφων του Λαζαρου: «Αυτος που αγαπας ειναι αρρωστος». Ειναι μια σιωπηρη αιτηση για βοηθεια. Αλλα πως συμβαινει η Μαρια να προσφευγει στον Ιησου για βοηθεια, σε μια περιπτωση αυτου του ειδους; Να ελπιζει αραγε σε θαυμα; Μερικοι νομιζουν πως οχι. Διοτι συμφωνα με το εδαφιο 11, ο Ιησους δεν ειχε κανει ακομα κανενα θαυμα που να δινει μια τετια ελπιδα στην Μαρια. Η Μαρια, συμφωνα μ” αυτη την εξηγηση, θα ειχε κατα νουν μονον φυσικη βοηθεια, και η απαντηση του Ιησου, μακρυα απο του ν” απορριπτει αυτη της την αιτηση, σαν μια αδιακριτη αξιωση, θα σημαινε: «Ασε με να ενεργησω! Εχω στην κατοχη μου μεσα που συ δεν τα ξερεις, και το αποτελεσμα των οποιων θα δεις ευθυς ως ελθει η ωρα που ορισε ο Πατερας μου.» Μετα απ” αυτο, η εντολη της Μαριας στους υπηρετες, «Κανετε οτι σας λεγει», δεν παρουσιαζει καμμια περαιτερω ερμηνευτικη δυσκολια.
Αλλα αυτη η εξηγηση, που υποθετει οτι η Μαρια ζητα λιγωτερα απ” οτι ο Ιησους ειναι διατεθειμενος να κανει, αντιβαινει στην φυσικη εννοια των λεξεων, «Τι εμοι και σοι γυναι», που οδηγει μαλλον στην υποθεση μιας διεισδυσης της Μαριας σε μια περιοχη που ο Ιησους κρατα αποκλειστικα για τον εαυτον Του, μια απαραδεκτη επεμβαση της στο λειτουργημα Του σαν Μεσσιας. Περαν αυτου, με τι αλλο μεσον εξω απο θαυμα θα μπορουσε ο Ιησους να βγαλει τον γαμβρο απο την δυσκολια του; Αλλοι νομιζουν για φιλους στην Κανα, μεσω των οποιων ο Ιησους θα μπορουσε να βοηθησει. Αλλα ακομα και κατ” αυτη την εννοια, δεν μπορουμε να καταλαβωμε την απαντηση του Ιησου, δια της οποιας επιθυμει να κανει την μητερα Του να επιστρεψει στα ορια της, που μολις ειχε ξεπερασει. Αυτο λοιπον που ζητουσε τελικα η Μαρια ηταν μια θαυματουργικη επεμβαση ανταξια του Μεσσια.
Αλλα απο που μπορουσε να ειχε γεννηθει μια τετοια ιδεα στο μυαλο της; Ο Ιησους, συμφωνα παντα με το εδαφιο 11, δεν ειχε ξανακανει θαυμα.
Το πραγμα εξηγειται αν σκεφθουμε την κατασταση εξαψης που θα πρεπει να βρισκοταν εκεινη την στιγμη ολη η συντροφια Του, και ειδικα η Μαρια. Οι μαθητες θα ειχαν διηγηθει τα οσα συνεβησαν στον Ιορδανη, την υπερφυσικη γνωση του Ιησου στην περιπτωση του Ναθαναηλ, και τελος για κεινη την μεγαλειωδη υποσχεση για μεγαλυτερα σημεια που επροκειτο να δοθουν, για εναν ανοικτο ουρανο, για αγγελους που θ” ανεβαιναν και θα κατεβαιναν, ολα αυτα που τα ματια τους επροκειτο απο τωρα και στο εξης να βλεπουν. Πως λοιπον να μην υπηρχε η αναμονη θαυματος σε ολους, που τουτη την στιγμη ησαν παροντες – αυτη η εκζητηση θαυματων που ο Παυλος αναφερει σαν το χαρακτηριστικο της Ιουδαϊκης ευσεβειας; Και μονον το γεγονος οτι ο Ιησους εφθασε περιβαλλομενος απο μαθητας, επρεπε να ηταν αρκετο να τους κανει ν” αντιληφθουν οτι μια καινουργια φαση ανοιγε εκεινη την ωρα, οτι η ωρα της αφανειας ειχε τελειωσει, και οτι η περιοδος των Μεσσιανικων αποκαλυψεων επροκειτο ν” αρχισει. Ας προσθεσωμε τελος, αναφορικα με την ιδια την Μαρια, την αφυπνιση των θυμησεων, που τοσο καιρο ησαν κλειστες στην μητρικη της καρδια, την επιστροφη της σκεψης στις θαυματουργικες περιστασεις που συνοδευσαν την γεννηση του γυιου της. Η ωρα που τοσο ανυπομονα την περιμενε, ειχε επιτελους ελθει. Δεν ειναι σ” αυτην, την Μαρια, που ανηκει να δωσει το αποφασιστικο σινιαλο αυτης της ωρας; Η ιδια ειναι συνηθισμενη στην υποταγη του γυιου της. Δεν αμφιβαλλει οτι θα ενεργησει αν Του το ζητησει. Εαν τα πραγματα ειναι οντως ετσι, ευκολα αντιλαμβανομαστε οτι αυτο που επιθυμει δεν ειναι απλα βοηθεια στον γαμβρο, που ειναι σε δυσκολη θεση, αλλα, με την ευκαιρια, μια λαμπρη πραξη καταλληλη να εγκαινιασει την Μεσσιανικη Βασιλεια. Ειναι σαν να λεγει στον Κυριο, «Εισαι ο Μεσσιας, καιρος ειναι να το δειξης.»
Οσο για τον Ιησου τωρα, ο πειρασμος στην ερημο φαινεται να επαναλαμβανεται στην τριτη του μορφη (Λουκ. Δ9). Προσκαλειται να κανει μια επιδειξη της θαυματουργικης Του δυναμης, περνοντας περαν απο το οριο που Του δειχνεται απο την θεια κληση. Η παρακληση της μητερας Του δεν διαφερει στην ουσια της απο την εισηγηση του Σατανα, ή την αιτηση αργοτερα των Φαρισαιων για σημειο. Ετσι εξηγειται ο τονος της απαντησης Του, η αυστηροτητα της οποιας φθανει εως την σκληροτητα.

«Ο Ιησους της λεγει, «Τι επεμβαινεις σ” εμε (Τι εμοι και σοι), γυναικα; Δεν ηλθε ακομα η ωρα μου.» (Εδ.4)

Ο Ιησους κανει την Μαρια να αισθανθει την αναρμοδιοτητα της στην περιοχη στην οποια εισερχεται. Ο δρομος στον οποιον μολις εχει Αυτος εισελθει, ειναι εκεινος στον οποιον εξαρταται μονον απ” τον Πατερα Του. Απο εδω και περα ειναι μονον «ο Πατερας μου και εγω». Η Μαρια πρεπει να μαθει να γνωριζει στον γυιο της τον υπηρετη του Θεου, και μονον του Θεου.
«Τι εμοι και σοι». Τουτη την εκφραση την συνανταμε συχνα στην Παλαια Διαθηκη. Δηλωνει οτι η κοινωνια αισθηματος στην οποιαν ο ενας απο τους συνομιλητες προσφευγει, απορριπτεται απο τον αλλον, τουλαχιστον στο ειδικο σημειο που ειναι υπο συζητηση. Η Μαρια ειχε σιγουρα αντιληφθει οτι μια μεγαλη αλλαγη γινοταν στην ζωη του γυιου της. Αλλα καθως συμβαινει συχνα με την θρησκευτικη μας γνωση, δεν ειχε συρει απ” αυτο το σοβαρο γεγονος την πρακτικη συνεπεια που ενδιεφερε αυτην προσωπικα. Και ετσι ο Ιησους αναγκαζεται ν” απορριψει την επιρροη, που αυτη θεωρει ως δεδομενον ν” ασκησει επανω Του. Ετσι εξηγειται το «γυναι» με το οποιον της απευθυνεται. Στην Αραμαϊκη που μιλησε ο Κυριος, καθως επισης και στην Ελληνικη, αυτος ο ορος δεν περιεχει κατι αντιθετο στον σεβασμο και στην στοργη. Ο Ιδιος ο Κυριος τον χρησιμοποιει απευθυνομενος παλιν στην μητερα Του, σε μια στιγμη ανεκφραστης στοργης, οταν, απο το υψος του σταυρου, της μιλα για τελευταια φορα (ΙΘ26). Εδω αυτη η εκφραση, πληρης σεβασμου, δινει στην Μαρια να καταλαβει οτι, στην σφαιρα στην οποιαν μολις εχει εισελθει ο Ιησους, ο τιτλος της «μητερας» δεν εχει πλεον κανεναν ρολο να παιξει.
Για την Μαρια ειναι η αρχη μιας οδυνηρης εκπαιδευσης. Το μεσο σημειο αυτης της εκπαιδευσης θα το σημειωσει η ερωτηση του Ιησου, «Ποιος ειναι μητερα μου, και ποιος ειναι αδελφος μου;» (Λουκ Η19). Το τελος θα ειναι εκεινο το «γυναι» του σταυρου (ΙΘ26), το οποιον θα σπασει οριστικα την γηινη σχεση της μητερας και του υιου. Η Μαρια αισθανεται αυτην την στιγμη για πρωτη φορα την ακρη της ρομφαιας, που, στα ποδια του σταυρου, θα διαπερασει την καρδια της.
Αφου την εκανε να καταλαβει την αναρμοδιοτητα της, ο Ιησους της εξηγει τωρα και την αιτια της αρνησης Του: «Δεν εχει ελθει ακομα η ωρα μου».
«Η ωρα του», σ” ολα τα χωρια του Ιωαννη, ειναι εκεινη της Μεσσιανικης Του αποκαλυψης, ειδικα μεσω του θανατου Του, και μεσω της δοξας που θ” ακολουθουσε. Αυτη η εννοια φαινεται να προεχει εδω. Ο Ιησους κανει γνωστο στην Μαρια, ανυπομονη να Τον δει ν” ανεβαινει στα σκαλοπατια του θρονου Του, οτι η ωρα των εγκαινιων της Μεσσιανικης Του Βασιλειας δεν εχει ελθει ακομα. Ειναι στην πρωτευουσα Του την Ιερουσαλημ, στο παλατι Του, τον Ναο, και οχι στο κεντρο της οικογενειας Του, που θα πρεπει να λαβει χωρα η επισημη αποκαλυψη Του σαν Μεσσιας (Μαλ. Γ1: «Και τοτε αυτος θα εισελθει στον ναο του»).
Ο Ιησους απερριψε την αιτηση της Μαριας, αλλα μονον τοσο, οσο αυτη εχει κατι το φιλοδοξο. Και αλλες φορες στις συζητησεις Του Τον βλεπομε ν” απαντα, λιγωτερο στην ερωτηση που Του απευθυνεται, απ” οτι στο πνευμα κατα το οποιον τιθεται η ερωτηση (Β19, Γ3, ΣΤ26). Η Μαρια επιθυμει ενα λαμπρο θαυμα, σαν ενα δημοσιο σημαδι του εργου Του. Ο Ιησους διεισδυει σ” αυτη την φιλοδοξη σκεψη της και χαρασσει ενα οριο για τις επιθυμιες της, το οποιον δεν θα επρεπε πλεον να προσπαθησει να το ξεπερασει. Αλλα αυτο δεν Τον κανει να ξεχασει οτι εδω υπαρχει καποιο πρακτικο προβλημα, που χρειαζεται επειγοντως λυση.

«Λεγει η μητερα του εις τους υπηρετας, «Κανετε οτι σας πη.» (Εδ.5)

Κατι στην εκφραση και στον τονο του Ιησου δινει στην Μαρια ν” αντιληφθει οτι υπαρχει ελπιδα ν” απαντηθει η επιθυμια της. Ισως στην τοσο περιληπτικη συζητηση που μας αναφερει ο Ιωαννης κατι να εχει παραληφθει, που να δινει την ευκαιρια στην Μαρια να πει αυτα τα λογια. Και απ” το αλλο μερος πως θα μπορουσε ο Κυριος να εχει αρνηθει ολοκληρωτικα την αιτηση αυτης, η οποια τριαντα χρονια τωρα ειχε λαβει την πιο στοργικη φροντιδα γι” Αυτον, και απ” την οποιαν επροκειτο ν” αποχωρισει τον εαυτον Του για παντα; Ετσι, χωρις να εχει αναγκη κανενος αλλου σημειου για την θεληση του Πατερα Του, χορηγει στην πιστη της μητερας Του μια απαντηση αναλογη με κεινη, την οποια αργοτερα δεν αρνηθηκε σε μια ξενη, μια ειδωλολατρισσα (Ματθ. ΙΕ25).
«Οτι σας πει», η Μαρια αφηνει πληρη ελευθερια στις ενεργειες του γυιου της, και ξαναεισερχεται μεσα στα ορια της, τα οποια ειχε προσπαθησει να δρασκελισει.

«Υπηρχαν εκει εξη πετρινες σταμνες, κατα το Ιουδαϊκον εθιμον του καθαρισμου, που εχωρουσαν ανα δυο ή τρεις μετρητας». (Εδ.6)

Τους καθαρισμους τους εκαναν οι ευσεβεις Ιουδαιοι πριν και μετα το φαγητο (Ματθ. ΙΕ2).
Το 1 μετρο (μετρητης) ηταν 27 ή 38 ή 39 λιτρα. Ολα δηλαδη μαζι ησαν περισσοτερο απο 500 λιτρα. Ειναι το πρωτο Του θαυματουργικο σημαδι. Πρεπει να δωσει μαρτυρια του πλουτου Του, της γεναιοδωριας Του, της ευτυχιας και της χαρας που εχει να δωσει. Τουτο το θαυμα πρεπει να γινει το συμβολο της πληροτητας της χαρης, της χαρας και της δυναμης που ο μονογενης Υιος φερει στην γη. Επροκειτο για το γαμηλιο δωρο με το οποιο ο Κυριος θα τιμουσε αυτο το σπιτι, οπου ο Ιδιος και οι συνοδοι Του μολις ειχαν καλωσορισθει. Εξη υδριες, εξη μαθητες, σαν να εδινε ο καθενας το δωρο του.

«Λεγει ο Ιησους εις τους υπηρετας, «Γεμιστε τις σταμνες με νερο.» Και τις εγεμισαν εως επανω. Υστερα τους λεγει, «Παρτε τωρα και φερτε εις τον προϊσταμενον του Συμποσιου». Και εφεραν.» (Εδ.7,8)

Ποσο ειναι ολα απλα και ανθρωπινα! Ο Ιησους προβλεπει την χαρουμενη εκπληξη του οικοδεσποτη. Εκεινο το «φερτε» αποπνεει ενα πνευμα που ξεχειλιζει απο χαρα, ακομα και κεφι.

«Μολις εγευθηκε ο προϊσταμενος του συμποσιου το νερο που ειχε γινει κρασι – και δεν ηξερε απο που ηλθε, ενω οι υπηρεται, που ειχαν βαλει το νερο, ηξεραν – φωναζει ο προϊσταμενος του συμποσιου τον γαμβρο και του λεγει, «Καθε ανθρωπος πρωτα προσφερει το καλο κρασι και οταν πιουν αρκετον, τοτε προσφερει το κατωτερον. Συ εφυλαξες το καλο κρασι εως τωρα». (Εδ.9-10)

Ο Κυριος δεν εδωσε μονον την αφθονια αλλα και την ποιοτητα στην κοινη χαρα.

«Με τουτο εκανε την αρχη των θαυματων ο Ιησους εις την Κανα της Γαλιλαιας και εφανερωσε την δοξαν του και επιστευσαν εις αυτον οι μαθηται του.» (Εδ.11)

Ο Ιωαννης δειχνει εδω τον σκοπο του θαυματος.
Τα θαυματα του Ιησου δεν ειναι απλως σημεια για να εξαψουν την φαντασια. Υπαρχει μια στενη σχεση μεταξυ αυτων των θαυμαστων ενεργειων και του προσωπου που τις εκτελει. Ολα τουτα ειναι ορατα σημαδια του τι Αυτος ειναι, και του τι ηλθε να κανει, εικονες που ακτινοβολουν το μονιμο θαυμα της αποκαλυψης του Χριστου.
Η δοξα του Ιησου ειναι πανω απ” ολα, η θεση Του σαν Υιος, και η αιωνια αγαπη που ο Πατερας εχει γι” Αυτον. Η ακριβης φυση αυτης της δοξας τωρα ειναι κρυμμενη απο τα ματια των κατοικων της γης. Αυτα τα θαυματα ειναι τα λαμπρα σημαδια της. Αυτα αποκαλυπτουν την απεριοριστη ελευθερια με την οποιαν ο Κυριος διαθετει το καθε τι, και ετσι αποδεικνυουν την τελεια αγαπη του Πατερα προς Αυτον: » Ο Πατερας αγαπα τον Υιον και παρεδωσε τα παντα στα χερια του.» (Ιω. Γ35).
Η εκφραση, «την δοξαν του», κανει μια βαθεια διακριση μεταξυ του Ιησου και ολων των θειων αγγελιοφορων που ειχαν ενεργησει παρομοια θαυματα πριν απ” Αυτον. Στα θαυματα των αλλων θειων αγγελιοφορων αποκαλυπτεται η δοξα του Θεου (Εξοδος ΙΣΤ7). Εκεινα του Ιησου αποκαλυπτουν την δικην Του, δινοντας μαρτυρια απο κοινου με τα λογια Του, για την θεση Του σαν Υιος.
Στην εκφραση «δοξα του», περιεχεται επισης καθε τι δικο Του που ο Ιησους θετει σε ενεργεια, οπως εδω την γεματη στοργικοτητα αγαπη Του, με την οποιαν κανει χρηση της θειας παντοδυναμιας στην υπηρεσια των δικων Του.
Tι να ελαβε χωρα αραγε στις σκεψεις των αλλων μαρτυρων αυτης της σκηνης; Η σιωπη του Ιωαννη μας οδηγει να υποθεσωμε οτι η εντυπωση που δημιουργηθηκε μεσα τους δεν ηταν ουτε βαθεια ουτε και διηρκησε. Αυτο ειναι διοτι το θαυμα, για να ενεργησει αποτελεσματικα, πρεπει να γινει αντιληπτο σαν ενα «σημειο» (ΣΤ26). Περαν αυτου χρειαζονται και ορισμενες ηθικες προϋποθεσεις. Η εντυπωση της εκπληξης που δοκιμασαν οι καλεσμενοι, καθως δεν συνοδευοταν απο καμμια πνευματικη αναγκη, απο κανεναν συνειδησιακο αγωνα, γρηγορα εξαλειφθηκε απο τους περισπασμους της ζωης.

Ο ΙΗΣΟΥΣ ΣΤΟΝ ΝΑΟ. Ιωαννης Β 12-25.

«Υστερα κατεβηκε εις την Καπερναουμ αυτος και η μητερα του, οι αδελφοι του και οι μαθηται του και εμειναν εκει ολιγες ημερες.» (Εδ.12)

Απ” την Κανα ο Ιησους αναμφιβολλα θα επεστρεψε στην Ναζαρετ, διοτι αυτο ηταν το μερος που ειχε κατα νουν οταν επεστρεφε απ” την Ιουδαια, παρα η Κανα, στην οποια συμπτωματικως προσεκληθη. Απ” την Ναζαρετ θα πρεπει εκεινη την εποχη να μετακινηθησαν οικογενειακως στην Καπερναουμ, οπως αναφερεται στο Ματθαιο Δ13. Σιγουρα, κατω απ” την εντυπωση που δημιουργηθηκε απο το θαυμα στην Κανα, και απο τις διηγησεις των μαθητων Του, η οικογενεια Του δεν ηθελε να Τον αφσει μονον αυτη την στιγμη. Ολοι ηθελαν να δουν την συνεχεια του πραγματος.
Οσον για τον Ιδιο τον Κυριο, δεν ειχε προθεση επι του παροντος να παραμεινει επι μακρον σε κεινη την πολη. Ηταν μονον αργοτερα, οταν υποχρεωθηκε να εγκαταλειψει την Ιουδαια, που εκανε την Καπερναουμ το μονιμο μερος της κατοικιας Του (Ματθ. Θ1).
Η Καπερναουμ ηταν μια πολη με αξιολογο εμποριο. Βρισκοταν πανω στον δρομο των καραβανιων που ερχοταν απ” την Δαμασκο και το εσωτερικο της Ασιας, και οδευαν προς την Μεσογειο. Υπηρχε εκει και τελωνειο (Λουκ. Ε27). Ηταν κατα καποιον τροπο, η Ιουδαϊκη πρωτευουσα της Γαλιλαιας, οπως η Τιβεριας ηταν η Εθνικη της, η Ρωμαϊκη της πρωτευουσα. Ο Κυριος θα ειχε λιγοτερες προκαταληψεις να συναντησει εδω, απ” οτι στην Ναζαρετ, και πολυ περισσοτερες ευκαιριες να διαδωσει το Ευαγγελιο.
Το ρημα «κατεβη» εξηγειται απ” το γεγονος οτι η Κανα και η Ναζαρετ ησαν πανω στα υψιπεδα, ενω η Καπερναουμ στην ακτη της λιμνης.
Η σιωπη αναφορικα με τον Ιωσηφ, οδηγει στην υποθεση οτι ειχε πεθανει πριν αυτη την περιοδο.
Πριν να καλεσει τους μαθητες Του να Τον ακολουθησουν οριστικα, ο Κυριος τους ειχε αφησει να επιστρεψουν, μετα απο τον γυρισμο τους απ” τον Ιορδανη, στις οικογενειες τους. Απο δω και περα ομως τους καλει να Τον ακολουθησουν μονιμα.
Ποια να ειναι αραγε η αληθινη εννοια της εκφρασης «οι αδελφοι Του»; Θα πρεπει να ειναι πραγματικοι αδελφοι Του για δυο λογους:
α) Απο αυτο που μας αφηνουν να καταλαβωμε αβιαστα δυο εδαφια, «Και δεν την εγνωριζε (Ο Ιωσηφ την Μαρια), εως οτου εγεννησε τον υιον της τον πρωτοτοκο» (Ματθ. Α25), και, «Και εγεννησε τον πρωτοτοκο της» (Λουκ.Β7).
β) Ειναι η μονη φυσικη εννοια της λεξης «αδελφος» στην φραση «Η μητερα Του και οι αδελφοι του».

«Επειδη επλησιαζε το Πασχα των Ιουδαιων, ο Ιησους ανεβηκε εις τα Ιεροσολυμα. Και ευρηκε εις τον ναον εκεινους που επωλουσαν βοδια, προβατα και περιστερια και τους αργυραμοιβους να καθωνται. Και αφου εκανε ενα μαστιγιο απο σχοινια, εβγαλε εξω απο τον ναον ολους και τα προβατα και τα βοδια, και διεσκορπισε τα νομισματα των αργυραμοιβων και ανετρεψε τα τραπεζια. Εις εκεινους που επωλουσαν τα περιστερια ειπε, «Σηκωστε αυτα απο εδω, μη κανετε τον οικον του Πατερα μου οικον εμποριου». (Εδ. 13-16)

Ηταν στην Ιερουσαλημ, και ειδικα στον Ναο που η Μεσσιανικη διακονια επρεπε ν” αρχισει. «Ο Κυριος που ζητατε», ειχε πει ο Μαλαχιας (Γ1-3), «θα εισελθει εις τον ναον του… αυτος θα καθαρισει τους υιους του Λευι..» Τουτη ειδικα η προφητεια ελεγε στον Ισραηλ οτι ο Βασιληας του θ” ανηγγειλε τον εαυτον του, οχι μ” ενα θαυμα δυναμης, αλλα με μια πραξη αγιοτητος. Και δεν υπηρχε πιο καταλληλη στιγμη απ” την γιορτη του Πασχα. Τουτη η γιορτη, περισσοτερο απο καθε αλλη, μαζευε ολον τον κοσμο στην Αγια Πολη και στις αυλες του Ναου. Αυτη ηταν η «ωρα» του Ιησου (Εδ.4). Εαν ο κοσμος ανταποκρινοταν στην αναμορφωτικη κινηση που Αυτος ζητουσε εκεινη την ωρα να ξεσηκωσει μεσα τους, αυτη η εισοδος του Ιησου στον Ναο Του, θα ηταν το σημα για τον Μεσσιανικο Του ερχομο.
Ο Ναος ειχε τρεις ειδικα αγιες αυλες: Των ιερεων που περιεκλειε το καθ” αυτο οικοδομημα του Ναου. Προς τ” ανατολικα ηταν η αυλη των ανδρων, και τελος ανατολικα αυτης της τελευταιας ηταν εκεινη των γυναικων. Γυρω απ” αυτες τις αυλες υπηρχε ενας μεγαλος ανοικτος χωρος, κλεισμενος και απ” τις τεσσερες πλευρες με κιονοστοιχιες, που ονομαζοταν «η αυλη των Εθνων». Ονομαζοταν δε ετσι γιατι ηταν το μονο μερος του αγιου αυτου τοπου οπου επιτρεποταν να εισελθουν προσηλυτοι απο τα Εθνη. Εδω σ” αυτον τον χωρο, με την συγκαταθεση των αρχων του Ναου, υπηρχε μια αγορα οπου επωλουντο τα διαφορα ζωα για τις θυσιες, και ενας χωρος ανταλλαγης νομισματων. Σ” αυτον τον τελευταιο χωρο, Ελληνικο ή Ρωμαϊκο χρημα, φερμενο απο ξενα μερη, ανταλλασσοταν με ιερο χρημα με το οποιον πληρωνοταν ο κεφαλικος φορος, που ειχε καθορισθει απο το Εξοδος Λ13 για τις αναγκες του Ναου. Ηταν τα λεγομενα «διδραχμα», ή «μισα σεκελ».
Εως αυτη την ημερα ο Ιησους δεν ειχε στραφει εναντια σ” αυτην την εξυβριση των αγιων πραγματων. Ερχομενος στο Ναο σαν ενας απλος Ιουδαιος, δεν ειχε να κρινει την συμπεριφορα των αρχων, ακομα λιγωτερο να θεσει τον εαυτον Του στην θεση τους σαν υπευθυνος της ταξης εκει μεσα. Τωρα ομως εισερχεται σαν Υιος Αυτου στον Οποιον ειναι αφιερωμενος ο Ναος. Να μεινει σιωπηρος εμπρος σ” αυτη την βεβηλωση η οποια καλυπτεται με το προσχημα της θρησκευτικοτητας; Η συνειδηση Του σαν Ιουδαιος και η καρδια Του σαν Υιος επαναστατει. Θα ερχοταν αλλωστε σε αντιθεση με την θεση Του σαν Μεσσιας εαν σιωπουσε. Ο λογος του Μαλαχια που μολις ειχε αναφερει, ειναι αυτος που Του χαρασσει την σειρα των ενεργειων Του.
Η πραξη η οποια προκειται ν” ακολουθησει δεν ειναι μια απλη προσπαθεια αναμορφωσης, τετια που καθε προφητης ειχε ισως κανει. Και μονον η φραση «Το σπιτι του Πατερα μου», εδαφιο 16, δειχνει οτι ο Ιησους ενεργουσε εδω στην πληρη συνειδηση της Μεσσιανικης Του θεσης (συγκρινε και το εδαφιο 19). Τα εδαφια 19-21 μας βοηθουν να εκτιμησωμε το αληθινο βαρος αυτης της πραξης. Ειναι μια εκκληση στην συνειδηση του Ισραηλ, μια απαιτηση που απευθυνεται στους αρχηγους του. Εαν αυτη η εκκληση εισακουσθει, τουτη η πραξη καθαρισμου θα εγκαινιασει την γενικη αναμορφωση της θεοκρατειας, που ειναι και η προϋποθεση της Μεσσιανικης Βασιλειας. Εαν ο κοσμος παραμεινει αδιαφορος, οι συνεπειες αυτης της συμπεριφορας ειναι καθαρες στα ματια του Ιησου.Τα παντα θα εχουν τελειωσει με την θεοκρατεια. Η απορριψη του Μεσσια, ο θανατος Του ακομη, αυτο θα ειναι το μοιραιο τελος μιας τετιας συμπεριφορας. Συγκρινε μια αναλογη σκηνη στην Ναζαρετ, Λουκας Δ23-27.
Το μαστιγιο που εχρησιμοποιησε δεν ηταν ενα οργανο, αλλα ενα συμβολο. Ηταν το συμβολο της εξουσιας και της κρισης.
Εδικα με τους πωλητες περιστεριων, ο Κυριος περιοριζεται απλα να τους επιπληξει. Δεν μπορει να διωξει τα περιστερια οπως τα βοδια ή τα προβατα. Και δεν θελει ν” ανατρεψει τα κουτια τους, οπως εκανε με τα τραπεζια των αργυραμοιβων. Ειναι τελεια κυριος του εαυτου Του. Εαν ειχε πραγματι κτυπησει τους πωλητες βοδιων και προβατων, δεν μπορουμε να δουμε γιατι θα επρεπε να ειχε λυπηθει τους πωλητες περιστεριων.
Η φραση «του Πατερα μου», περιεχει την εξηγηση της πραξης του Ιησου. Ειναι, οπως ειπαμε, ο Υιος που υπερασπιζεται την τιμη του πατρικου σπιτιου. Οταν ηλθε στον Ναο σε ηλικια 12 ετων, ηταν το ιδιο υιικο αισθημα που Τον ενεπνεε. Aυτη την ημερα ομως ενισχυεται και απο την συνειδηση του καθηκοντος Του σαν Μεσσιας, ενας ρολος που ειναι η συνεπεια της θεσης Του σαν Υιος.
Κανεις δεν τολμησε ν” αντιδρασει σε τουτη Του την ενεργεια. Θα πρεπει η εμφανιση Του ν” απεπνεε ενα μεγαλειο. Ηταν και το αισθημα της κυριαρχιας σε κεινο το μερος (τον Ναο) που ηταν φανερο επανω Του, κατι που φαινεται στην φραση Του «του Πατερα μου». Ηταν βεβαια και η ενοχη συνειδηση αυτων που εγιναν αντικειμενα μιας τετιας κρισης, που τους εμποδισε να κινηθουν εναντιον Του.
Το αποτελεσμα τουτης της πραξης περιγραφεται στα εδαφια 17-22. Εδω συνανταμε ενα γεγονος που θα επαναλαμβανεται στερεοτυπα σε καθε αποκαλυψη της δοξας του Κυριου. Θα παραγεται μια διπλη εντυπωση, συμφωνα με την ηθικη προδιαθεση των παροντων. Μερικοι θα βρισκουν στην πραξη του Ιησου τροφη για την πιστη τους. Για αλλους η ιδια πραξη δεν θα ειναι παρα μια παρανομια. Ειναι η προϋπαρχουσα ηθικη συμπαθεια ή αντιπαθεια που καθοριζει την εντυπωση.

«Οι μαθηται του εθυμηθηκαν οτι ειναι γραμμενον, «Ο ζηλος δια τον οικον σου θα με καταφαγει». (Εδ.17)

Το κομματι της Αγιας Γραφης, που τουτη την ωρα ερχεται στην μνημη των μαθητων, ειναι απο τον Ψαλμο ΞΘ το εδαφιο 9. Τουτος ο Ψαλμος δεν ειναι παρα εμμεσα Μεσσιανικος – δηλαδη αυτος που περιγραφεται απο τον ψαλμωδο δεν ειναι το προσωπο του Μεσσια (ιδε εδαφιο 5), αλλα ενας δικαιος δουλος του Θεου που υποφερει για τον Θεο. Η υψιστη πραγματοποιηση τουτου του ιδανικου ειναι ο Μεσσιας. Οι μαθητες βεβαια δεν ειναι εδω σε θεση να σκεφθουν τα μελλοντικα παθηματα του Ιησου, αλλα βλεπουν την δυναμη του ζηλου Του που καταβροχθιζει σαν φωτια σ” αυτο το ζωντανο ολοκαυτωμα. Ηδη ειχαν εμπρος τους την πρωτη εκδηλωση τουτης της δυναμης.
Ενω τωρα οι μαθητες φερνουν στον νου τους τις Γραφες, και τουτη η ενθυμιση δυναμωνει την πιστη τους, οι Ιουδαιοι το σκεπτονται και το αποδοκιμαζουν ακριβως οπως οι κατοικοι της Ναζαρετ (Λουκ Δ22). Αντι ν” αφησουν την πραξη του Ιησου να μιλησει στην συνειδηση τους, οπως θα επρεπε να ειχε κανει καθε αποκαλυψη αγιοτητος, ζητανε το εξωτερικο σημαδι που θα νομιμοποιουσε αυτη την πραξη, σαν να μην περιειχε απο μονη της τουτη η πραξη την νομιμοποιηση της!

«Οι Ιουδαιοι τοτε του ειπαν, «Τι σημειον μας δειχνεις οτι εχεις δικαιωμα να κανης αυτα;» (Εδ.18)

«Ιουδαιοι»: Εδω δηλωνει τις αρχες που ειχαν την φροντιδα του Ναου. Ηταν ειδικα η μεθοδος των Φαρισαιων να ζητουν «σημειο», ενα εξωτερικο σημαδι, να νομιμοποιησει μια πραξη, που απο μονη της σχολιαζεται στην συνειδηση. Και τουτο το εκαναν γιατι, απαξ και σ” εβαζαν σε αυτο το μονοπατι, θα μπορουσαν συνεχεια να φερουν αντιρρησεις πανω στην φυση και την αξια του σημαδιου, και να ζητουν απεριοριστα «σημεια», οπως τοτε, μετα τον πολλαπλασιασμο των αρτων, που εφθασαν να Του πουν, «Τι σημειο κανεις τοτε;».

«Απεκριθη εις αυτους ο Ιησους, «Γκρεμιστε τον ναον αυτον και σε τρεις μερες θα τον ανοικοδομησω». (Εδ.19)

Τουτη η απαντηση του Ιησου ειναι αιφνιδια σαν την λαμψη του κεραυνου. Ξεπηγαζει μεσα απο ενα ασυληπτο βαθος, και φωτιζει περιοχες, τοτε πληρως ανεξερευνητες απο οιανδηποτε αλλη συνειδηση εκτος απο την δικη Του. Οι λεξεις, «Γκρεμιστε αυτον τον ναο», χαρακτηριζουν την παρουσα και μελλοντικη συμπεριφορα των Ιουδαιων στην πλεον εσωτερικη της σπουδαιοτητα, και οι λεξεις, «Σε τρεις μερες θα τον ανοικοδομησω», επιδεικνυουν ολο το μεγαλειο του προσωπου και του μελλοντικου εργου του Ιησου.
Η πρωτη προταση δεν μπορει να περιεχει μια προσκληση στους Ιουδαιους να καταστρεψουν κατ” ευθειαν τον Ναο, ουτε ακομα και στην υποθετικη της εννοια «εαν καταστρεψετε». Κανενας Ισραηλιτης δεν θα ειχε σκεφθει ποτε να βαλει τα χερια του πανω στο ιερο αυτο οικοδομημα. Η λεξη «γκρεμιζω» θα πρεπει λοιπον να ληφθει στην εμμεση της εννοια: «Συνεχιζοντας τον δρομο που ακολουθειτε, γινεσθε υπαιτιοι στην καταστροφη της θεοκρατειας, και σ” εκεινην του Ναου».
Αλλα ποια ειναι η παραβαση δια της οποιας ο Ισραηλ μπορει να προκαλεσει αυτο το κακο; Η συγχρονη ερμηνεια απαντα: Δια συνεχους αυξησεως των ηθικων βεβηλωσεων, τετοιες οπως εκεινες εναντιον των οποιων ο Ιησους ειχε μολις διαμαρτυρηθει. Τουτη ομως η απαντηση ειναι ανεπαρκης. Απλες αμαρτιες αυτου του ειδους μπορουν να προετοιμασουν, αλλα οχι ν” αποφασισουν αυτη την καταστροφη. Η Παλαια Διαθηκη προσδιοριζει μια περισσοτερον συγκεκριμενη αιτια για την τελικη καταστροφη του Ισραηλ. Ειναι η απορριψη και ο φονος του Μεσσια. Ο Ζαχαριας αναγγελει αυτο το εγκλημα, οταν, περιγραφοντας (ΙΒ10) το πενθος του Ισραηλ των τελευταιων ημερων, λεγει οτι θα θρηνησουν για την αμαρτια τους εναντιον του Θεου τους «τον οποιον εξεκεντησαν». Ο Δανιηλ στο κεφαλαιο Θ αναφερει, «Θελει εκκοπει ο Χριστος, πλην ουχι δι” εαυτον. Και ο λαος του ηγουμενου οστις θελει ελθει, θελει αφανισει την πολιν και το αγιαστηριον.», ενα χωριον που ο Ματθαιος (ΚΔ15,16) εφαρμοζει στις περιστασεις αυτου του καιρου. Το μεσον λοιπον του Ισραηλ για να καταστρεψει τον Ναον του ειναι, κατα την αποψη του Ιησου, το να θανατωσει τον Μεσσια. Η εμφανιση του Μεσσια ειναι ο σκοπος της θεοκρατειας. Απαξ και ο Μεσσιας θανατωθει, ολα εχουν τελειωσει με τον Ισραηλ, και επομενως και με τον Ναο. Ο λαος και η ιερωσυνη μπορει ακομα να υπαρχουν για λιγο μετα απ” αυτο, αλλα δεν θα ειναι τιποτα περισσοτερο απο το «πτωμα πανω στο οποιο θα μεζευτουν οι αητοι της θειας κρισης» (Ματθ. ΚΔ28). Κατα την στιγμη που ο Ιησους ξεψυχα, το καταπετασμα του Ναου σχιζεται. Απο δω και περα δεν υπαρχουν πλεον «Αγια των Αγιων», αρα δεν υφισταται πλεον ενα αγιο μερος να προσφερονται θυσιες, περιττευουν τοτε οι αυλες και η ιερωσυνη. Ο Ναος, σαν ναος του Ιεχοβα, εχει σταματησει ουσιαστικα να υφισταται.
Οταν λεγει λοιπον «γκρεμιστε αυτον τον ναον», ειναι πραγματι για τον Ναο που μιλα. Αλλα γνωριζει οτι θα ειναι «στο προσωπο» Του που θα συντελεσθει αυτη η καταστροφη, οσον εξαρταται απο τους Ιουδαιους. Ειναι το κτυπημα στο «σωμα Του» που θα καταστρεψει το θυσιαστηριο τους.
Η εννοια της δευτερης παραγραφου βγαινει απο εκεινη της πρωτης. Εαν ο θανατος του Ιησου ειναι η πραγματικη καταστροφη του Ναου, η ανορθωση του τελευταιου μπορει να συνισταται μονον στην ανασταση του Ιδιου του Ιησου. Ο Κυριος καποτε, αναφερομενος στον εαυτον Του, ειπε, «Εδω ειναι περισσοτερον απο τον Ναο» (Ματθ. ΙΒ6). Το σωμα Του πραγματι ηταν η ζωντανη και αληθινα αγια κατοικια του Ιεχοβα. Ο Ναος δεν ηταν παρα το συμβολο αυτου του αληθινου ναου. Ειναι λοιπον «εν Αυτω», εις το σωμα Του, που αυτη η μεγαλη κριση θα λαβει χωρα. Ο Μεσσιας πεθαινει, ο Ναος πεφτει. Ο Μεσσιας ανασταινεται, ο αληθινος ναος υψωνεται παλιν, σε μια καινουργια μορφη αναμφιβολλα, διοτι στο Βασιλειον του Θεου ποτε δεν συμβαινει μια απλη επανορθωση του παρελθοντος. Αυτος που μιλα για εκ νεου οικοδομηση, μιλα για επανεμφανιση σε μια υψηλοτερη μορφη.
Ενα θαυμα επιδειξης ζητιοταν συνεχεια απ” τον Ιησου, σαν ενα σημαδι της αρμοδιοτητος Του. Γνωριζομε απ” τα Συνοπτικα οτι ο Κυριος παντα απερριπτε παρομοιες αιτησεις, που ανανεωναν γι” Αυτον τον τριτο πειρασμο στην ερημο. Αλλα υπηρχε ενα θαυμα, μονον ενα, που θα μπορουσε να τους το υποσχεθει, χωρις να οδηγει τον εαυτον Του στον ρολο ενος θαυματοποιου, διοτι ακριβως αυτο το θαυμα χρειαζοταν σαν ενα αναγκαιο στοιχειο στο εργο της σωτηριας μας. Ηταν η ανασταση Του. Και ειναι σ” αυτο το σημαδι που προσφευγει σε παρομοιες περιπτωσεις (Ματθ. ΙΒ38-40, ΙΣΤ4). Τοτε θ” αποδειξη εαν οντως ειχε την εξουσια να κανει αυτη την αναμορφωση, για την οποιαν τωρα η αρμοδιοτητα Του τιθεται υπο αμφισβητηση, τοτε που θ” αναγειρει απ” τα ερειπια του το Βασιλειο του Θεου («σε τρεις μερες θα τον ξανακτισω»).
Οι Ιουδαιοι βεβαια δεν μπορουν ν” αντιληφθουν μια τοσο μυστηριωδη απαντηση. Οταν ο Ιησους τους μιλα για ναο, δεν βλεπουν τιποτα αλλο παρα το υλικο οικοδομημα. Οπως θα δουμε και στην συνεχεια, οταν ο Κυριος ειχε να κανει με κακως διατεθειμενα προσωπα, συνηθως τους μιλουσε με αινιγματα, που για να βρει καποιος την αληθεια, επρεπε να σηκωσει την κουρτινα που την σκεπαζε (Ιδε την εξηγηση του Ιδιου του Κυριου σχετικα με την χρηση των παραβολων, Ματθαιος ΙΒ11-16).

«Τοτε του ειπαν οι Ιουδαιοι, «Σαραντα εξη χρονια χρειασθηκαν να κτισθη ο ναος αυτος και συ θα τον ανοικοδομησεις σε τρεις ημερες;» (Εδ.20)

Η ανεγερση τουτου του ναου ειχε αρχισει απ” τον Ηρωδη, και ειχε ολοκληρωθει απο τον Αγριππα τον Β.

«Αλλ” ο ναος δια τον οποιον εκεινος μιλουσε ητο το σωμα του. Οταν αναστηθηκε εκ νεκρων, εθυμηθηκαν οι μαθηται του οτι αυτο το ειχε πει και επιστεψαν εις την γραφην και εις τον λογον που ειπε ο Ιησους.» (Εδ.21,22)

Στις υπακουες καρδιες το φως ηλθε, αν και αργα. Το γεγονος εξηγησε τον λογο, οπως με την σειρα του ο λογος συνεισφερε στο ν” αποκαλυψει την βαθεια εννοια του γεγονοτος.
Το πρωτο σημειο στο οποιο επεσε φως στις καρδιες των Αποστολων, μετα την ανασταση, ηταν οι προφητειες της Παλαιας Διαθηκης που ανηγγειλαν αυτο το γεγονος (Ψαλμος ΙΣΤ, Ησαϊας ΝΓ, Ωσηε ΣΤ, ο προφητης Ιωνας κ.λ.π.). Και ηταν μεσα απ” αυτο το φως των προφητειων που ηλθαν παλιν στη μνημη τους τα λογια του Ιησου, και καταλαβαν τωρα την σημασια τους.
Ο Ιησους στην συνεχεια, μη εχοντας καλωσορισθει στον Ναο, δεν ωθει τα πραγματα στο ακραιο τους σημειο. Η χρηση βιας, αν και με θεια μεσα, θα Τον ειχε οδηγησει στην σταδιοδρομια οχι ενος Χριστου, αλλ” ενος Μωαμεθ. Εμπρος λοιπον στην κρυα επιφυλακτικοτητα που συναντα, κρινει σκοπιμο να οπισθοχωρησει. Και αυτη η οπισθοχωρητικη κινηση χαρακτηριζει για ενα διαστημα την πορεια στο εργο Του. Το παλατι εχει μολις κλεισει τις πυλες του σ” Αυτον. Η πρωτευουσα ομως παραμενει ανοικτη. Εδω ομως δεν ενεργει στην πληροτητα εκεινης της Μεσσιανικης κυριαρχιας με την οποιαν ειχε παρουσιασει τον εαυτον Του στον Ναο. Περιοριζεται απλα σε διδασκαλια και θαυματα, τα δυο αυτα προφητικα μεσα. Τετια ειναι η θαυμαστη ελαστικοτητα του θειου εργου αναμεσα στον κοσμο. Προχωρα οσο του επιτρεπει η πιστη. Σαν βρει αντισταση υποχωρει, και μπορει να αποτραβηχθει εως και το τελευταιο του χαρακωμα. Και απο κει αναλαμβανει με μιας παλι την επιθεση, για να κερδισει την εσωτερικη ηθικη μαχη, εστω και αν εξωτερικα φανηκε οτι ηττηθηκε.
Τα εδαφια 23-25 τωρα, ειναι μια εισαγωγη. Ειναι η γενικη εικονα της δραστηριοτητας του Κυριου στα Ιεροσολυμα, μετα την επιχειρηση στον Ναο. Στην συνεχεια, στα εδαφια Γ1-21, ο Ιωαννης δινει ενα αξιοσημειωτο παραδειγμα της διδασκαλιας του Ιησου και της Μεσσιανικης Του μαρτυριας αυτη την πρωτη περιοδο, εμπρος σε κεινους τους οποιους βρηκε διατεθειμενους να πιστεψουν.

«Οταν ητο εις τα Ιεροσολυμα κατα την εορτην του Πασχα, πολλοι επιστεψαν εις το ονομα του, διοτι εβλεπαν τα θαυματα που εκανε.» (Εδ. 23)

«Πολλοι», αντι «το εθνος ολοκληρο». Εκεινη την εποχη ειχαν μαζευθει εκει πληθη κοσμου λογω της γιορτης του Πασχα. Αλλα και τουτων η πιστη δεν ηταν πραγματικη πιστη. Αναμφιβολλα ειχε σαν αντικειμενο της την αποκαλυψη Του σαν «Χριστος» και «Υιος του Θεου» («στο ονομα του»), αλλα βασιζοταν μονο στα θαυματα Του. Δεν ειχε τιποτα το εσωτερικο, το ηθικο, αλλα προεκυπτε μονον απ” την εντυπωση της εκπληξης που ενοιωθαν σαν εβλεπαν τα θαυματα Του. Θα πρεπει να πουμε οτι τα «σημαδια» δυναμωνουν και αναπτυσσουν την αληθινη πιστη, οπου αυτη εχει ηδη σχηματισθει, καθως της αποκαλυπτουν πληρως τα πλουτη του αντικειμενου της (Β11). Τουτα μπορουν ακομη να προκαλεσουν την προσοχη, αλλα οχι να παραγουν αληθινη πιστη. Η αληθινη πιστη ειναι μια καθαρα ηθικη ενεργεια μεσα στον ανθρωπο.

«Ο Ιησους ομως δεν ενεπιστευετο τον εαυτον του εις αυτους, επειδη τους ηξερε ολους και δεν ειχε αναγκην να του πει κανεις τιποτε για τους ανθρωπους, διοτι ο ιδιος ηξερε τι ητανε μεσα εις τον ανθρωπον.» ( Εδ.24,25)

Ο Ιησους δεν θαμπωνεται απ” αυτη την φανερη επιτυχια, οπως δεν ειχε αποθαρρυνθει απο το αντιθετο που Του ειχε συμβει στον Ναο. Διακρινει την ανεπαρκη φυση αυτης της πιστης, και δεν της εχει εμπιστοσυνη, και τουτο διοτι δεν αναγνωριζει σ” αυτην το εργο του Θεου. Γι” αυτο και δεν τους αντιμετωπιζει σαν «πιστους». Αλλοιως αντιμετωπιζε αυτους, αλλοιως π.χ. τους μαθητας (τους δωδεκα Αποστολους). Τουτη η ανωτερα γνωση του Ιησου, που δεν ειναι παντως θεια παντογνωσια, ειναι ο υψιστος βαθμος του χαρισματος της «διακρισης πνευματων» (Α. Κορ.ΙΒ10. Α. Ιωανν. Δ1).
Στην συνεχεια ερχεται το περιστατικο με τον Νικοδημο. Ειναι ενα παραδειγμα πιστης που δημιουργηθηκε απο τα θαυματα Του, αλλα που ο Κυριος τον μεταχειριζεται θετικα, ελπιζοντας για την θετικη εξελιξη αυτης της πιστης. Δεν ειναι μεν πραγματικη πιστη, αλλα δεν ειναι και απιστια. Απ” αυτο το σημειο μπορει καποιος να προχωρησει εμπρος, ή να γυρισει πισω.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 3

Η ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ. Ιωαννης Γ1-21.

«Υπηρχε καποιος εκ των Φαρισαιων του οποιου το ονομα ητο Νικοδημος, αρχων των Ιουδαιων.» (Εδ.1)

Το Ταλμουδ (Συλλογη Ιουδαϊκων βιβλιων με ερμηνευτικο και σχολιαστικο περιεχομενο) αναφερει αρκετες φορες το ονομα Νικοδημος, ονομαζομενος επισης και Bounai, θεωροντας τον σαν μαθητη του Ιησου. Ηταν ενας απο τους τεσσερες πλουσιωτερους των Ιεροσολυμων. Η οικογενεια του ξεπεσε ομως σε μεγαλη ενδεια. Ισως και να ηταν αυτος. Ηταν Φαρισαιος. Συμφωνα με τους Φαρισαιους, καθε Ιουδαιος που κατειχε τις αρετες και την ποιοτητα που οριζε ο νομος, ειχε δικαιωμα στην Μεσσιανικη Βασιλεια. Ο Μεσσιας, κατ” αυτους, ηταν ο τελειος, ο παντοδυναμος Ιουδαιος, ο οποιος με τα θαυματα του θ” ανεβαινε στην κορυφη της δοξας, θα κατεστρεφε την δυναμη των Εθνων, και θα εκανε τον Ισραηλ κεφαλη της ανθρωποτητας. Ετσι ερμηνευαν τις προφητειες, και οταν ο Νικοδημος πλησιασε τον Κυριο, αυτα ειχε κατα νουν. Ο Νικοδημος ηταν αρχων, δηλαδη μελος του Σαχεντριμ, του Συνεδριου.
Ισως αυτος και μερικοι αλλοι («ξερομεν») ειχαν ορισμενες σκεψεις μηπως Αυτος ηταν ο Μεσσιας. Ηδη ο Ιωαννης ο Βαπτιστης τους ειχε ξεσηκωσει.

«Αυτος ηλθε την νυκτα εις τον Ιησου και του ειπε, «Ραββι (Διδασκαλε), ξερομεν οτι ηλθες ως διδασκαλος απο τον Θεον, διοτι κανεις δεν μπορει να κανει τα θαυματα που εσυ κανεις, εαν δεν ειναι ο Θεος μαζι του». (Εδ.2)

Ο Νικοδημος ηλθε βραδυ. Φοβοταν μην εκτεθει. Φοβοταν επισης μην προσδωσει αναγνωριση στον νεαρο διδασκαλο, εαν ερχοταν ημερα και τον εβλεπαν.
Σαν συναντα τον Κυριο Τον αποκαλει «Διδασκαλο». Για να παρεις τοτε αυτον τον τιτλο επρεπε να ειχες περασει απο σπουδες. Ηταν ομως αυτο που μας λεγει ο Ιωαννης στο Ζ15, «Και εθαυμαζαν οι Ιουδαιοι λεγοντες, «Πως αυτος ξερει γραμματα ενω δεν εμαθε;»
Ο Κυριος δεν εντυπωσιαζεται με την προσφωνηση του Νικοδημου, ηταν κατι για το οποιο δεν αμφεβαλλε. Εκεινο που κανει ομως ειναι, να διακοψει αμεσως τον Νικοδημο, και να του απαντησει κατ” ευθειαν στις εσωτερες σκεψεις του.

«Ο Ιησους του απεκριθη, «Αληθεια, αληθεια σου λεγω, εαν δεν γεννηθει κανεις ανωθεν, δεν μπορει να ιδει την Βασιλειαν του Θεου». (Εδ.3)

Το προβλημα με τον Νικοδημο, οπως και με τους περισσοτερους, ειναι οτι εχουν δεδομενες αντιληψεις – οπως τους τις διαμορφωσε ο κοσμος – και προσπαθουν να προσαρμοσουν την αληθεια του Θεου σ” αυτες. Τουτες τις λαθεμενες αντιληψεις προσπαθει στην συνεχεια ο Κυριος να βγαλει απο τον νου του Νικοδημου.
«Νικοδημε», του λεγει, » η Βασιλεια του Ουρανου δεν ειναι ενα ενδοξο γηϊνο βασιλειο. Το θεμα δεν ειναι να διωξης τους Ρωμαιους. Η αληθινη Βασιλεια ειναι μια θεση του εσωτερικου του ανθρωπου. Ειναι η υποταγη της καρδιας στην θεια θεληση. Για να εισελθη καποιος σ” αυτην πρεπει να γινει κατι πνευματικο ατομικα μεσα του, που δεν εχει καμμια σχεση μ” αυτες τις δραματικες πολιτικες εξελιξεις που συ εχεις στο μυαλο σου.» Και καποτε αλλοτε τους το εξηγησε καθαρα, οταν Τον ρωτησαν οι Φαρισαιοι, ποτε θα ελθει η Βασιλεια του Θεου, «Δεν ερχεται η Βασιλεια του Θεου ουτως ωστε να παρατηρειται. Ουτε θα ειπουν, νατην, εδω ειναι, ή νατην εκει. Διοτι να, η Βασιλεια του Θεου ειναι μεσα σας.» (Λουκ. ΙΖ20,21). Οι ανθρωποι εχουν σχηματισει εσφαλμενη αντιληψη πανω σ” αυτο το θεμα. Απαντηση σ” αυτη την εσφαλμενη τους αντιληψη θα ειναι ο Αντιχριστος.
Το εδαφος αρχιζει να κλονιζεται τωρα κατω απο τα ποδια του Νικοδημου. Ο Κυριος του ανατρεπει κατι για το οποιον ηταν σιγουρος, για την συμμετοχη του στην Βασιλεια. «Αμην, αμην», σημαινει, «αρχιζε ν” αμφιβαλλεις γι” αυτο που νομιζες μεχρι τωρα». Και δεν του το λεγει ευθεως. Με ευγενεια ο Κυριος αποφευγει την σκληροτητα να του το πει κατα προσωπο, «Εαν κανεις…», του λεγει.
Η προϋποθεση λοιπον που θετει ο Κυριος να μπει καποιος στην Βασιλειαν των Ουρανων ειναι τουτη: «Να γεννηθει ανωθεν».
Τουτο το «ανωθεν» δεν σημαινει «εκ του ουρανου», γιατι οπου ο Ιωαννης θελει να πει κατι τετιο λεγει «εκ Θεου» (Ιω.Α13, Α.Ιω.Γ9). Τουτο το «ανωθεν» εχει διαφορετικη σημασια, σημαινει «εξ αρχης», «εκ νεου» (Ιδε Λουκα Α3, Πραξεις ΚΣΤ5, Γαλατας Δ9). Να λοιπον γιατι τα εχασε ο Νικοδημος. Εαν του ελεγε «εκ Θεου» θα μπορουσε να το καταλαβει, γιατι γνωριζε οτι καθε φυσικη γεννηση ειναι ενεργεια του Θεου. Αντ” αυτου του λεγει «χρειαζεται να γεννηθεις ανωθεν», δηλαδη να βαλεις στην πορεια της ζωης σου ενα ξεκινημα τοσο καινουργιο, οσο η ιδια η γεννηση.

«Λεγει προς αυτον ο Νικοδημος, «Πως μπορει να γεννηθει ενας ανθρωπος οταν ειναι γερων; Μηπως μπορει δια δευτεραν φοραν να μπει εις την κοιλια της μητερας του και να γεννηθει;» (Εδ. 4)

Ο Νικοδημος δεν το καταλαβαινει. Το «εαν καποιος» του Κυριου το φερει εις τον εαυτον του και λεγει «γερος ων», και με λιγη ισως ειρωνεια, απαντα στον Κυριο οτι μια ριζικη ηθικη ανανεωση του φαινεται αδυνατη χωρις ταυτοχρονη φυσικη αναγεννηση (να ξαναγεννηθει ο ανθρωπος φυσικα). Ετσι ο Κυριος του εξηγει την διαφορα μεταξυ φυσικης γεννησης και νεας γεννησης που Αυτος ζητα:

«Απεκριθη ο Ιησους, «Αληθεια, αληθεια σου λεγω, εαν δεν γεννηθει κανεις απο νερο και Πνευμα, δεν μπορει να μπη εις την Βασιλειαν του Θεου.» (Εδ.5)

Αντι για «ανωθεν», «εξ αρχης», ο Κυριος του δινει τωρα τους συντελεστες που οδηγουν στην νεα γεννηση, Νερο και Πνευμα, ενω στο μυαλο του Νικοδημου ηταν η «κοιλια». Αρα εχομε μια γεννηση τελειως διαφορετικης φυσης απ” αυτη που εννοουσε ο Νικοδημος.
Τι να εννοουσε ο Κυριος οταν ελεγε «νερο»; Ο Ιδιος μολις ειχε βαπτισθει και εκει ειχε λαβει το Αγιο Πνευμα. Τους Φαρισαιους τους κατηγορησε οτι, «Και ολος ο κοσμος και οι τελωναι, οταν τον ακουσαν, εδωκαν δικηο εις τον Θεον διοτι ειχαν βαπτισθει το βαπτισμα του Ιωαννου. Οι Φαρισαιοι ομως και οι νομικοι, οι οποιοι ειχαν αρνηθει το βαπτισμα του, εματαιωσαν το σχεδιο που ειχε ο Θεος γι” αυτους.» (Λουκ.Ζ29,30). «Η σειρα που εβαλε ο Θεος Νικοδημε», του λεγει, «περνα πρωτα απο το βαπτισμα του Ιωαννη του Βαπτιστη. Κανοντας το δικαιωνεις τον Θεο, δηλαδη αναγνωριζεις την ορθοτητα των εντολων του Θεου».
Ποια αραγε να ειναι η σχεση του βαπτισματος και της νεας γεννησης; Τι ρολο να παιζει το «νερο»; Να ειναι απλως μονον το συμβολο της μετανοιας; Να ειναι ενα στοιχειο καθαρα προσωπικο του ανθρωπου, οπως το Πνευμα ειναι του Θεου που Το στελνει αφου ο ανθρωπος κανει το βαπτισμα; Οχι, το βαπτισμα περιεχει και κατι θειο, αντικειμενικο, εξω απο τον ανθρωπο. Εαν το βαπτισμα απο το μερος του ανθρωπου ειναι η δηλωση της απαρνησης της αμαρτιας, ειναι ομως ταυτοχρονα και απο το μερος του Θεου η δηλωση της συγχωρησης των αμαρτιων του. Ειναι μια εξοφλητικη πραξη μεταξυ δυο συμβαλλομενων. Το βαπτισμα σε νερο, οπως προσφερεται και εφαρμοζεται απο την πλευρα του Θεου και εις το ονομα Του, περιεχει την υποσχεση της συγγνωμης, της οποιας ειναι το ορατο εχεγγυο, προς χαριν του αμαρτωλου που το δεχεται. Γι” αυτο ο Λογος του Θεου λεγει με το στομα του Πετρου, «Μετανοησατε, και ας βαπτισθει ο καθενας απο σας εις το ονομα του Ιησου Χριστου, εις αφεσιν αμαρτιων. Και θα λαβετε την δωρεα του Αγιου Πνευματος.» (Πρ. Β38). Δεν λεγει «εις αφεσιν των αμαρτιων του ο καθενας», αλλα γενικα «εις αφεσιν αμαρτιων». Να η γενικη ισχυς του βαπτισματος καθολικη για ολους.
Και στην Παλαια Διαθηκη το βαπτισμα ηταν η κορωνιδα των συμβολικων εξαγνισμων: «Και θελω ρανει εφ” υμων καθαρον υδωρ, και θελετε καθαρισθει.» (Ιεζεκιηλ ΛΣΤ25). «Εν τη ημερα εκεινη θελει εισθαι πηγη ανεωγμενη εις τον οικον Δαβιδ και τους κατοικους της Ιερουσαλημ, δια την αμαρτιαν και την ακαθαρσιαν.» (Ζαχ.ΙΓ1). Σ” ολα αυτα το νερο ειναι το συμβολο. Αρα το βαπτισμα σε νερο δεν ηταν μονον μαρτυρια για την μετανοια καποιου, αλλα και το κερδος της υποσχεσης για συγγνωμη εκ μερους του Θεου. Στα ματια του Θεου αυτος που βαπτιζεται επανερχεται στην αρχικη του θεση σαν να μην ειχε ποτε του αμαρτησει. Η καταδικαστικη αποφαση που βαραινε επανω του εχει αρθει. Αρα ειναι τωρα καταλληλος να παρει την δωρεα του Αγιου Πνευματος.
Το νερο τωρα, εχει μονον αρνητικο ρολο, απομακρυνει το εμποδιο, την καταδικη. Την δημιουργικη δυναμη την δινει το Πνευμα. Τουτο «γεννα εκ νεου».
Η συγγνωμη βεβαια μπορει να δοθει και χωρις το βαπτισμα, οπως στον ληστη στον σταυρο. Οπου ομως προσφερεται και ειναι δυνατον το βαπτισμα, και δεν το αποδεχεται καποιος, ειναι τελειως διαφορετικα (οπως εδω στην περιπτωση του Νικοδημου και των Φαρισαιων που περιφρονησαν το βαπτισμα του Ιωαννη.)
Και συνεχιζει ο Κυριος:

«Εκεινο που εχει γεννηθει απο την σαρκα ειναι σαρκα, και εκεινο που εχει γεννηθη απο το Πνευμα ειναι πνευμα».(Εδ.6)

Το Βασιλειο του Θεου στην παρουσα του φαση ειναι πνευματικο. Αρα εδω δεν μπορουν να μπουν σαρκικοι. Να λοιπον η αναγκαιοτης της γεννησης εκ Πνευματος.
Οταν ο Λογος του Θεου λεγει «σαρκα», εννοει την παρουσα κατασταση των ανθρωπων που η σαρκα τους κυβερνα το πνευμα τους. Ειναι κατι που μεταδιδεται απο γενια σε γενια, ετσι που, χωρις αναγεννηση, κανενας δεν μπορει να βγει εξω απ” αυτον τον μοιραιο κυκλο. Οσο και να τον πλυνεις και να τον στολισεις εξωτερικα τον ανθρωπο (κατι που εκαναν οι Εβραϊκοι εξαγνισμοι), τουτος παραμενει σαρκικος. Οπως, οσο και να περιποιηθεις το αγριο δενδρο, τουτο θα εξακολουθει να δινει αγριους καρπους. Τιποτα αλλο, παρα αυτο που γεννιεται απο το Πνευμα, μπορει να ειναι πνευματικο, και ως εκ τουτου καταλληλο ν” απολαυσει την Βασιλεια του Πνευματος. Ασε το Πνευμα να πνευσει και ο πνευματικος ανθρωπος νατος, υπαρχει. Να η απαντηση στο «πως μπορει να γεννηθει καποιος εξ αρχης» του Νικοδημου.
Η φραση «ειναι πνευμα» σημαινει οχι μονον την νεα ηθικη αρχη της ζωης, αλλα και το σωμα μαζι με το πνευμα υποτεταγμενα στο Αγιο Πνευμα.
Ο Νικοδημος ομως αδυνατει να τα καταλαβει ολα τουτα. Δεν μπορει να χωρεσει στην σκεψη του πως μπορει να ενεργει το Πνευμα. Και τουτο γιατι προσπαθει να παρουσιασει στον εαυτον του την νεα γεννηση σαν κατι καταληπτο απο τις πεντε αισθησεις. Ο Κυριος εκτιμα την ειλικρινεια του και τον βοηθα. Δεν ειναι κατι, του λεγει, που καποιος μπορει να το περιγραψει στον εαυτον του. Τουτο το γεγονος μπορεις να το καταλαβεις μονον οταν το γευθεις.

«Μη σου φαινεται περιεργον που σου ειπα οτι πρεπει να γεννηθητε εξ αρχης. Ο ανεμος οπου θελει φυσαει και ακους την βοη του αλλα δεν ξερεις απο που ερχεται και που πηγαινει. Ετσι ειναι καθενας που ειναι γεννημενος απο το Πνευμα.» (Εδ.7,8).

Ισως, την ωρα που μιλουσε ο Κυριος, να φυσουσε αερας. Δεν ξερεις, του λεγει, απο που αρχιζει και που καταληγει ο αερας. Τουτο δεν μπορεις να το πιασεις με τις αισθησεις σου. Ετσι ειναι και με τον ανθρωπο που αναγεννιεται. Αυτες οι καινουργιες εντυπωσεις που ενεργουν μεσα του δεν καταλαβαινει απο που προερχονται, και που τον οδηγουν. Συναισθανεται μια βαθεια διεργασια να γινεται μεσα του, η οποια τον ανανεωνει ριζικα. Το ματι δεν ειδε τιποτα, το αυτι δεν ακουσε τιποτα. Και ομως, ενας ανθρωπος αναγεννηθηκε, ενας ανθρωπος εισηλθε στην Βασιλεια των Ουρανων. Ολα εγιναν, τιποτα δεν ακουστηκε, τιποτα δεν παρατηρηθηκε. Τι αντιθεση με την θορυβωδη και πομπωδη εμφανιση της Βασιλειας του Θεου, συμφωνα με την Φαρισαϊκη αντιληψη!

«Ο Νικοδημος του ειπε, «Πως ειναι δυνατον να γινουν αυτα;». Ο Ιησους του απεκριθη, «Συ εισαι διδασκαλος του Ισραηλ και δεν τα ξερεις;» (Εδ.9,10)

Ο Νικοδημος δεν αρνειται οτι μπορουν να γινουν ολα αυτα. Απλα αναγνωριζει οτι δεν εχει καμμια εμπειρια των ενεργειων του Αγιου Πνευματος. Τωρα ειναι η σειρα του Κυριου ν” απορησει μ” αυτον. Ανακαλυπτει με εκπληξη μια τετια πνευματικη αγνοια σε εναν που ειναι και διδασκαλος της Παλαιας Διαθηκης. Χωρια οπως το Ιερεμιας ΛΑ33, το Ιεζεκιηλ ΛΣΤ26-28 (οπου μιλα για την Καινη Διαθηκη, και για το καινουργιο πνευμα που θα εμβαλλει μεσα τους), επρεπε να ειχαν προετοιμασει τον Νικοδημο να καταλαβει τις ενεργειες της Θειας Πνοης. Αλλα οι Φαρισαιοι βλεπανε μονον την δοξα της Βασιλειας, και οχι την αγιοτητα της.
Μεχρι εδω ο Κυριος διδαξε τον Νικοδημο κατι που ειχε αναγκη να μαθει, χωρις τουτος ο τελευταιος να Του το εχει ρωτησει. Τωρα αρχιζει να του απαντα σ” αυτο για το οποιον ειχε ελθει να Τον ρωτησει, δηλαδη, Ποιος ειναι, Τι ηλθε να κανει, Τι θα συμβει στην ανθρωποτητα απο τον ερχομο Του. Επειδη διακρινει στον Νικοδημο ειλικρινεια, του εμπιστευεται τον εαυτον Του και τα σχεδια Του (κατι που δεν εκανε με τον κοσμο στον οποιον διεκρινε μια επιφανειακη πιστη μονον (Β24)). Αρχιζουν τωρα οι αποκαλυψεις που ζητουσε ο Νικοδημος.
Πρωτα ο Κυριος του εξηγει απο που προερχεται η ανωτερη διδασκαλια Του: Ειναι απο αμεση γνωση της αληθειας. Στην συνεχεια τον καλει να την πιστεψει για να ωφεληθει.

«Αληθεια, αληθεια σου λεγω, οτι μιλαμε για κεινο που ξερομε και μαρτυρουμεν δι” εκεινο που εχομεν ιδη, και ομως την μαρτυριαν μας δεν την δεχεσθε.» (Εδ.11)

«Αμην, αμην» («αληθεια, αληθεια»). Με τουτη την φραση ο Κυριος συνηθιζε να δηλωνει μια αληθεια που επροκειτο να συρει εξω απο τα βαθη της συνειδησης Του, και η οποια, καθως παρουσιαζεται απο μονη της στο μυαλο του συνομιλητη Του, θα πρεπει να θριαμβευσει πανω στις προκαταληψεις ή τις αμφιβολιες του.
«Νικοδημε», ειναι σαν να του λεγει, » μεχρι τωρα μελετουσατε το γραμμα της Γραφης, τους τυπους, χωρις να διακρινεται την ουσια που υπαρχει εκει μεσα. Και ειχατε αβεβαιοτητα, να ειναι ετσι ή ετσι. Η δικη μου διδασκαλια ειναι διαφορετικη, ειναι ναι και αμην, γιατι εγω εχω δει τα πραγματα στην πηγη τους.» Τουτη την διαφορα στην διδασκαλια την καταλαβε και ο κοσμος, ετσι ο Ματθαιος στο Ζ28,29 αναφερει, «Ο κοσμος εθαυμαζε για την διδασκαλιαν του, διοτι τους εδιδασκε σαν ενας που εχει εξουσιαν, και οχι οπως οι γραμματεις.» Ηταν ενα οροσημο. Η παλαια διδασκαλια προκειται να σβυσει: «Επειδη ειναι γραμμενον, «Θα απολεσω την σοφιαν των σοφων, και θα εκμηδενισω την συνεση των συνετων. Που ο σοφος; Που ο γραμματευς; Που ο συζητης του αιωνος τουτου;» (Α. Κορ. Α19,20).
Γιατι ομως ο Κυριος να χρησιμοποιει πληθυντικο; Ποιους να εννοει οτι μαρτυρουν μαζι Του γι” αυτο που ξερουν και εχουν δει; Το πιθανωτερο να ειναι οι μαθητες Του. Στο προσωπο του Ιησου, μεσω των πραξεων και των λογων Του, οι ουρανοι ησαν και γι” αυτους συνεχως ανοικτοι εμπρος τους. Συνεχως λοιπον και Εκεινος και αυτοι, αλλα και εμεις σημερα, βλεπομε και μαρτυρουμε. Αρα ανηκομε στην καινουργια γενια των δασκαλων που κηρυττει αυτα που εχει δει, που εχει ζησει. Και ο Κυριος νοιωθει χαρα τωρα πλεον να λεγει «εμεις», γιατι δεν ειναι μονος που δινει μαρτυρια: «Νικοδημε, αντιθετα με «εσας» (αυτους που εκπροσωπουσε ο Νικοδημος) ειμαστε «εμεις».
Εδω ερχεται στον νου το Ματθαιος ΙΑ 25, «Κατ” εκεινον τον καιρον ελαβεν τον λογον ο Ιησους και ειπε, «Σε δοξαζω Πατερα, Κυριε του ουρανου και της γης, διοτι εκρυψες αυτα απο σοφους και ευφυεις και τα εφανερωσες σε νηπια. Ναι, Πατερα, διοτι αυτο ητο το θελημα σου». Τα εκρυψε απο τους μορφωμενους Γραμματεις και Φαρισαιους, και τ” απεκαλυψε στους αμορφωτους μαθητες Του. Με αλλα λογια, λεγοντας του «εμεις» ειναι σαν να του λεγει: «Νικοδημε η ωρα της Βασιλειας που τοσο περιμενατε εχει ελθει, αλλοι ομως συμμετεχουν σ” αυτην, οχι εσεις ( «Ο νομος και οι προφητες εως του Ιωαννη ηταν. Απο τοτε η Βασιλεια του Θεου ευαγγελιζεται και ο καθε ενας βιαζεται να εισελθει εις αυτην» . (Λουκας ΙΣΤ16)). Το προβλημα του Κυριου ηταν, και το λεγει με λυπη στον Νικοδημο, οτι οι καρδιες τους αντιστεκονται στην ουρανια διδασκαλια Του, ενω το μονο που δεχονται ειναι τα θαυματα Του (στο εδαφιο 2 ο Νικοδημος Τον ειχε αναγνωρισει εκ Θεου, για οσα εκανε, οχι για οσα ελεγε.)

«Εαν δεν πιστευετε οταν σας μιλω δια γηϊνα, πως θα πιστεψετε, εαν σας μιλησω δι” επουρανια πραγματα;» (Εδ.12)

Ποια αραγε να ειναι αυτα τα «επουρανια», και ποια τα «γηϊνα»;
Πριν λιγο ειχε πει στον Νικοδημο για την αναγεννηση και την Βασιλεια των Ουρανων. Στην συνεχεια θα του πει για το προσωπο Του και το εργο Του. Ολα αυτα ειναι τα «επουρανια». «Επουρανια» ειναι ολες οι πραγματικοτητες, οι καταστασεις, που δεν μπορουμε να τις αντιληφθουμε με τις πεντε αισθησεις μας (οραση, ακοη, αφη κ.λ.π.), ουτε με την συνειδηση μας, παρα μονον με την πιστη. Ειναι αποκαλυψεις του Θεου που γινονται μεσ” απ” τον Λογον Του. Αυτα τα επουρανια, που ο Κυριος τα ειχε μεχρι τωρα αποκαλυψει εν μερει στον στενο κυκλο των μαθητων Του, ειχε ελθει η ωρα να τα αποκαλυψει δημοσια.
Μεχρι τωρα δημοσια μιλουσε μονον για γηϊνα πραγματα. Αυτα οπωσδηποτε δεν ειναι τα γηϊνα ενδιαφεροντα, οπως τα εννοουμε εμεις (σπιτια, οικογενεια, χρηματα κ.λ.π.), γιατι μ” αυτα ποτε δεν ασχοληθηκε ο Κυριος, ποτε δεν Τον ενδιεφεραν. Εαν σαν «επουρανια» εννοουμε τα σχεδια του Θεου, που δεν μπορει ν” αντιληφθει ο ανθρωπινος νους (και τα δεχομαστε μονον δια πιστεως), στην περιοχη των «γηϊνων» θα πρεπει να περιλαβομε ολα εκεινα που αφορουν την ηθικη φυση του ανθρωπου (εξω απο την περιοχη της λυτρωσης και της αναγεννησης), τα οποια μπορει να τα αντιληφθει καποιος με τον νουν του, τις αισθησεις του, ή την συνειδηση του. Ειναι ολα οσα εδιδαξε ο Κυριος για τη σαρκικη κατασταση του φυσικου ανθρωπου, και την αναγκη μιας ριζικης αλλαγης (μετανοια). Ειναι π.χ. η Επι του Ορους Ομιλια (Ματθ.Ε). Εκει κηρυχθηκε η αναγκη του ανθρωπου για αλλαγη (ο καθενας μπορει ν” αντιληφθει με την συνειδηση του οτι εχει μια τετια αναγκη, αρα τουτο ειναι «γηϊνο»), οχι ομως και ο τροπος του πως θα γινει (τουτο ειναι κατι που απεκαλυψε ο Κυριος, και το δεχεσαι μονον δια πιστεως, αρα ανηκει στην ταξη των «επουρανιων»). Εδω λοιπον στον Νικοδημο εχομε μια διδασκαλια πολυ ανωτερη απο την Επι του Ορους Ομιλια.
Το εδαφιο, σε μια ελευθερη αποδοση, θα το διαβαζαμε καπως ετσι: «Νικοδημε, εαν οταν σας δηλωνα πραγματα την πραγματικοτητα των οποιων μπορειτε να καταλαβετε συμβουλευομενοι την παρατηρηση σας, την λογικη σας, την συνειδηση σας, και παρ” ολα αυτα δεν πιστεψατε, πως τωρα θα πιστεψετε, οταν θα σας αποκαλυψω τα μυστικα του ουρανου, τα οποια θα πρεπει να τα δεχθειτε βασιζομενοι μονον στον λογον μου;»
Στα γηϊνα, η μαρτυρια της εσωτερικης αισθησης διευκολυνει την πιστη. Στα ουρανια, αντιθετως, το καθε τι βασιζεται στην αξιοπιστια αυτου που κανει τις αποκαλυψεις. Στις αποκαλυψεις του Λογου του Θεου, συνηθως στην αρχη, μπορει να μην υπαρχει καμμια αισθηση εσωτερικης βεβαιοτητας. Αντιθετα, μερικες φορες μπορει να ελθουν φοβοι και αμφιβολλιες. Το μονο στηριγμα εδω ειναι η αξιοπιστια του Θεου. Ο Θεος ειναι αληθινος στις υποσχεσεις Του, στις αποκαλυψεις Του. «Μακαριοι αυτοι που δεν ειδαν και πιστεψαν» (Ιω.Κ29). Η μονη σκαλα για να φθασεις στα ουρανια μυστικα ειναι λοιπον η μαρτυρια του Χριστου (Το Ευαγγελιο). Εαν την αρνηθεις, ο δρομος μενει κλειστος, τα μυστικα κλειστα, και συ χαμενος.
Ας δουμε και κατι αλλο εδω. Ποσο σοφα ο Κυριος προχωρουσε στο κηρυγμα Του! Πρωτα τους μιλουσε για τα «γηϊνα». Τους μιλουσε για θεματα συνειδησης και ηθικων αναγκων της ψυχης. Τους εξηγουσε για το μισος, για την αγαπη, για τις μεριμνες, για την προσευχη κ.λ.π. Ολα αυτα μπορουσαν οι ιδιοι να τα εξακριβωσουν και να τα βεβαιωσουν με τις εμπειριες και την συνειδηση τους. Ετσι εκτιζε σιγα σιγα την πιστη τους στα λογια Του. Μετα απ” αυτο ηταν ευκολο να κανουν το αλμα προς τα «επουρανια», βασισμενοι τωρα μονον στον λογον Του, τον οποιον ειχαν ηδη δοκιμασει και εμπιστευθει. Ειναι αναγκη ο ανθρωπος να πεισθει πρωτα για την ηθικη αληθεια του Ευαγγελιου, και αυτο θα του ειναι η πρωτη εγγυηση για την θρησκευτικη του αληθεια. Σαν ερχεται καποιος σε επαφη με το Ευαγγελιο, αυτο που τον βοηθα στην πιστη του σ” αυτο (οτι ειναι Λογος Θεου), ειναι πρωτα απ” ολα εκεινα που μπορει ο ιδιος να εξακριβωσει με την λογικη, την πειρα, ή την συνειδηση του.
Και μια παρατηρηση εδω: Πολλοι διερωτωνται πως συμβιβαζεται η Επι του Ορους Ομιλια με τα οσα λεγει εδω ο Κυριος. Εδω θετει σαν προϋποθεση του να εισελθει καποιος στην Βασιλεια των Ουρανων την αναγεννηση, ενω εκει ορισε ορισμενες αρετες που, αν τις κατεχει καποιος, γινεται καταλληλος να εισελθει ( «Μακαριοι οι ειρηνοποιοι…οι πεινωντες και διψωντες δικαιοσυνη…οι καθαροι στην καρδια κ.λ.π.»). Αυτα τα δυο, αν τα δεις στο βαθος τους, ειναι ενα και το αυτο πραγμα. Κανεις δεν μπορει ν” αποκτησει αυτες τις αρετες, που τον κανουν καταλληλο για την Βασιλεια των Ουρανων, παρα μονον δια του Αγιου Πνευματος που θα ελθει μεσα του σαν αναγεννηθει. Αρα το πρωτο βημα ειναι παντα η αναγεννηση του ανθρωπου.

«Κανεις δεν ανεβηκε εις τον ουρανον, παρα εκεινος που κατεβηκε απο τον ουρανον, ο Υιος του ανθρωπου, ο οποιος ειναι εις τον ουρανον» (Εδ.13)

Εκεινο που του λεγει εδω ειναι, «Κανενας δεν εχει ανεβει στον ουρανο ωστε να δει τα ουρανια πραγματα και να σας τα κανει γνωστα, εκτος απο Εκεινον που εχει κατεβει απο τον ουρανον, να ζησει μαζι σας σαν ανθρωπος, και ο οποιος, εστω και αν ζει εδω κατω, διαμενει επισης εκει (στον ουρανο). Ετσι, μονον αυτος τα γνωριζει, γιατι τα εχει δει, και επομενως, το να πιστευσεις στην διδασκαλια του, ειναι ο μονος τροπος του να τα γνωρισεις.»
Οταν ο Νικοδημος ηλθε στον Κυριο Του ειπε, «Εισαι εκ Θεου». Ο Κυριος εδω τον συμπληρωνει, «δεν ειμαι μονον εκ Θεου, (ενας ανθρωπος του Θεου δηλαδη, οπως το εννοεις εσυ), αλλα πριν ελθω εδω ημουνα στον ουρανο απ” οπου και κατεβηκα. Ειμαι η απαντηση σ” αυτο που λεγει στις Παροιμιες στο Λ3,4, «Και δεν εμαθον την σοφιαν, ουτε εξευρω την γνωσιν των αγιων (πραγματων). Τις ανεβη εις τον ουρανον και κατεβη;»
Κατα χρονολογικη σειρα τα πραγματα εγιναν ως εξης: Κατεβηκε, Ανεβηκε, Ειναι εις τον Ουρανον.
α) Κατεβηκε. Δειχνει την αιωνια προϋπαρξη Του, οπως το «Υιος ανθρωπου» δειχνει την ανθρωπινη πλευρα Του. Η αγαπη για το ανθρωπινο γενος Τον οδηγησε να γεινει ενα με μας, για να επικοινωνησει μαζι μας, να μας οδηγησει στα ουρανια πραγματα, και να μας σωσει. Εδω βλεπομε να Του εχει ελθει η συνειδηση οτι καποτε ζουσε στον ουρανο. Οταν κατεβηκε στην γη ειχε αδειασει τον εαυτον Του απο τις θεϊκες Του ιδιοτητες, και ηταν κατα παντα ομοιος με ανθρωπο. Η συνειδηση του ποιος ηταν (αυτοσυνειδησια) ερχοταν σιγα σιγα (ωριμαζε και η συνειδηση Του οπως του ανθρωπου). Απο την προϋπαρξη Του δεν ειχε κρατησει ουτε την γνωση των ουρανιων πραγματων, γιατι αυτη ειναι αδυνατον να χωρεσει σε μια ανθρωπινη συνειδηση. Ηταν τελειος, αλλα ανθρωπος. Απο τα εδαφια που μελεταμε φαινεται οτι την γνωση των θειων πραγματων την απεκτησε κατα την διαρκεια της ενανθρωπισης Του (οταν ανεβηκε στον ουρανο). Ολη αυτη την γνωση την ελαβε με μια ανθρωπινη αισθηση (συνειδηση) σαν την δικη μας.
β) Ανεβηκε. Τουτο πραγματοποιηθηκε μετα που «κατεβηκε». Πρεπει να εγινε στο βαπτισμα Του. Εκει «ανοιχθηκαν εις Αυτον οι ουρανοι» . Διεισδυσε με την ματια Του στα βαθη τους. Διαβασε την καρδια του Θεου, εγνωρισε εκεινη την στιγμη το καθε τι που επροκειτο ν” αποκαλυψει στους ανθρωπους για το θειο σχεδιο και τα ουρανια πραγματα. Αναλογικα με το πως Του εδιδετο η συνειδηση της αιωνιας σχεσης Του σαν Υιος προς Πατερα, εκει σαν επακολουθο προεκυπτε και η γνωση της αγαπης του Θεου για τον ανθρωπο: «Ολα μου παρεδοθησαν απο τον Πατερα μου και κανεις δεν γνωριζει καλα τον Υιον παρα ο Πατερας, ουτε τον Πατερα γνωριζει καλα κανεις, παρα ο Υιος και εκεινος εις τον οποιον θελει ο Υιος να τον αποκαλυψει.» (Ματθ. ΙΑ27). Κατι παρομοιο εγινε και με τον Παυλο οταν ηρπαγη στον τριτο ουρανο.
Σαν «ουρανο» μπορουμε να εννοησωμε, εκτος του τοπου, και την ψυχικη κατασταση της ενωσης με τον Θεο. Ενωμενος με τον Θεο, σημαινει, να εισαι στον ουρανο, πραγμα που μπορει να γινει απο εδω κατω στην γη. Θα μπορουσαμε τοτε να διαβασωμε το εδαφιο ως εξης: «Κανενας δεν εχει ελθει σε επικοινωνια με τον Θεο ωστε να κατεχει ως εκ τουτου μια αμεση αντιληψη των θειων πραγματων, για να τ” αποκαλυψει στους αλλλους, εκτος απο εκεινον στον οποιον ανοιχθηκαν οι ουρανοι, και ο οποιος κατοικει («ο ων») αυτη ακριβως την στιγμη εκει».
γ) «Ο ων εν τω ουρανω» («Αυτος που ειναι στον ουρανο»). Ο Κυριος ζουσε δυο παραλληλες ζωες. Ζουσε «εν τω Πατρι», και ενω ζουσε ετσι με τον Πατερα, εδινε, στην ανθρωπινη ζωη Του, τον εαυτον Του ασταματητα στους ανθρωπους. Παραδειγμα, η γνωση Του οπως την διδασκε στους ανθρωπους. Ουρανιες αληθειες τις εντυνε με ανθρωπινο ενδυμα (παραβολες κ.λ.π.) και τις διδασκε. Δυο ταυτοχρονες ζωες, που η μια διεισδυει στην αλλη.
Τα επουρανια λοιπον που ο Κυριος αποκαλυπτει στον Νικοδημο ειναι: Ο Υιος του ανθρωπου, που ζει στον ουρανο, οπου ανεβηκε γιατι απο εκει ειχε κατεβει, ειναι ο μονος που μπορει ν” αποκαλυψει τα ουρανια πραγματα. Εν συνεχεια του αποκαλυπτει οτι η σωτηρια των ανθρωπων θα γινει δια της υψωσεως αυτου του ιδιου του Υιου του ανθρωπου, οχι σ” εναν θρονο, αλλα στον σταυρο – η υψιστη εκφραση της θειας αγαπης στον κοσμο. Αυτη ειναι και η ουσια της αποκαλυψης που εκανε στον Νικοδημο.

«Οπως ο Μωϋσης υψωσε το φιδι εις την ερημον, ετσι πρεπει να υψωθη ο Υιος του ανθρωπου, ωστε καθενας που πιστευει εις αυτον να μην χαθει, αλλα να εχη ζωην αιωνιον.» (Εδ.14,15)

Ο Νικοδημος και οι Φαρισαιοι περιμεναν τον Μεσσια ν” ανεβει στον θρονο του Σολομωντα. Εδω ομως ο Κυριος τους λεγει οτι θ” ανεβει επανω σ” ενα ξυλο. Ποση αγνοια ειχαν των προφητειων και ειδικα του Ησαϊα ΝΓ!
Λεγοντας ο Κυριος «υψωθει», εννοουσε και την υψωση Του στον θρονο του Δαβιδ και του Θεου, μια υψωση της οποιας το πρωτο βημα ηταν ο σταυρος (γιατι μονον υψωμενος τωρα, στον θρονο του Θεου, μπορει να σωζει. Αν εμενε στον Αδη, δεν θα μπορουσε).
Σχετικα με την υψωση του φιδιου μπορουμε να πουμε τα εξης: Στην διαρκεια της ιστοριας, ο Θεος θελοντας να θεραπευσει ή να ελευθερωσει, χρησιμοποιησε, λιγο πολυ, τους ιδιους τροπους. Συνηθως σηκωνε καποιον απ” τον λαο, του χορηγουσε το Πνευμα Του, και αυτος με την δυναμη του Πνευματος ενεργουσε θεραπειες ή απελευθερωσεις. Μια μονον φορα ομως χρησιμοποιησε εναν τροπο τελειως διαφορετικο απ” οτι συνηθως. Ηταν τοτε στην ερημο, που ο λαος Ισραηλ πορευοταν απ” την Αιγυπτο προς την γη Χανααν, την γη της υποσχεσης. Καποια αμαρτια μπηκε στον λαο, καποιο πνευμα αποστασιας και γογγυσμου εναντια στον Θεο, και αμεσως δηλητηριωδη φιδια αρχισαν να τους δαγκωνουν και ο λαος επεθαινε. Οταν ο Μωϋσης προσευχηθηκε στον Θεο, ο Θεος του ειπε: «Καμε εις εαυτον οφιν χαλκινον, και βαλε αυτον επι ξυλου. Και καθε ενας που θα δαγκασθει, και θα κυτταξει εις αυτο θα ζησει» (Αριθμοι ΚΑ8).
Τουτος ο τροπος απελευθερωσης εχει τρεις ιδιαιτεροτητες: α) Ειναι μια πληγη που, οταν παρουσιαζεται νικημενη, ατιμωτικα εκτεθειμενη δημοσια, γινεται απο μονη της το μεσον της ηττας της. β) Αυτο που εκτιθεται δημοσια δεν ειναι ενα αληθινο φιδι, η υψωση στο ξυλο του οποιου θα διεκηρυττε την ηττα αυτου ειδικα του φιδιου που ειχε αναρτηθει, αλλα ενα ομοιωμα, ενα τυπικο αντιγραφο που αντιπροσωπευει ολο το ειδος. γ) Τουτος ο τροπος γινεται αποτελεσματικος μονον μεσω μιας ηθικης πραξης εκ μερους του πληγωμενου προσωπου, μεσω του κυτταγματος της πιστης του. Αυτος ειναι τωρα ο τυπος της σωτηριας που θα χρησιμοποιηθει. Ετσι: α) Η αμαρτια θα πρεπει να εκτεθει δημοσια, κατανικημενη και χωρις δυναμη για το μελλον. β) Αυτο δεν θα γινει στο προσωπο ενος αμαρτωλου, αλλα στο προσωπο ενος αγιου ανδρος, ικανου να αντιπροσωπευσει, σαν ζωντανο ομοιωμα, την καταδικη και την ηττα της αμαρτιας, σαν αμαρτιας. γ) Η δημοσια εκθεση της αμαρτιας ετσι κατανικημενης, θα σωσει καθε αμαρτωλο, μονον αν κανει μια πραξη, αν ριξει ενα βλεμμα πιστης στον πνευματικο του εχθρο καταδικασμενον και κατανικημενον. Να, λεγει ο Κυριος στον Νικοδημο, η σωτηρια πανω στην οποιαν θα θεμελιωθει η Βασιλεια. Ειναι η δευτερη ουρανια αποφαση που τωρα αποκαλυπτεται στους ανθρωπους (η πρωτη ηταν η αναγκαιοτης της αναγεννησης). Τι αντιθεση με τα Μεσσιανικα προγραμματα του Νικοδημου!
Ετσι επρεπε να γινει αυτος ο τροπος σωτηριας για να εκπληρωθουν οι προφητειες. Ηταν θεια αποφαση, απορροια της οποιας ειναι και οι προφητειες. Ετσι επρεπε επισης να γινει και για την ικανοποιηση ορισμενων ηθικων αναγκων, που μονον ο Θεος γνωριζει.
Επανω στον σταυρο θα πρεπει ν” ανεβει ο Υιος του ανθρωπου. Ολο αυτο το μυστηριο της αντικαταστασης βασιζεται στην απολυτη ομοιοτητα Του με μας.
Το κυτταγμα του ετοιμοθανατου Ισραηλιτη αντιστοιχει με την πιστη του αμαρτωλου στο εργο του Χριστου επανω στον σταυρο. Και σωζεται «πας», «ο καθενας». Αρα δεν υπαρχει προορισμος. Μια προϋποθεση μονον, «ο πιστευων», αυτος που θ” ασκησει πιστη ατομικα, θ” απλωσει δηλαδη το χερι να παρει αυτο το δωρο.
Τι φοβερη εντυπωση θα ειχε προκαλεσει στον Κυριο οταν Του αποκαλυφθηκε το τι επρεπε να κανει! Να θυμηθουμε τα λογια με τα οποια εξεφρασε τουτη την εντυπωση λιγο αργοτερα,»Τωρα η ψυχη μου ειναι τεταραγμενη. Και τι να πω; Πατερα σωσε με απο την ωρα αυτη. Αλλα δι” αυτο ηλθα εις την ωρα αυτη. Πατερα δοξασε το ονομα σου». (Ιωανν.ΙΒ27,28). Ταραχθηκαν τα συναισθηματα Του, αλλα η υποτεταγμενη θεληση Του ανεβηκε πανω απ” αυτα.
Παλιν ο Νικοδημος, τι θα ενοιωσε εκεινη την τραγικη Παρασκευη, οταν Τον ειδε κρεμασμενον στον σταυρο! Αυτο το θεαμα ομως, αντι να του γινει εμποδιο, αντι να δωσει εδαφος σε απιστια και απελπισια οπως σε αλλους (στους μαθητες π.χ.), κανει την λανθανουσα πιστη του να ξεσπασει, περαν απο καθε ανθρωπινη λογικη, «Ηλθε δε και ο Νικοδημος (ο οποιος ειχε ελθει προς τον Ιησουν την νυκτα κατ” αρχας), φερνοντας μειγμα σμυρνας και αλοης…»(Ιωανν.ΙΘ39), οταν οι μαθητες κρυβοταν! Ο ληστης επισης; Εβλεπε ή ακουγε τον Κυριο να κανει θαυματα και δεν πιστευσε, Τον ειδε ταπεινωμενο, σταυρωμενον και πιστευσε. Ο αλλος, στην κατασταση που βρισκοταν, σκληρυνε ακομα. Τι μυστηριο ο σταυρος! Ειναι το σημειο που δοθηκε στους Φαρισαιους. Για αλλους γινεται σκανδαλο, για αλλους σωτηρια! Εκει ξεσκεπαζονται οι καρδιες.
Και ποια ειναι η βαθυτερη αιτια για ολα αυτα;

«Διοτι ετσι (ουτω) αγαπησε ο Θεος τον κοσμο, ωστε εδωκε τον Υιον του τον μονογενη, δια να μην χαθει οποιος πιστευει εις αυτον, αλλα να εχει ζωην αιωνιον». (Εδ.16)

«Ουτω αγαπησε ο Θεος τον κοσμο». «Τον κοσμο». Οι Φαρισαιοι ειχαν τον κοσμο υποδικο σε οργη και κριση. Ο κοσμος ηταν μεχρι τωρα εξω απο την θεοκρατικη κυβερνηση του Θεου. Εδω ομως ο Κυριος τους λεγει οτι και αυτους αγαπα ο Θεος, και σ” αυτους δινει δωρο τον Υιο.
«Τον μονογενη». Να τι ηταν ο Κυριος για τον Πατερα. Απο δω καποιος μπορει να συμπερανει για το μεγεθος της αγαπης του Θεου για τον ανθρωπο. Καποτε ο ανθρωπος (Αβρααμ) προσεφερε στον Θεο τον μοναδικο Του γυιο, θα μπορουσε τωρα ο Θεος με την σειρα Του, να υστερηση στο θεμα της αγαπης απο το δημιουργημα Του, και να προσφερει κατι λιγωτερο; Αυτον λοιπον τον μονογενη, οχι τον εστειλε, αλλα τον «εδωσε», που σημαινει τον παρεδωσε εως τα τελευταια ορια της θυσιας, με κινδυνο να τον χασει για παντα.
Στα λογια αυτου του εδαφιου περιεχονται τα παντα: «Αγαπησε», το κινητρο. «Τον κοσμο», ολους χωρις εξαιρεση. «Υιος», το μεσον σωτηριας. «Χαθει», η πορεια και η καταληξη του ανθρωπου χωρις σωτηρια. «Πιστευει», το βημα σωτηριας εκ μερους του ανθρωπου, που δειχνει και την απλοτητα της. «Ζωην αιωνιον», το κερδος απο την σωτηριαν. Αυτη ειναι η αληθινη Μεσσιανικη σωτηρια που παρουσιαζει ο Κυριος στα ματια του Νικοδημου.
Συμφωνα μ” αυτο το εδαφιο, η σωτηρια ειναι καθαρα πρωτοβουλια της θεϊκης αγαπης. Δεν ειναι καποιο δικαιωμα μας, ή καποια ανταποδοση, καποια ανταμοιβη για κατι καλο που καναμε εμεις. Ουτε και την παιρνομε σαν ανταμοιβη στην πιστη μας. Η πιστη ειναι απλως το χερι που απλωνομε να παρωμε το δωρο. Οποιος το απλωσει το παιρνει, οπως οποιος δεν το απλωσει δεν το παιρνει. Ειναι καθαρα ιδεα, εργο, προσφορα της θεϊκης αγαπης, «Ολα δε προερχονται απο τον Θεον, ο οποιος μας συμφιλιωσε με τον εαυτον του δια του Ιησου Χριστου.» (Β. Κορ. Ε18).
Η αυθορμητη αυτη αγαπη του Θεου για τον αμαρτωλο κοσμο, δεν ειναι ασυμβιβαστη με την οργη και τις προειδοποιησεις Του για καταδικη. Για να το κατανοησωμε αυτο θα πρεπει να διακρινομε προσεκτικα την ουσια της. Αυτο που ενωνει τον συγχωρημενο αμαρτωλο με τον Θεο, δεν ειναι η αγαπη της συναναστροφης, (σ” αγαπω, μου ταιριαζεις, θελω να κανομε παρεα). Αντιθετως ειναι μια αγαπη οικτου, συμπονοιας, σαν αυτη που νοιωθομε στην θεα ενος δυστυχισμενου, εστω και αν ειναι εχθρος μας. Το μεγεθος αυτης της αγαπης ειναι αναλογο με το μεγεθος της δυστυχιας στην οποια βρισκεται ο αμαρτωλος (γι” αυτο που εχει χασει, και γι” αυτο που τον περιμενει). Οσο πιο πολυ δυστυχισμενος ειναι καποιος, τοσο πιο πολυ σου κινει τον οικτο. Και ο βαθυτερος σκοπος των προειδοποιησεων και των απειλων για κολαση, ειναι να σωσουν απ” τον ολεθρο. Ετσι συνδυαζονται οι φαινομενικα ασυμβιβαστες εννοιες, «τοσο πολυ αγαπησε» – «για να μην χαθει κανενας».
Και κατι αλλο που παρατηρουμε εδω: Στην καρδια του Κυριου μας υπαρχει ενας και μοναδικος στοχος, να δωσει, οπως παντα, την δοξα στον Πατερα. Για την δικη Του συνεισφορα σ” αυτο το εργο, δεν αναφερει τιποτα.
Ειδαμε λοιπον στην συζητηση με τον Νικοδημο, πρωτα ο Κυριος του τραβηξε το εδαφος κατω απο τα ποδια ανατρεποντας τις εσφαλμενες αποψεις του για την Βασιλεια των Ουρανων, και για το πως μπορει κανεις να μπει εκει. Τωρα με πολλη αγαπη τον ανορθωνει, του δινει κουραγιο, τον οδηγει στην λυση. Δεν ηταν ενας ψυχρος κατηχητης (του τα ειπα, ας κανει τωρα οτι θελει), αλλα μια ανθρωπινη καρδια που φλεγοταν απο αγαπη.
Και κατι αλλο. Στην συνειδηση του Νικοδημου οι ανθρωποι ησαν χωρισμενοι σε δυο κατηγοριες, σ” αυτους που ανηκαν στην Βασιλεια, και στους αλλους που ηταν κατω απο κριση, στους περιτμημενους και στους απεριτμητους, στους Ιουδαιους και στα Εθνη. Ο Κυριος του αποκαλυπτει πως θα γινει πραγματικα η κριση: Αναμεσα στους πιστευοντας και στους μη πιστευοντας. Να η διαχωριστικη γραμμη, αδιαφορως εθνικοτητας, φυλλου, κοινωνικης θεσης κ.λ.π.
Και συνεχιζει ο Κυριος:

«Διοτι δεν εστειλε ο Θεος τον Υιον του εις τον κοσμον, δια να καταδικασει τον κοσμον, αλλα δια να σωθει ο κοσμος δι” αυτου» (Εδ. 17)

Τρεις φορες εδω αναφερει με εμφαση την λεξη «κοσμος», για να δειξη στον Νικοδημο οτι η θεια αγαπη αγκαλιαζει τωρα ολον τον κοσμον, οχι μονον τον Ισραηλ. «Νικοδημε», ειναι σαν να του λεγει, «αντιθετα με την δικη σας αποψη, ο αμεσος σκοπος του Μεσσια δεν ειναι να κρινει τα εθνη, αλλα να τα σωσει. Δεν ηλθα, οπως εσεις με περιμενετε, σαν δικαστης. Ο ερχομος μου δεν σημαινει τωρα, στην παρουσα φαση, οτι ηλθε κεινη η μεγαλη μερα της κρισης. Αυτη θα ελθει αργοτερα.»
Παρ” ολα αυτα ομως, ο ερχομος Του εφερε μια αλλη κριση, διαφορετικη απ” αυτην που περιμεναν οι Ιουδαιοι. Ειναι μια κριση ηθικης φυσης, που κριτης και δικαστης δεν ειναι ο Ιησους, αλλα ο καθε ανθρωπος, απο μονος αποφασιζει την σωτηριαν του ή την απωλειαν του. Αυτο εξηγει στο επομενο εδαφιο. Αυτο εννοουσε παλιν οταν ελεγε, «Εγω δια κρισιν ηλθα εις τον κοσμον τουτον, δια ν” αποκτησουν το φως εκεινοι που δεν βλεπουν, και να γινουν τυφλοι εκεινοι που βλεπουν» (Ιωανν.Θ39)

«Εκεινος που πιστευει εις αυτον, δεν καταδικαζεται. Εκεινος που δεν πιστευει, ηδη εχει καταδικασθει, διοτι δεν εχει πιστεψει εις το ονομα του μονογενους Υιου του Θεου.» (Εδ. 18)

Με αλλα λογια, του λεγει: «Δεν κρινω κανεναν, για τον λογον οτι εκεινος που πιστευει δεν κρινεται, και εκεινος που δεν πιστευει εχει ηδη κρινει τον εαυτον του», ή πιο απλα: «Εδω ειναι η δικαιωση δια πιστεως, και η καταδικη δια απιστιας».
Η λεξη «κρινω» σημαινει: Ανακοινωνω για καποιον την ενοχην του ή την αθωοτητα του, μετα απο λεπτομερη ερευνα που εκανα στις πραξεις του. Εδω ο Κυριος δηλωνει οτι ο πιστος, που εχει ηδη εισελθει στην αιωνια ζωη, δεν θα υποστει μια ανακριτικη ερευνα, ή εξεταση τετιου ειδους. Σιγουρα θα εμφανισθει εμπρος στο δικαστηριο, συμφωνα με το Ρωμαιους ΙΔ10 και Β.Κορινθιους Ε10 (ολοι θα εμφανισθουν εμπρος στο βημα του Χριστου), αλλα θ” αναγνωρισθει ως δικαιος, σωσμενος, και θα λαβει την θεση του στην Βασιλεια. Αυτη η απαλλαγη, αυτη η αθωωση, δεν ειναι ουτε αυθαιρετη, ουτε αδικη. Ο πιστος σωθηκε για ν” αγιασθει. Η ζωη του φυσιολογικα ειναι μια διαρκης μετανοια και καταδικη της αμαρτιας. Με τη βοηθεια του Αγιου Πνευματος κρινει συνεχως τον εαυτον του στο φως του Θειου Λογου. Περνα δηλαδη την κριση, ηδη απο τωρα, αγιαζομενος. Αυτο τον απαλασσει απο την κριση εκεινη την ημερα. Δεν θ” απαιτηθει να κριθει δυο φορες. Γι” αυτο και ο Λογος του Θεου λεγει, «Εαν ομως εκριναμεν τους εαυτους μας οπως πρεπει, δεν θα εκρινομεθα. Αλλ” οταν κρινωμεθα υπο του Κυριου, παιδαγωγουμεθα, δια να μην κατακριθουμε μαζι με τον κοσμο.» (Α. Κορ.ΙΑ31,32).
Ας σημειωσωμε οτι και το «πιστευει», και το «καταδικαζεται» (κρινεται») το εχει σε χρονο ενεστωτα, που σημαινει απο τωρα, απ” αυτη την στιγμη. Συγκεκριμενα: Αντιμετωπιζω ενα προβλημα, ενα διλημμα. Οι λυσεις ειναι δυο. Αυτο που λεγει ο Κυριος και αυτο που λεγει ο κοσμος. Εαν πιστευσω σ” αυτο που λεγει ο Κυριος και ενεργησω ετσι, δεν θα ελθει κριση επανω μου. Εαν οχι, θα κριθω για την αντιθετη θεση που πηρα. Ολα μας η ζωη περνα αναμεσα απο τετια διλημματα. Η πιστη στα λογια του Κυριου απομακρυνει την κριση. Αρα ειμαι εγω ο ιδιος που θα οδηγησω τον εαυτον μου σε κριση με την απιστια μου, ή θα την απομακρυνω με την πιστη μου. Ετσι, εκεινος που δεν πιστευει, εχει απο μονος του απαγγειλει την καταδικαστικη αποφαση για τον εαυτον του. Ειναι ακριβως σαν εκεινον που αρνειται ν” ανοιξει τα ματια του. Τουτος εχει καταδικασει τον εαυτον του σε σκοταδι. Ειναι ο ιδιος, οχι ο Ιησους που τον καταδικαζει. Εαν ο ανθρωπος δεν απλωσει το χερι της πιστης να παρει το δωρο της σωτηριας που του προσφερει ο Θεος, εχει απο μονος του καταδικασει τον εαυτον του να βρεθει εξω απο την σωτηρια, στον αιωνιο θανατο. Να το ξαναπουμε, και στην μια, και στην αλλη περιπτωση, δεν ειναι ο Ιησους που κρινει, αλλα ο καθε ανθρωπος ατομικα αθωωνει ή καταδικαζει τον εαυτον του, με την θεση που θα παρει απεναντι σ” αυτο το προσωπο.
Ο τιτλος «Μονογενης Υιος του Θεου» ειναι εκεινος που κανονιζει το μεγεθος της ποινης εκεινων που απορριπτουν ενα τετιο Ον, και το εργο που επιτελει. Οσο πιο ενδοξος ο Σωτηρας, τοσο πιο βαρυ το να Του γυρισεις την πλατη. Οσο πιο αγιος ειναι Αυτος, θειος σ” ολη Του την μαρτυρια, τοσο πιο βεβηλο το να Τον αποστραφεις.
Αυτο λοιπον που μας λεγει εδω ο Λογος του Θεου ειναι οτι, πριν την κριση την μεγαλη εκεινη ημερα του τελους, αρχισε να λαμβανει χωρα μια αλλη ηθικη κριση στην ανθρωποτητα. Δικαστης εδω ειναι ο ιδιος ο ανθρωπος για τον εαυτον του. Μονος του καταδικαζεται ή σωνεται. Ειναι οπως το σκαλοπατι, η πετρα στο σπιτι. Αλλος την ανεβαινει και μπαινει στο σπιτι, αλλος σκονταφτει επανω της και πεφτει. Η πετρα ειναι ο Χριστος. Για αλλους γινεται προσκομμα (εμποδιο), για αλλους σωτηρια. Οπως λεγει και ο Λογος του Θεου στην Ρωμαιους Θ32,33: «Εσκονταψαν εις τον λιθον του προσκομματος, καθως ειναι γραμμενον, «Θετω εις την Σιων λιθον προσκομματος και πετραν σκανδαλου, και καθενας που πιστευει εις αυτον δεν θα ντροπιασθει».

«Η καταδικη συνισταται εις τουτο: Οτι το φως εχει ελθει εις τον κοσμον αλλ” οι ανθρωποι αγαπησαν μαλλον το σκοταδι παρα το φως, επειδη τα εργα τους ησαν πονηρα.» (Εδ.19)

Ο Κυριος προηγουμενως τους εξηγησε οτι ο ερχομος Του στην γη εφερε μια πρωτη κριση στους ανθρωπους – οχι ομως αυτη που περιμεναν, την τελικη. Αυτη θα ελθει αργοτερα. Σε τουτη την κριση, κριτης και δικαστης ειναι ο καθε ανθρωπος για τον εαυτον του. Η θεση που θα παρει ο καθενας απεναντι στο προσωπο του Ιησου, καθως θα το συναντησει στην ζωη του, τον αθωωνει ή τον καταδικαζει. Αυτην ακριβως την ηθικη κριση εξηγει τωρα ο Κυριος.
Ενα παραδειγμα θα μας βοηθησει να κατανοησωμε τι ακριβως εννοει. Ηταν καποτε μια γυναικα, ανθρωπος του Θεου, που μαζευε ορφανα και τα υπηρετουσε. Ηταν εποχη πεινας και στερησεων. Καποιο βραδυ την καλεσαν να επισκεφθει μια αρρωστη στη αλλη ακρη του χωριου. Αναψε την λαμπα της, πηρε ενα απο τα παιδια που φιλοξενουσε να την βοηθησει, και ξεκινησε. Στον δρομο εβλεπε το παιδι να μην θελει να πλησιασει στο φως, και ολο να τραβιεται πιο ξεμακρα. Της κινησε την περιεργεια. Σε καποιο σημειο του δρομου το παιδι δεν ειδε καλα, σκονταψε και επεσε. Τοτε της λυθηκε η απορια. Τι ειχε συμβει; Το παιδι, πριν φυγουν, ειχε δει σε μια γωνια τεσσερα αυγα και τα εκλεψε. Η τσεπη φουσκωνε, και φοβοταν να πλησιασει στο φως για να μην το δει. Ετσι σκονταψε, τα εσπασε, και ανακαλυφθηκε. Το οτι απεφευγε το φως ηταν μια βεβαιωση της ενοχης του.
Ο Κυριος ονομασε τον εαυτον Του φως. Και ειναι πραγματικα το φως γιατι ειναι η θεια αγιοτητα οπως την βλεπομε με τα ματια μας, και την συνειδητοποιουμε με την συνειδηση μας. Δεν υπηρχε τιποτα το σκοτεινο επανω Του, ο Ιδιος δε ειπε, «Ποιος απο σας με ελεγχει για αμαρτια;» (Ιωανν.Η46). Ηταν το «καλο», το «αγαθο» που ενσαρκωθηκε. Η αποσταση που κρατα απ” Αυτον ο ανθρωπος, ειναι αυτο που αποκαλυπτει τι κρυβει μεσα του τουτος ο τελευταιος. Μπορεις να κανεις την αυστηροτερη ερευνα μεσα στην ζωη καποιου, και ομως να ξεγελασθεις, και ποτε να μην ανακαλυψεις ποια ειναι η προδιαθεση αυτου του ανθρωπου, εαν τελικα θελει το καλο ή το κακο. Εκεινο που τον ξεσκεπαζει πληρως ειναι η σταση του απεναντι στο προσωπο του Ιησου Χριστου, η απιστια του ή η πιστη του σ” αυτο το Προσωπο, εαν εχει διαθεση να πλησιασει ή να φυγει μακρυα απο το φως. Εκει καταλαβαινεις τι πραγματικα κρυβει μεσα του. Απορριπτοντας τον Χριστο ο ανθρωπος κρινει τον εαυτον του, δηλωνει δηλαδη οτι δεν θελει το φως. Η τελικη κριση εκεινη την μεγαλη ημερα δεν θα κανει τιποτα παραπανω απο του να επικυρωσει τουτη την καταδικη, που ο ιδιος εχει κανει για τον εαυτον του. Τουτη η καταδικη ειναι ακριβως που δινεται με τουτες τις λεξεις, «αγαπησαν μαλλον το σκοταδι».
«Αγαπησαν μαλλον», το «μαλλον» δεν σημαινει «πιο πολυ», υποννοοντας ετσι οτι αγαπανε καπως και το καλο. Το «μαλλον» σημαινει οτι ειδαν το φως, και εκ των δυο προτιμησαν το σκοτος. Αυτο ειναι που καθιστα βαρυτερη την ευθυνη τους.
Και ποια ειναι η αιτια αυτης της ενοχης προτιμησης τους; Ειναι οτι «τα εργα τους ειναι πονηρα». Ειναι αποφασισμενοι να εμμεινουν στο κακο, στο οποιο μεχρι τωρα εχουν παραδοθει. Αυτος ειναι ο λογος που τρεπονται σε φυγη, μακρυα απο το φως που τους κρινει. Το φως θα εδειχνε τον αληθινο χαρακτηρα των εργων τους, και θα τους αναγκαζε να τα αποκηρυξουν, και αυτοι δεν το θελουν.
Τα «εργα» τους (η λεξη αυτη δηλωνει την ηθικη τους θεση και δραστηριοτητα, την εσωτερικη τους ταση, και τις πραξεις τους) «ησαν» πονηρα, και πριν ακομα εμφανισθει το φως. Τωρα που εμφανισθηκε εκαναν την εκλογη τους: «αγαπησαν μαλλον το σκοτος».
Η λεξη «σκοτος» περιλαμβανει εκτος απο την αγαπη προς το κακο, και το εσωτερικο ψεμμα με το οποιο ενας ανθρωπος ζητα να αθωωσει τον εαυτον του.

«Οποιος κανει το κακο μισει το φως και δεν ερχεται εις το φως, δια να μην γινουν φανερα τα εργα του» (Εδ. 20)

Εδω ο Κυριος εξηγει ποια ειναι η σχεση μεταξυ του κακου (ανηθικοτητας, χυδαιοτητας, πονηριας κ.λ.π.) και της απιστιας. Εξηγει γιατι το ενα φερει το αλλο. Την ωρα που μιλουσε με τον Νικοδημο ηταν νυκτα. Ποσοι κακοποιοι δεν εκμεταλευονται το σκοταδι για ν” ασχοληθουν με τα εγκληματικα τους σχεδια. Δεν ειναι τυχαιο που διαλεγουν αυτη την ωρα. Αυτο ακριβως συμβαινει και στον ηθικο κοσμο. Η εμφανιση του Χριστου ειναι για τον κοσμο σαν την ανατολη του ηλιου. Αυτος μαρτυρει για τον αληθινο χαρακτηρα των ανθρωπινων ενεργειων, Αυτος φωτιζει και αποκαλυπτει τα κινητρα τους. Οταν ενας κανει το κακο και θελει να επιμεινει σ” αυτο, στρεφει την πλατη στον Χριστο και στην αγιοτητα Του. Εαν αφηνε την συνειδηση του να φωτισθει απ” αυτη την λαμπροτητα, θα υποχρεωνοταν να αρνηθει κατι που επιθυμει να διατηρησει. Αρνειται λοιπον, και αυτη η αρνηση ειναι γι” αυτον η νυκτα στην οποιαν μπορει να συνεχισει ν” αμαρτανει. Ετσι ξεκινα, ετσι γεννιεται η απιστια.
«Οποιος κανει το κακο», («ο φαυλα πρασσων»). Αυτη η εκφραση δηλωνει οχι μονον την ταση στην οποιαν ο ανθρωπος εως τωρα εχει παραδωσει τον εαυτον του, αλλα και την επιθυμια να εμμεινει σ” αυτην (Γι” αυτο λεγει «πρασσων», ενεστως, διαφορετικα θα ελεγε «πραξας», αοριστος). Στην σκεψη του Κυριου η εκφραση «ο φαυλα πρασσων» φαινεται να μην περιοριζεται μονον στις ανηθικες πραξεις, επαφες, και στην εμμονη σ” αυτες. Περιλαμβανει επισης και εκεινη την ζωη που εξωτερικα φαινεται εντιμη, αλλα στερειται απο καθε σοβαρη ηθικη πραγματικοτητα, σαν αυτη που δειγμα της ειναι ο Φαρισαιος στην παραβολη του τελωνη και Φαρισαιου. Η εξυψωση επισης του «εγω» και η επιδιωξη της ανθρωπινης δοξας ανηκει στα «φαυλα πρασσων», με τον τροπο που ο Κυριος αντιλαμβανεται αυτον τον ορο. Ας θυμηθουμε αυτο που ειπε στους Φαρισαιους, «Πως μπορειτε εσεις να πιστευσετε, οι οποιοι λαμβανετε δοξα ο ενας απο τον αλλον, και δεν ζητατε την δοξαν που προερχεται απο τον μονον Θεον;» (Ιωανν. Ε44). Η εξοφθαλμη, η καταφανης ανηθικοτης ανηκει επισης σ” αυτη την περιπτωση.
«Μισει» , εκφραζει την ενστικτωδη, την αμεση αντιπαθεια.
«Δεν ερχεται», εκφραζει την εκ προθεσεως αποφαση.
«Ελεγχθει», σημαινει διερευνηθει, φανερωθει, αποδειχθει.
Ποσο σοφα χρησιμοποιειται η καθε λεξη! Ποσο περιεκτικη η καθε μια στο νοημα της! Ποση σημασια εχει και το καθε κομμα!
Και ενα ακομα παραδειγμα ακομα της ακριβειας με την οποια χρησιμοποιειται η καθε λεξη: Στο εδαφιο 20 λεγει, «ο φαυλα πρασσων». Στο 21, «ο ποιων την αληθειαν». Θα μπορουσε να πει και δω, «ο πρασσων την αληθειαν». Εχει διαφορα ομως. «Πραττω» σημαινει, το κανω χωρις καμμια προσπαθεια, και ταιριαζει στο κακο. «Ποιω», σημαινει, πραγματοποιω κατι μεθοδικα, αποβλεποντας σ” εναν καρπο που θα μεινει, σε καποιο αποτελεσμα που θα προκυψει. Και πραγματι, τετια ειναι η φυση του καλου.

«Αλλ” οποιος ακολουθει (ο ποιων) την αληθειαν ερχεται εις το φως, δια να γινη φανερον οτι τα εργα του εχουν γινει κατα Θεον». (εδ.21)

Προηγουμενως ο Κυριος εξηγησε οτι οι ριζες της απιστιας ευρισκονται στην καρδια, στην ηθικη ζωη του ατομου. Εδω συμπληρωνει οτι, εκεινο που ειναι αληθινο στην απιστια, ειναι εξ ισου αληθινο και στην πιστη. Εδω ευρισκεται η αλλη πλευρα της κρισης.
Υπηρχαν και υπαρχουν στην ανθρωποτητα (ακομα και πριν τον ερχομο του Κυριου) ατομα που ζητουν με ευγενικο παθος το καλο, την πραγματοποιηση του ηθικου ιδεωδους, στο μετρο φυσικα που το γνωριζουν. Μεσα σ” αυτα τα ατομα, οπως και στους αλλους, υπαρχει η εκ γενετης, η κληρονομικη ροπη προς το κακο, αλλα αντιδρουν, δεν το δεχονται το κακο, παρ” ολο που τις πιο πολλες φορες υποκυπτουν σ” αυτο. Αυτη η ειλικρινης επιθυμια για το καλο, που τις πιο πολλες φορες ειναι θαμμενη κατω απο αδυναμιες και αμαρτιες, σχηματιζει μια τελεια αντιθεση στις υποκρισιες της Φαρισαϊκης δικαιοσυνης. Μπορει να παρουσιασθει σ” εναν μετανοημενον τελωνη πιο πολυ απο εναν αψογο Φαρισαιο. Ηταν αυτη η επιθυμια που, παρ” ολα οσα ειχε κανει, εσπρωξε την τελευταια στιγμη τον ληστη στο βημα της πιστης. Με τα οσα ειπε στον Κυριο ηταν σαν να Του ελεγε: «Σ” ολη μου την ζωη ηθελα το καλο, ομως εμπλεξα, παρασυρθηκα, γι” ολα εγω φταιω. Συ εισαι τωρα η ελπιδα μου να σωθω». Βεβαια δεν ειναι ολοι στην κατηγορια του τελωνη ή του ληστη. Υπαρχει, για παραδειγμα, ο Παυλος, ο Κορνηλιος που ζητουσαν με ειλικρινεια να πραγματοποιηθει στην ζωη τους το ηθικο ιδεωδες. Υπαρχει ο Ναθαναηλ «στου οποιου την καρδια δεν υπηρχε δολος». Αυτην την κατηγορια των ανθρωπων ο Λογος του Θεου την ονομαζει «οι ποιουντες την αληθεια», ή «οι ζητουντες δι” υπομονης εργου αγαθου δοξαν και τιμην και αφθαρσιαν» (Ρωμ.Β7). Τους αναφερει επισης σαν αυτους που ειναι «εκ Θεου» ή «εκ της αληθειας» (Ιωανν. Η47, ΙΗ37).
Τουτοι οι ανθρωποι συναισθανονται το καλο, το ιδεωδες, ειτε μεσω του Μωσαϊκου Νομου, (κυριως οι Ισραηλιτες), ειτε μεσω της συνειδησης. Η εκφραση «ο ποιων την αληθειαν» δηλωνει εδω ακριβως την επιμονη προσπαθεια αυτων των ατομων να υψωσουν την συμπεριφορα τους στο υψος των ηθικων τους συνειδητοτητων, να πραγματοποιησουν δηλαδη το ηθικο ιδεωδες οπως το συναισθανονται με την συνειδηση. Αδιαφορα βεβαια αν καποτε αποκαμωμενοι φθανουν να πουν μαζι με τον Παυλο, «…δεν πραττω το αγαθον, το οποιον θελω, αλλα το κακον το οποιον δεν θελω, τουτο πραττω» (Ρωμ. Ζ19).
Ο Ιησους, τωρα, ειναι το ηθικο ιδεωδες, το «καλο» προσωποποιημενο. Ενας που πραγματικα ποθει το καλο και αγωνιζεται να το πετυχει, ειτε μεσω του Μωσαϊκου νομου, ειτε μεσω της συνειδησης (η οποια ειναι και μια προπαρασκευαστικη αποκαλυψη του Θεου), θα προχωρησει αμεσως στην υψηλοτερη αποκαλυψη της θειας αγιοτητας που εγινε στο προσωπο του Χριστου. Με απλα λογια, η ψυχη που λαχταρα την αγιοτητα, το καλο, και μεχρι τωρα εχει γευθει αποτυχιες και ηττες απο την αμαρτια, οταν γνωρισει τον Χριστο και το εργο Του, δεν μπορει παρα να τρεξει κοντα Του, να επιτυχει με την δικη Του βοηθεια αυτο που ποθει. Να λοιπον απο που ξεκινα η πιστη στο προσωπο του Ιησου: Απο την ειλικρινη αγαπη για το ηθικο καλο. Αυτη η προδιαθεση της καρδιας ειναι η προϋποθεση της ειλικρινους πιστης στο Ευαγγελιο. Οσοι δεν ερχονται στον Χριστο, απλουστατα δεν ζητανε με ειλικρινεια το καλο. Να λοιπον πως ο Λογος του Θεου αποκαλυπτει τους ανθρωπους.
Η εκφραση «ερχεται προς το φως», σημαινει να ελθει καποιος κοντα στον Ιησου, να Τον ακουσει με υπακοη, και να παραδωσει τον εαυτον του σ” Αυτον.
Τι χαρακτηριστικη εικονα αυτη που χρησιμοποιει ο Κυριος! Τι ομορφος, ευγενικος υπαινιγμος στην πορεια της ζωης του Νικοδημου! Πραγματικα, οπως η νυκτα που βασιλευει εξω ειναι η εικονα της απιστιας στην οποια καλυπτονται αυτοι που αγαπανε το ψεμμα, ετσι και αυτοι οι λιγοι που ποθουν το καλο εχουν μαζευθει στο φως, στον Χριστο. Ειναι το αντιο του Ιησου στον Νικοδημο: «Νικοδημε η καρδια σου θελει το καλο. Ειναι αυτο που σ” εσπρωξε να ελθεις εδω. Κουραγιο λοιπον, θα το βρεις».
Εαν οι ευθειες καρδιες ερχονται στο φως, ειναι διοτι δεν φοβουνται την φανερωση του αληθινου χαρακτηρα της συμπεριφορας τους. Αντιθετως, το επιθυμουν: «Ινα φανερωθει αυτου τα εργα οτι εν Θεω εστιν ειργασμενα». Ο αληθινα δικαιος ανθρωπος αναζητα, οπως εκανε ο Νικοδημος, να ελθει σε επαφη με τον Χριστο, την ζωντανη αγιοτητα, διοτι δεν εχει τιποτα μεσα του που να τον παρακινει να κρυψει τον εαυτον του απο το φως του Θεου. Αντιθετως, νοιωθει ευτυχης να βρει τον εαυτον του λουσμενον σ” αυτο το φως.
«Εν Θεω εστιν ειργασμενα». Αυτη η εκφραση, με την πρωτη ματια φαινεται υπερβολικη σαν χαρακτηρισμος των εργων του ειλικρινους ανθρωπου, πριν αυτος ευρει τον Χριστον. Ας μην ξεχναμε ομως οτι καθε τι καλο στην ανθρωπινη ζωη γινεται απο μια θεϊκη παρορμηση. Ειναι ο Θεος που ξεσηκωνει σε παλη εναντια στο εμφυτο κακο (Ρωμ. Ζ). Ειναι ο Πατερας που ελκυει ψυχες στον Υιον, και τις δινει σ” Αυτον (Ιωανν. ΣΤ37,44). Οπουδηποτε υπαρχει υπακοη του ανθρωπου προς αυτην την θεϊκη πρωτοβουλια, η εκφραση «εν Θεω εστιν ειργασμενα», εχει εφαρμογη. Π.χ. «εν Θεω εστιν ειργασμενες» οι εκδηλωσεις του ταπεινωμενου τελωνη και του μετανοημενου πιστου, καθως επισης και οι ευγενεις φιλοδοξιες του Ιωαννη, του Ναθαναηλ, και του Κορνηλιου. Ενας τετιος ανθρωπος, ωθουμενος απο την ειλικρινη του επιθυμια για το καλο, δεν φοβαται να εκθεσει τον εαυτον του στο φως, και επομενως να ελθει στον Χριστο. Οσο πιο πολυ αυτος ενεργει «εν Θεω», τοσο πιο πολυ επιθυμει να δει καθαρα μεσα του, επιτυγχανοντας στο τελος μια ακομα περισσοτερο τελεια υπακοη.
«Ινα φανερωθει». Ισως ν” αναφερεται στην αναγκη αυτων των ανθρωπων για μια Θεια επιδοκιμασια. Ισως και μεσα σ” αυτο να εκφραζεται η επιθυμια να δειξουν οτι τα καλα εργα που κανουν ειναι εκεινα που θελει ο Θεος και οχι οι ανθρωποι. Ισως να υποννοειται και η εσωτερη αναγκη για προοδο, για βελτιωση (οπως αυτος που θελει να δωσει εξετασεις επιδιωκει προχειρα διαγωνισματα, για να δει που βρισκεται και να βελτιωθει).
Στην ανθρωποτητα, πριν την εμφανιση του Χριστου, υπηρχαν δυο κατηγοριες ανθρωπων αναμεμειγμενες μαζι. Με την εμφανιση Του, αρχισε ο διαχωρισμος («Αυτη ειναι η κριση..»). Κατω απο τα δενδρα του δασους, την νυκτα, ολα τα ειδη των πουλιων βρισκουν μαζι καταφυγιο. Αλλα το πρωϊ, ευθυς ως ο ηλιος στειλει τις ακτινες του, μερικα κλεινουν τα ματια τους και αναζητουν τα σκοτεινοτερα καταφυγια (νυκτεριδες, κουκουβαγιες), ενω αλλα ανοιγουν τις φτερουγες τους και τον χαιρετουν με τα τραγουδια τους. Ετσι ακριβως η εμφανιση του Ιησου, διαχωριζει εκεινους που αγαπανε την ημερα, απο εκεινους που αγαπανε την νυκτα. Μεχρι τοτε ησαν αναμεμειγμενοι. Οχι ομως οτι υπαρχουν δυο ειδη ανθρωπων με αντιθετες φυσεις, ετσι δημιουργημενοι. Οι εκφρασεις, «αγαπησαν περισσοτερο», «να κανει το κακο», «να κανει την αληθεια», εκφραζουν ελευθερη εκλογη, εκ προθεσεως ενεργεια. Αλλοι την ελευθερια τους την χρησιμοποιουν ετσι, αλλοι αντιθετα. Αρα λοιπον και η αιτια της απιστιας δεν ειναι κληρονομικη, ουτε διανοητικη, αλλα ηθικη. Δεν ειναι θεμα νοημοσυνης, αλλα καρδιας. Οχι «δεν μπορω», αλλα «δεν θελω» να πιστεψω.
«Ο δε ποιων την αληθειαν ερχεται εις το φως, ινα φανερωθει αυτου τα εργα οτι εν Θεω εστιν ειργασμενα». Ετσι κλεινει ο Κυριος την συζητηση με τον Νικοδημο. Ειναι λογια που δινουν κουραγιο. Ειχε αναγνωρισει σ” αυτον μια απο κεινες τις δικαιες ψυχες, που καποια μερα θα πιστευε και θα οδηγιοταν στο βαπτισμα του νερου, και ως εκ τουτου στο βαπτισμα του Πνευματος και στην αναγεννηση. Απο δω και περα ο Ιησους τον περιμενει. Ο Νικοδημος φευγει. Ο Ιωαννης δεν μας αναφερει τιποτα αλλο. Αφηνει τα γεγονοτα να μιλησουν μονα τους. Την συνεχεια για τον Νικοδημο μπορουμε να την δουμε στο Ιωαννης Ζ50,51 και ΙΘ39.

Ο ΙΗΣΟΥΣ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΤΗΣ ΙΟΥΔΑΙΑΣ. Ιωαννης Γ22-36.

Μετα την γιορτη του Πασχα ο Κυριος δεν επεστρεψε στην Γαλιλαια απ” οπου ειχε ελθει. Επηγε στα επαρχιακα μερη της Ιουδαιας και εκει εκηρυττε, ενω οι μαθητες Του ταυτοχρονα εβαπτιζαν, οπως εκανε ο Ιωαννης ο Βαπτιστης. Εγινε κατα καποιον τροπο προδρομος του εαυτου Του. Γιατι αραγε αυτη η μορφη της δραστηριοτητος τωρα; Ο λογος ηταν η υποδοχη που συναντησε στα Ιεροσολυμα. Ο Ναος ειχε κλεισει γι” Αυτον. Ειχε περιπατησει ολη την πολη, χωρις να συναντησει αλλον ανθρωπο, εκτος απ” τον Νικοδημο, που να δειχνει σοβαρα διατεθειμενος να προτιμησει το φως απο το σκοταδι. Ειχε παρουσιασει τον εαυτον Του στον Ναο, με πληρη εξουσια, σαν ενας Βασιληας που εισερχεται στο παλατι του. Ομως δεν Τον δεχτηκαν σαν Μεσσια. Αλλαζει λοιπον τοπο και τακτικη. Δεν Τον δεχεται η πολη, στρεφεται στην επαρχια. Δεν Τον δεχονται σαν Μεσσια, περιοριζει τον εαυτον Του στο εργο μιας προφητικης προπαρασκευης. Οπισθοχωρει και ξεκινα απο το ιδιο σημειο που ειχε φθασει ο Βαπτιστης στο τελος της διακονιας του.
Αυτον τον τροπο ενεργειας τον συνεχισε μεχρις οτου επεστρεψε στην Γαλιλαια. Εκει σταματησε το βαπτισμα και καταπιαστηκε με το αποστολικο εργο. Προσπαθησε δηλαδη να ξυπνησει την πιστη με τον λογον Του. Το βαπτισμα ξαναρχισε παλιν μετα την ανασταση Του.
Ευρισκομενος στην επαρχια της Ιουδαιας, γυριζε απο χωριο σε χωριο, προτρεποντας τον κοσμο σε μετανοια και βαπτισμα, πραξη που, οπως ειπαμε, την εκτελουσαν οι μαθητες Του.
Το εδαφιο 24 ειδικα εχει γραφει για να μας αναφερει οτι ο Κυριος εκανε δυο ταξιδια απο την Γαλιλαια στην Ιουδαια. Τουτο εδω ηταν πριν την φυλακιση του Ιωαννη, το αλλο μετα.
Μελετοντας τις κινησεις του Κυριου θαυμαζει κανεις την ελαστικοτητα του θειου σχεδιου, σε σχεση με την ανθρωπινη ελευθερια, και την τελεια υπακοη με την οποια ο Υιος μπορει να παραδοθει στην καθημερινη οδηγια του Πατερα. Βλεπομε, η απουσια ενος σχεδιου να γινεται το σοφωτερο και το πλεον θαυμασιο των σχεδιων. Και η θεια σοφια, δεχομενη την ελευθερα ασκηση της ανθρωπινης ελευθεριας, μπορει να κανει ακομα και τα εμποδια που η αντισταση του ανθρωπου αντιπαραβαλλει σ” αυτην, τα μεσα του να πραγματοποιησει τα σχεδια της. Στο εργο του Θεου ποτε δεν ασκειται πιεση.

«Υστερα απο αυτα ηλθε ο Ιησους και οι μαθηται του εις την Ιουδαιαν και εμεινε εκει μαζι τους και εβαπτιζε. Ο Ιωαννης επισης εβαπτιζε εις την Αινων πλησιον του Σαλειμ, διοτι εκει ησαν πολλα νερα και ηρχοντο και εβαπτιζοντο. Διοτι ο Ιωαννης δεν ειχε ακομη ριφθη εις την φυλακην. Τοτε εγινε συζητηση μεταξυ μερικων εκ των μαθητων του Ιωαννου και καποιου Ιουδαιου περι καθαρισμου. Και ηλθαν εις τον Ιωαννην και του ειπαν, «Ραββι (διδασκαλε), εκεινος που ητο μαζι σου περαν απο τον Ιορδανην, δια τον οποιον συ εδωκες μαρτυριαν, βαπτιζει και ολοι ερχονται σ” αυτον.» (Εδ.22-26)

Εκεινο που συνεβη εδω πιθανον να ηταν το εξης: Οι μαθητες του Ιωαννη θα προτειναν να βαπτισουν καποιον ή καποιους Ιουδαιους, ισως υπενθυμιζοντας του αυτο που αναφερει ο Λογος του Θεου στον Ιεζεκιηλ ΛΣΤ25,26: «Και θελω ρανει εφ” υμων καθαρον υδωρ, και θελετε καθαρισθει. Απο πασων των ακαθαρσιων σας, και απο παντων των ειδωλων σας, θελω σας καθαρισει. Και θελω δωσει εις εσας καρδιαν νεαν.» Αυτος ειναι ο καθαρισμος που αναφερεται στο εδαφιο 25, αυτος που προετοιμαζε τους Ιουδαιους για την Μεσσιανικη Βασιλεια. Τουτος, ισως θελοντας να τους πειραξει, τους ειπε, «Γιατι να παω στον δασκαλο σας να βαπτισθω, αφου εδω πιο περα ειναι ενας αλλος που τα καταφερνει καλλιτερα. Πεστε μου εσεις, σε ποιον απο τους δυο να παω;» Οι μαθητες του Ιωαννη θα τα εχασαν και απεφασισαν να ρωτησουν τον δασκαλο τους. Τα λογια τους στο εδαφιο 26 κρυβουν καποια πικρια. Ειναι σαν να του λενε, «Εσυ τον συστησες, αυτος ομως σου παιρνει το εργο, βαπτιζει σαν και σενα και σε παραγκωνιζει.» Με καποια δε δοση ζηλειας του αναφερουν οτι «ολοι ερχονται προς αυτον», υπερβαλλοντας βεβαια με το «ολοι». Απο το Ματθαιο Θ14 φαινεται οτι οι μαθητες του Ιωαννη στην Γαλιλαια, μετα την φυλακιση του δασκαλου τους, ενεπνεοντο απο καποια εχθρικη διαθεση προς τον Ιησουν, συμπραττοντας μερικες φορες με τους εχθρους Του. Σημειωτεον οτι το βαπτισμα ηταν μια ειδικη τελετουργια που εισηχθη ειδικα απο τον Ιωαννη, και διεχωριζε την διακονια του απο καθε αλλου.
Ο Ιωαννης παιρνει μια εικονα απο την κοινωνικη ζωη και τους λυνει την απορια.

«Απεκριθη ο Ιωαννης, «Δεν μπορει να παρει τιποτα ο ανθρωπος, εαν δεν του ειναι δοσμενον απο τον ουρανον. Σεις οι ιδιοι εισθε μαρτυρες οτι ειπα, «Δεν ειμαι εγω ο Χριστος αλλ” οτι ειμαι απεσταλμενος πριν απο εκεινον». Εκεινος που εχει την νυμφην ειναι ο γαμβρος αλλ” ο φιλος του γαμβρου που στεκει και τον ακουει, χαιρει πολυ δια την φωνην του γαμβρου. Αυτη λοιπον η χαρα μου εχει ολοκληρωθει. Εκεινος πρεπει ν” αυξανει, εγω δε να μικραινω.» (Εδ.27-30)

«Αυτος» και «Εγω». Δυο διαφορετικα προσωπα, ο καθε ενας στο εργο του. Ο προξενητης («ο φιλος του γαμβρου»), και ο γαμβρος. Αυτος, ο προξενητης. Τι κανει ο προξενητης; Στην αρχη της σχεσης εχει τον κυριο ρολο. Μονον αυτος εμφανιζεται. Αυτος πηγαινει και ζητα το χερι της νυφης. Ειναι αυτος παλιν που υπηρετει σαν ενδιαμεσος μεταξυ του αρραβωνιασμενου ζευγαριου στην διαρκεια του αρραβωνα. Αυτος προϊσταται και της τελετης του γαμου. Σιγα σιγα ομως, καθως η σχεση αναπτυσσεται, η συμμετοχη του ελαττωνεται, για ν” αφησει τελικα τον γαμβρο να μεινει το μονο προσωπο.
Αυτη ειναι η θεση μου, τους λεγει ο Ιωαννης, την αποδεχομαι, και δεν επιθυμω αλλη. Να το μονιμο αποφθεγμα καθε αληθινου υπηρετη του Ιησου.
«Αυτο», τους λεγει, «που εσας σας λυπει, το οτι παραγκωνιζομαι, εμενα με γεμιζει χαρα, γιατι βλεπω το εργο που μου «εδοθη εκ του ουρανου», να ολοκληρωνεται. Εγω δεν μπορω να παρω εκεινο που ο Θεος δεν μου δινει. Με απλα λογια, δεν ειμαι εγω που θ” αναθεσω στον εαυτον μου το αποστολη μου». Για να βγαλει δε απο επανω του την ευθυνη για την ζηλοτυπια τους, τους θυμιζει οτι, συνεχεια στο παρελθον τους ελεγε για το εργο του και για το προσωπο που περιμεναν.
«Αυτη λοιπον η χαρα η δικη μου επληρωθη». «Μπορει», τους λεγει, «να ειμαι κατωτερος και σιγα σιγα να παραγκωνιζομαι. Ομως δεν με ενδιαφερει. Εχω μεσα μου πληρη χαρα. Και ξερετε απο που πηγαζει αυτη η πληροτητα της χαρας; Απ” την αισθηση οτι ειμαι εκει που με θελει ο Θεος».
«Ο δε φιλος του γαμβρου που στεκει και τον ακουει, χαιρει πολυ δια την φωνη του γαμβρου.» (Εδ.29). Φαινεται οτι οι παληοι μαθητες του Ιωαννη, ο Ανδρεας, ο Πετρος και ο Ιωαννης, ερχοταν και ανεφεραν στον παληο δασκαλο τους τα οσα ελεγε ο Ιησους. Αυτο εκανε την καρδια του να σκιρτα συνεχεια απο χαρα και θαυμασμο. «Αυτη λοιπον η χαρα μου εχει ολοκληρωθει», γιατι το εργο μου ολοκληρωνεται.
Εδω γεννιεται μια απορια: Γιατι ο Προδρομος, ευθυς ως ο Ιησους ανελαβε το εργο Του, δεν αφησε το δικο του για να παει να ενωθει μαζι Του; Δεν πηγε, γιατι η κληση που ειχε απ” τον Θεο ηταν να προετοιμασει τον Ισραηλ για το Βασιλειο του Μεσσια. Ηταν σαν τον καπετανιο του παλαιου πλοιου που πρεπει να το εγκαταλειψει τελευταιος, οταν ολη η συντροφια ειναι ηδη ασφαλης στο νεο. Θα επρεπε να συνεχισει τοσο, οσο ακομα ολος ο κοσμος δεν ειχε δοθει στον Ιησου.
Το αλλο προσωπο τωρα ειναι «Αυτος», «ο γαμβρος», του Οποιου ο Ιωαννης ετοιμαζει την νυμφη, αυτη την Μεσσιανικη κοινοτητα απο τον Ισραηλ, με την ελπιδα να την οδηγησει κοντα Του.
Σε πολλα μερη της Γραφης ο Κυριος παρουσιαζεται σαν Νυμφιος (Ησαϊας ΝΔ5, Ωσηε Β19, Ματθαιος Θ15,ΚΕ1, Εφεσιους Ε32, Αποκαλυψη ΙΘ7 κ.λ.π.) που θα ελθει για την νυμφη του. Αυτον τον ρολο δεν ειναι δυνατον να τον αναθεσει σε κανεναν αλλον. Αυτη θα ειναι, οταν ερχοταν, η υψηλοτερη αποκαλυψη του εαυτου Του.

«Εκεινος που ερχεται απο επανω, ειναι ανωτερος απο ολους. Εκεινος που ειναι απο την γη, ανηκει στην γη και μιλει για γηϊνα πραγματα. Εκεινος που ερχεται απο τον ουρανον, ειναι ανωτερος απο ολους. Και δινει μαρτυρια για κεινο που εχει ιδει και εχει ακουσει, και ομως κανεις δεν δεχεται την μαρτυριαν του. Εκεινος που εδεχθηκε την μαρτυριαν του εβεβαιωσεν οτι ο Θεος ειναι αληθινος. Εκεινον που εστειλε ο Θεος, λαλει τα λογια του Θεου, διοτι ο Θεος δεν δινει με μετρον το Πνευμα. Ο Πατερας αγαπα τον Υιον και παρεδωκε ολα εις τα χερια του. Εκεινος που πιστευει τον Υιον εχει ζωην αιωνιον. Εκεινος ομως που απειθει εις τον Υιον δεν θα ιδη ζωην, αλλ” η οργη του Θεου μενει επανω του». (Εδ.31-36)

Να τι ηταν λοιπον εκεινο που εκανε αυτο το αλλο προσωπο ανωτερο απο τον Ιωαννη:
α) Ο Ιωαννης ηταν γηϊνος, ενω Αυτος ερχοταν απο τον ουρανο (Εδ.31). Και των δυο η αποστολη ηταν απο τον ουρανο, αλλα του Ιησου ηταν και η προελευση απο τον ουρανο. Αυτο τον εκανε να ειναι πανω απ” ολους τους ανθρωπους που κατα καιρους χρησιμοποιησε ο Θεος.
Ο Ιωαννης τρεις φορες χρησιμοποιει για τον εαυτον του την λεξη «γηϊνος», «εκ της γης». Εκφραζει ετσι την σφαιρα στην οποια ανηκει, και περαν της οποιας δεν μπορει να παει. Η προελευση του γηϊνη. Ο τροπος υπαρξης του (σκεψη, αισθηματα κ.λ.π.), γηϊνα. Η διδασκαλια του γηϊνη, εβλεπε τα πραγματα εκ των κατω. Γι” αυτο και ο Ιησους ειπε γι” αυτον, «Ο μικροτερος στην Βασιλεια των Ουρανων ειναι μεγαλυτερος απ” αυτον» (Ματθ. ΙΑ11). Δεν ειναι παραδοξο λοιπον που λιγο αργοτερα κλονισθηκε η πιστη του στον Ιησου.
β) Η διδασκαλια του Ιησου ηταν αυτη ενος αυτοπτη μαρτυρα. Τα οσα διδασκε τα ειχε δει, τα ειχε ακουσει ο Ιδιος απ” τον Πατερα. Παρ” ολο ομως που η διδασκαλια Του ηταν απο τον ουρανο, «κανεις δεν δεχεται την μαρτυριαν του» (Εδ. 32) – διαπιστωση του Ιωαννη αυτη. Οι μαθητες του προηγουμενως του ειχαν πει, «ολοι πανε σ” αυτον». Για τον Ιωαννη που οραματιζοταν ολον τον Ισραηλ, σαν συνολο, να ερχεται και να υποτασσεται σ” Αυτον – οποτε θα τελειωνε η αποστολη του, και θα πηγαινε και αυτος μαζι Του – αυτο το «ολοι» το εβλεπε σαν ασημαντη μειονοτητα, σαν ενα τιποτα, σαν «κανεις». Η ζηλεια τους εβλεπε «πολλους», ο ζηλος του εβλεπε «κανεναν»
γ) Η θεση Αυτου ηταν Υιος προς Πατερα. Και σαν τετοιος ειχε απολυτη κυριαρχια (Εδ.35). Ο Ιωαννης θυμαται την σκηνη του βαπτισματος. Το Πνευμα ειχε ελθει επανω σ” Αυτον στην ζωντανη Του πληροτητα, με την μορφη περιστερας. Σε ολους τους αλλους το Πνευμα ειχε δοθει μερικως, εκλαμψεις μονον. Αυτος ειναι ο ειδικος απεσταλμενος του Θεου που λεγει, οχι «λογια» του Θεου (μερικα), αλλα «τα λογια» του Θεου (ολα, το πληρες σχεδιο του Θεου). Ο Ιωαννης θυμαται επισης αυτα που ακουσε απ” τον ουρανο, τοτε στο βαπτισμα Του, «Αυτος ειναι ο Υιος μου ο αγαπητος». Ολα επανω Του προερχονται απ” αυτη την ασυγκριτη αγαπη που Του εχει ο Πατερας. Του τα εδωσε «παντα», Του εδωκε το Αγιο Πνευμα. Με Αυτο βασιλευει στις καρδιες των πιστων. Και οχι μονον αυτο, Του εχει δωσει παγκοσμια κυριαρχια, ωστε ολα τα οντα να Τον υπηρετουν, «και ολα τα υπεταξε εις τα ποδια του. Και εδωκε αυτον κεφαλην πανω απο ολα εις την εκκλησιαν» (Εφ.Α22). Και Του τα εδωσε «στα χερια του», να τα διαθεσει δηλαδη, οπως Αυτος θελει.
Με τουτα που λεγει ο Ιωαννης στους μαθητες του ειναι σαν να τους λεγει, «παραπονεισθε οτι μου παιρνει το εργο μου, αλλα και εγω, και σεις, και ολα, σ” Αυτον ανηκομε».
Αυτο το προσωπο ηλθε απ” τον ουρανο και εφερε μια μαρτυρια απ” τον Θεο, τα σχεδια του Θεου για μας. Οσα ειπε, ησαν λογια του Θεου. Αλλοι τα δεχονται, τα σφραγιζουν, τα επικυρωνουν με την πιστη τους σ” αυτα, και αλλοι οχι. Οσοι τα πιστευουν ομολογουν οτι προερχονται απ” τον Θεο, και οτι ειναι αληθεια. Βεβαιωνουν δηλαδη την ορθοτητα του θειου σχεδιου. Και ποσο δοξαζεται ετσι ο Θεος! Τι χαρα για τον αρχιτεκτονα να βρεθει καποιος να εμπιστευθει το εργο του, και να προχωρησει στην υλοποιηση του. Ειναι ο καλλιτερος τροπος να βεβαιωσεις την ορθοτητα του σχεδιου του. Να γιατι ο Κυριος ειπε, «Τουτο ειναι το εργο του Θεου, να πιστευετε εις τουτον τον οποιον εκεινος απεστειλε.» (Ιωανν. ΣΤ24).
«Εσφραγισε», εδαφιο 33. Σημαινει, επεθεσε την δικη του υπογραφη δια της πιστεως του στην θεια μαρτυρια, και ετσι γινεται απο κοινου υπευθυνος για την αληθεια του Ιδιου του Θεου. Τι ασυληπτο μεγαλειο κρυβει η πραξη της πιστης! Ποσο υψωνει τον Θεο, αλλα και μας!
«Εκεινος που πιστευει εις τον Υιον εχει ζωην αιωνιον. Εκεινος ομως που απειθει εις τον Υιον δεν θα ιδη ζωην, αλλ” η οργη του Θεου μενει επανω του». (Εδ.36).
Ο Υιος ειναι ο νομιμος κυριαρχος των παντων. Ειναι ο αρχηγος της ζωης. Οποιος Τον υπακουει, οποιος Τον πιστευει, παιρνει ζωη, γιατι Αυτος μονον την εχει απο τον Πατερα και μπορει να την δωσει. Αρα ζωη ειναι το να υποταγης σ” Αυτο το ανωτερο Ον. Οποιος δεν Τον υπακουει, οποιος δεν Τον πιστευει, ειναι κατω απ” την οργη του Θεου. Γιατι αν η πιστη σφραγιζει την αληθεια του Θεου, η απιστια κανει τον Θεο ψευστη (Α. Ιωανν. Ε10). Ο απιστος δεν εχει τωρα ζωη, αλλ” ουτε και θα την δει οταν αυτη αποκαλυφθει εξωτερικα σ” εκεινη την τελεια μορφη της δοξης. Θα ειναι γι” αυτον σαν να μην υπαρχει. Επανω του θα παραμεινει για παντα η οργη του Θεου. Το βημα της πιστης που αρνειται να κανει, ειναι το μονο που θα μπορουσε να σηκωσει την οργη απο πανω του.
Στον Ψαλμο Β12 λεγει, «Φιλειτε τον Υιον, μηποτε οργισθη, και απολεσθητε εκ της οδου, οταν εξαφθη ταχεως ο θυμος αυτου. Μακαριοι παντες οι πεποιθοτες επ” αυτον.» Αρα το παν για το μελλον του ανθρωπου εξαρταται απ” την θεση που θα παρει απεναντι σ” αυτο το προσωπο, τον νομιμο κυριαρχο των παντων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 4

Ο ΙΗΣΟΥΣ ΣΤΗΝ ΣΑΜΑΡΕΙΑ. Ιωαννης Δ1-42.
H πρωτη φαση της δημοσιας διακονιας του Ιησου τελειωσε. Απιστια εκ μερους των μαζων, πιστη εκ μερους των ολιγων. Η δημοσια προσοχη ομως στρεφεται προς το προσωπο Του. Παρ” ολα αυτα, η ανησυχια που βλεπει να εμφανιζεται μεταξυ των αρχηγων του λαου, οσον αφορα τον εαυτον Του, ειναι για Αυτον το σινιαλο της υποχωρησης. Δεν επιθυμει να εμπλακει προωρα σε μια διαμαχη, που γνωριζει ομως οτι ειναι αναποφευκτη. Αφηνει την Ιουδαια λοιπον στους εχθρους Του, και γυριζει στην Γαλιλαια. Η απομακρη αυτη επαρχια, θα γινει στο εξης, ο συνηθης τοπος της δραστηριοτητος Του.
Ο κατ” ευθειαν δρομος απ” την Ιουδαια στην Γαλιλαια περνουσε μεσ” απ” την Σαμαρεια. Αυτος συνηθως ηταν ο δρομος που ακολουθουσαν τα καραβανια απ” την Γαλιλαια, καθως ανεβαιναν στα Ιεροσολυμα για τις γιορτες. Οι φανατικοι ομως Ιουδαιοι τον απεφευγαν στις ατομικες τους μετακινησεις, μη θελοντας να ελθουν σ” επαφη με τους ακαθαρτους Σαμαρειτες.
Ο Κυριος ισως να θελησε να περασει απ” αυτον τον δρομο, για ν” αφησει ενα παραδειγμα μεγαλοκαρδιας στους Αποστολους Του, που θα μπορουσε να ωθησει την Χριστιανικη ιεραποστολη να πλησιασει ολον τον κοσμο. Απο το Λουκα Θ52 («Και απεστειλεν εμπροσθεν αυτου μηνυτας, οι οποιοι πηγαν σε καποιο χωριο Σαμαρειτων, δια να καμουν ετοιμασια εις αυτον») βλεπομε οτι ο Ιησους δεν φοβοταν να προσεγγισει το Σαμαρειτικο εδαφος.
Το γεγονος που προκειται ν” ακολουθησει εχει μια ιδιαζουσα σπουδαιοτητα. Ο Ιδιος ο Ιησους το αισθανεται εντονα (Εδ.35-38). Αυτη η Σαμαρειτισσα γυναικα και οι κατοικοι της Συχαρ, με την προθυμια και την ειλικρινεια της πιστης τους – συμπεριφορα τελειως αντιθετη απ” αυτη του Ισραηλιτικου λαου – γινονται στα ματια Του οι πρωτοι καρποι, οπως πραγματι ησαν, της αλλαγης του εθνικου κοσμου.

«Οταν ο Κυριος εμαθε οτι οι Φαρισαιοι ειχαν ακουσει οτι ο Ιησους κανει και βαπτιζει περισσοτερους μαθητας παρα ο Ιωαννης – αν και ο ιδιος ο Ιησους δεν εβαπτιζε αλλα οι μαθηται του – αφησε την Ιουδαιαν και επηγε παλιν εις την Γαλιλαιαν». (Εδ.1-3)

Το εδαφιο 1 εξηγει την αιτια που οδηγει τον Ιησου ν” αφησει την Ιουδαια: Μια αναφορα ειχε φθασει στους Φαρισαιους για το ατομο Του, συμφωνα με την οποια, αυτο το νεο προσωπο, θα μπορουσε να γινει περισσοτερο επικινδυνο απο τον Ιωαννη τον Βαπτιστη.
Ο Ιησους θα πρεπει να ειχε εμφανισθει περισσοτερον επικινδυνος απ” τον Ιωαννη, πρωτον, λογω της Μεσσιανικης μαρτυριας που ειχε δωσει ο Ιωαννης γι” Αυτον, και δευτερον, λογω του τροπου ενεργειας Του που ηταν περισσοτερο ανεξαρτητος απο Νομικες και Φαρισαϊκες φορμες. Τελος, λογω των θαυματων Του.
Η αντιδραση του Ιησου στο ακουσμα αυτης της αναφορας, μπορει να μας οδηγησει να υποθεσωμε οτι ο Ιωαννης ειχε ηδη συλληφθει, και οτι οι Φαρισαιοι ειχαν παιξει καποιον ρολο σ” αυτη την φυλακιση. Αυτο μπορει να βγει σαν συμπερασμα απ” την λεξη «παρεδοθη» στο Ματθαιο Δ12. Ισως ηταν απο τα χερια των Φαρισαιων που ο Ιωαννης ειχε πεσει στα χερια του Ηρωδη.
Αλλα, θα ερωτησει καποιος, γιατι ο Ιησους αποτραβιεται στην Γαλιλαια, στην περιοχη που εξουσιαζει ο Ηρωδης; Δεν ηταν επικινδυνο αυτο το βημα; Οχι και τοσο. Το μισος του Ηρωδη για τον Ιωαννη ηταν προσωπικο θεμα. Οσον αφορα τωρα την θρησκευτικη δραστηριοτητα, ο Ιησους ειχε λιγωτερα εμποδια να φοβαται απ” την μερια του Ηρωδη, οσο απο κεινη των αρχηγων του λαου στην Ιουδαια.
Η παρατηρηση του εδαφιου 2 γραφτηκε για να διευκρινισει την αοριστη εκφραση που χρησιμοποιηθηκε απο τον ιδιον τον Ευαγγελιστη στο Γ22 (οτι ο Ιησους εβαπτιζε). Τιποτα δεν ειναι ασημαντο στον τροπο ενεργειας του Κυριου, και ο Ιωαννης δεν επιθυμει να επιτρεψει να σχηματισθει στους αναγνωστες του μια εσφαλμενη ιδεα για καποια απ” τις ενεργειες του Κυριου.
Ο Ιησους εβαπτιζε, χωρις ομως να εκτελει ο Ιδιος την ιεροτελεστια. Γιατι ενεργουσε ετσι; Βαπτιζοντας, επιβεβαιωνε την ενοτητα του εργου Του με εκεινο του Βαπτιστη. Μη εκτελοντας την πραξη του βαπτισματος ο Ιδιος, εκανε αισθητη την υπεροχη της θεσης Του σε σχεση μ” αυτην του Ιωαννη. Υπενθυμιζε μ” αυτον τον τροπο αυτο που τουτος ο τελευταιος ειχε πει: «Εγω σας βαπτιζω με νερο, θα ελθει ομως ενας αλλος που θα σας βαπτισει με πνευμα αγιον και φωτια», κρατοντας για τον εαυτον Του αυτο το υψηλοτερο αξιωμα. Η πρωτη απ” αυτες τις παρατηρησεις μας κανει να καταλαβωμε γιατι, μετα απο εναν ορισμενο χρονο, ο Ιησους διεκοψε το βαπτισμα σε νερο, και η δευτερη, γιατι το ξανακαθιερωσε αργοτερα, σαν εναν τυπο του βαπτισματος του Πνευματος, που επροκειτο να ελθει.
Εαν εγκατελειψε αυτην την τελετουργια στο μεταξυ διαστημα, αυτο το γεγονος στεκεται σε σχεση με κεινο το αλλο, οτι ο Ιησους σταματησε να παιρνει μια Μεσσιανικη θεση στην Γαλιλαια, για ν” αρκεσθει στον ρολο ενος προφητη, εως την στιγμη που παρουσιασε τον εαυτον Του παλιν στην Ιουδαια, σαν γυιο του Δαυιδ, και τον υπεσχειμενον Μεσσια (Κεφ. 12). Κατα τον ιδιον χρονο παραιτηθηκε απ” την μεταβαση σε μια Μεσσιανικη κοινοτητα, με μεσον το βαπτισμα, αυτου του Ισραηλ, του οποιου η απιστια εγινε πλεον ολοφανερη εναντιον Του.
Υπαρχουν λοιπον τρια σταδια στην θεσπιση του βαπτισματος: α) Το βαπτισμα του Ιωαννη, μια προετοιμασια μεσω μετανοιας για το Μεσσιανικο Βασιλειο. β) Το βαπτισμα του Ιησου στην αρχη του εργου Του. Τουτο ηταν ενα σημαδι προσχωρησης στο προσωπο του Μεσσια, με τον χαρακτηρα του μαθητη. γ) Το βαπτισμα που επαναθεσπιζεται απο τον Ιησου μετα την ανασταση Του (μια προϋποθεση για το βαπτισμα του Πνευματος).
Εκεινοι που ειχαν λαβει το πρωτο απ” αυτα τα τρια βαπτισματα (π.χ. οι Αποστολοι), δεν φαινεται να εχουν μετα υποβληθει στο δευτερο ή το τριτο.
Το «παλιν» υποδηλωνει ενα προηγουμενο ταξιδι Του στην Γαλιλαια (Α44).

«Αλλ” επρεπε να περασει απ” την Σαμαρειαν. Ερχεται λοιπον σε μια πολιν της Σαμαρειας που λεγεται Συχαρ, κοντα εις το χωραφι που εδωκε ο Ιακωβ εις τον Ιωσηφ, τον υιον του. Εκει υπηρχε το πηγαδι του Ιακωβ.» (Εδ.4,5)

Η πολη Συχαρ θα πρεπει να συμπιπτει με την Συχεμ, που τοσο συχνα αναφερεται στην Παλαια Διαθηκη.
Στην πολη Συχεμ ηταν που οι γυιοι του Ιακωβ, Συμεων και Λευι, κατεσφαξαν τους κατοικους, γιατι το αρχοντοπουλο, ο Συχεμ, ειχε βιασει την αδελφη τους την Δεινα. Εκεινη την περιοχη ο Ιακωβ την ειχε αφησει κληρονομια στον Ιωσηφ και στα δυο παιδια του (Εφραϊμ και Μανασση). Εκει εθαψαν και τα κοκκαλα του Ιωσηφ σαν γυρισαν απο την Αιγυπτο. Την περιοχη που ηταν γυρω εκει την ειχε αγορασει ο Ιακωβ απο τον Εμμωρ, τον πατερα του Συχεμ.

«Εκει υπηρχε το πηγαδι του Ιακωβ. Ο Ιησους, κουρασμενος απο την οδοιποριαν, εκαθησεν, οπως ητο κοντα εις το πηγαδι. Η ωρα ητο περιπου εξη.» (Εδ 6)

Τουτο το πηγδι ακομα υπαρχει. Σημερα ονομαζεται Bir-Jakoub. Βρισκεται τρια χιλιομετρα ανατολικα της Nablous. Συμφωνα με τον Lieutentant Anderson, που κατεβηκε σ” αυτο το 1866, δεν εχει διανοιχθει σε βραχο, αλλα σε αλλουβιακο εδαφος. Ειχε τοτε διαπιστωσει οτι οι πλευρες του ηταν κτισμενες με ακατεργαστες πετρες. Εχει διαμετρο 3 περιπου μετρα. Το βαθος του, απο αναφορες του 1694 ηταν 30 μετρα. Το 1843 βρεθηκε να ειναι μονον 23 μετρα, γιατι σιγουρα ολο αυτον τον καιρο ειχαν πεσει χωματα μεσα. Σε λιγη αποσταση μακρυτερα προς τον βορρα, δειχνεται ο ταφος του Ιωσηφ. Μερικοι διερωτονται, γιατι να γινει αυτο το μεγαλο (για τα μετρα της εποχης) εργο, σε μια χωρα που αφθονουν οι πηγες – εχουν μετρηθει καπου 80 στην Nablous και τα περιχωρα της. Η απαντηση ειναι οτι αυτο ειναι εργο ενος ανθρωπου, ξενου στην χωρα, που επιθυμουσε να ζει ανεξαρτητα απο τους κατοικους της περιοχης, στους οποιους ανηκαν οι πηγες, και ο οποιος θελησε ν” αφησει ενα μνημειο δικαιωματος ιδιοκτησιας πανω στην περιοχη γυρω απ” το πηγαδι.
Ο δρομος, αφηνοντας την μεγαλη πεδιαδα που εκτεινεται προς βορραν, οδηγειται προς τ” αριστερα, για να εισελθει στην κοιλαδα της Συχεμ. Εκει ο Ιησους εκαθισε κοντα εις το πηγαδι, αφηνοντας τους μαθητας Του να συνεχισουν την πορεια τους προς την Συχαρ, οπου θ” αγοραζαν τροφιμα. Ηταν «κεκοπιακως» μας λεγει ο Ευαγγελιστης, καταπονημενος απο το ταξιδι και την ζεστη.
Η 6η ωρα πρεπει να δηλωνει 12 το μεσημερι, συμφωνα με τον τροπο που μετρουσαν τοτε τον χρονο στην Ανατολη.

«Ερχεται μια γυναικα απο την Σαμαρεια για να παρει νερο. Ο Ιησους της λεγει, «Δος μου να πιω», διοτι οι μαθηται του ειχαν φυγει εις την πολιν δια να αγορασουν τροφιμα. Η Σαμαρειτις γυναικα του λεγει, «Πως εσυ που εισαι Ιουδαιος ζητας να πιεις απο εμε που ειμαι γυναικα Σαμαρειτις;». Διοτι οι Ιουδαιοι δεν επικοινωνουν με τους Σαμαρειτας.» (Εδ. 7-9)

Πως συνεβη ωστε αυτη η γυναικα να ελθει απο τοσο μακρυα να βρει νερο, και σε τετια ωρα; Αναμφιβολλα εργαζοταν στα γυρω χωραφια, και ερχοταν ν” αντλησει νερο στην επιστροφη της στο σπιτι της για την ωρα του δειπνου.
Η αιτηση του Ιησου θα πρεπει να γινει αντιληπτη στην πιο απλη της εννοια, και να θεωρηθει οτι ετσι πραγματικα αισθανοταν. Δεν υπαρχει αλληγορια μεσα της. Ειναι στ” αληθεια διψασμενος. Αυτο συμπεραινεται και απο την λεξη «κεκοπιακως». Αλλ” αυτο δεν Τον εμποδιζει ν” αρχισει μια συζητηση με την γυναικα. Η αναγκη να ολοκληρωσει το εργο Του στεκει πιο ψηλα απο την αναγκη να ξεδιψασει (Εδ.32,33). Γνωριζει οτι ο τροπος για να κερδισεις μια ψυχη ειναι μερικες φορες να ζητησεις καποια εξυπηρετηση. Ο αλλος νοιωθει ενα ειδος υπεροχης που τον προδιαθετει ομορφα. «Δος μου να πιω». Το αποτελεσμα αυτης της μικρης φρασης ηταν μεγαλο, αρχισε να γκρεμιζει το τειχος που για αιωνες ειχε χωρισει τουτους τους δυο κοσμους.
Ποιος ακουσε την συζητηση; Πιθανον να μην ειχαν παει ολοι οι μαθητες για ψωνια. Δεν χρειαζονταν αλλωστε να πανε ολοι. Μερικοι ισως ειχαν μεινει μαζι Του, μη θελοντας να Τον αφησουν μονον σε μια εχθρικη χωρα. Πιθανον μεταξυ αυτων να ηταν και ο Ιωαννης, και να ακουσε την συζητηση.
Οι Ιουδαιοι διδασκαλοι ελεγαν, «Αυτος που τρωγει ψωμι μαζι με εναν Σαμαρειτη, ειναι σαν αυτον που τρωει κρεας απο γουρουνι».
Οι τελευταιες λεξεις, «Οι Ιουδαιοι δεν επικοινωνουν με τους Σαμαρειτες», ειναι μια παρατηρηση του Ευαγγελιστη για τους Εθνικους αναγνωστες του, που ειναι αδαεις για το θεμα των Σαμαρειτων (Β. Βασ. ΙΖ24).
Οι Σαμαρειτες ηταν ενα μειγμα απο πεντε εθνη, που ειχαν μεταφερθει απο την Ανατολη, απο τον Εσαραδων, για την εποικιση του βασιλειου της Σαμαρειας, τους κατοικους του οποιου ειχαν μετοικισει οι προκατοχοι του. Τουτοι οι λαοι ειχαν ενσωματωσει στην λατρεια των Εθνικων τους θεων και την λατρεια του Ιεχοβα, που την βρηκαν εδω απο οσους ειχαν απομεινει απο τους παλαιους κατοικους.
Μετα την επιστροφη απ” την Βαβυλωνιακη αιχμαλωσια, προσφεραν στους Ιουδαιους τις υπηρεσιες τους για την επανοικοδομηση του Ναου. Οι Ιουδαιοι ομως την απερριψαν, και οι Σαμαρειτες χρησιμοποιησαν ολη τους την επιρροη στους βασιλεις της Περσιας, για να εμποδισουν την επανεγκατασταση του Ιουδαϊκου λαου. Για τον εαυτον τους οικοδομησαν εναν ναο στο βουνο Γαριζιν. Ο πρωτος τους ιερεας ηταν ο Μανασσης, Ιουδαιος ιερεας που ειχε Περσιδα γυναικα. Οι Ιουδαιοι τους αποστρεφοταν περισσοτερο και απο τους Εθνικους. Σαμαρειτες προσηλυτοι δεν γινοταν αποδεκτοι.
Να γυρισωμε στην διηγηση μας.

«Ο Ιησους της απεκριθη, «Εαν ηξερες την δωρεαν του Θεου και ποιος ειναι εκεινος που σου λεγει, «Δος μου να πιω», συ θα τον παρακαλουσες και θα σου εδινε νερο ζωντανο». (Εδ.10)

Στην παρατηρηση της γυναικας ο Κυριος δεν απαντα ανανεονοντας την αιτηση Του, αλλα κανοντας της μια προσφορα, μεσω της οποιας επανακτα την θεση της υπεροχης. Και προς τουτο ειναι αρκετο να υψωσει την σκεψη της γυναικας στην πνευματικη σφαιρα, οπου Αυτος εχει μονον να δωσει, και αυτη μονον να λαβει.
Η «δωρεα του Θεου» ειναι το «ζωντανο νερο», και ο Ιδιος ο Ιησους ειναι το μεσον δια του οποιου ο Θεος κανει αυτο το δωρο στην ανθρωπινη ψυχη. Ο Θεος δινει τον Ιησου στον κοσμο, και Αυτος με την σειρα Του το ζωντανο νερο.
«Ζωντανο νερο». Στην κυριολεξια τουτη η εκφραση δηλωνει το νερο της πηγης, το τρεχουμενο νερο, σε αντιθεση με το νερο της δεξαμενης, το στασιμο νερο. Στην Γενεση π.χ. ΚΣΤ19 διαβαζομε, «Οι υπηρετες του Ισραηλ εσκαψαν στην κοιλαδα, και ευρηκαν εκει ενα πηγαδι με ζωντανο νερο», δηλαδη μια υπογεια πηγη.
Στην μεταφορικη του τωρα εννοια το «ζωντανο νερο» ειναι μια ευλογια, που εχει την ιδιοτητα ν” αναπαραγει αδιακοπα τον εαυτον της, σαν μια πηγη που αναβλυζει, σαν την ζωη την ιδια, και η οποια ποτε δεν τελειωνει.
Τι να εννοει αραγε ο Κυριος μ” αυτο; Συμφωνα με τα εδαφια 13,14 μαλλον εννοει την αιωνια ζωη, την σωτηρια, την πληρη ικανοποιηση ολων των αναγκων της καρδιας, και την κατοχη ολων των ιερων ευλογιων στις οποιες ειναι επιδεκτικη η ψυχη. Και τουτη η κατασταση της πληροτητας της ψυχης, μπορει να ειναι μονον το αποτελεσμα της ενοικησης του Ιδιου του Ιησου στην καρδια, μεσω του Λογου Του, καθως τον κανει εσωτερικα ζωντανον το Αγιο Πνευμα (Ιδε κεφαλαια 14-16).

«Λεγει εις αυτον η γυναικα, «Κυριε κουβα δεν εχεις και το πηγαδι ειναι βαθυ, απο που λοιπον εχεις το νερο το ζωντανο; Μηπως εισαι συ μεγαλυτερος απο τον πατερα μας Ιακωβ που μας εδωκε το πηγαδι και ηπιε απ” αυτο ο ιδιος και τα παιδια του και τα ζωα του;» (Εδ.11-12).

Η Σαμαρειτισσα παιρνει την εκφραση «ζωντανο νερο» στην κυριολεκτικη της σημασια. Πρακτικα τουτος ο ξενος ειναι αδυνατον ν” αντλησει νερο και να της δωσει, γιατι δεν εχει τα μεσα. Ανικανη να υποθεσει οτι της μιλα πνευματικα, δεν μπορει να καταλαβει, πως μπορει να της προσφερει αυτο που ο Ιδιος πριν απο λιγο ειχε ζητησει. Η λεξη «Κυριε» εκφραζει παντως βαθυ σεβασμο.
Τον Ιακωβ τον καλει πατερα τους διοτι οι Σαμαρειτες αξιουσαν οτι καταγοντουσαν απο τους γυιους του Ιωσηφ Εφραϊμ και Μανασση.

«Ο Ιησους της απεκριθη, «Οποιος πινει απο το νερο αυτο θα διψαση και παλιν. Εκεινος ομως που θα πιει απο το νερο που εγω θα του δωσω, δεν θα διψαση ποτε, αλλα το νερο που θα του δωσω, θα γινη μια εσωτερικη πηγη νερου που θα αναβρυη εις ζωην αιωνιον». (Εδ.13-14).

Δεν εχει καμμια σημασια εαν το νερο του πηγαδιου ειναι τρεχουμενο ή οχι. Δεν εννοει αυτο ο Κυριος λεγοντας «ζωντανο νερο». Τουτο δεν εχει την δυναμη ν” αναπαραγει τον εαυτον του σ” αυτον που το πινει, και ετσι, μετα απο λιγο χρονο, η επιθυμια αναβιωνει, και το μαρτυριο της διψας επανερχεται. Ποσο χρησιμο θα ηταν να ετοποθετουντο τουτα τα λογια του Κυριου επανω σε καθε πηγη!
Στην σκεψη του Ιησου, ενα τετιο νερο σαν αυτο του πηγαδιου, παρουσιαζεται σαν το συμβολο ολων των γηϊνων ικανοποιησεων, μετα το πιοσιμο του οποιου η επιθυμια επανεμφανιζεται σε λιγο στην ψυχη, και την ξαναβαζει σε εξαρτηση απο εξωτερικα αντικειμενα για την ικανοποιηση της.
Στο εδαφι 14 ο Κυριος καθοριζει την φυση του αληθινου ζωντανου νερου. Ειναι εκεινο το οποιο, επαναπαραγοντας τον εαυτον του μεσα με δικη του δυναμη, ικανοποιει την επιθυμια της ψυχης ευθυς ως αυτη υψωθει, ετσι ωστε η καρδια να μην υποφερει ουτε μια στιγμη απ” το βασανο της εσωτερικης διψας. Ο ανθρωπος κατεχει μεσα του μια πηγη ικανοποιησης, ανεξαρτητη απο γηινα αντικειμενα ή συνθηκες. Και αυτο το νερο το δινω «εγω» της λεγει ο Κυριος, σε αντιθεση με τον «Ιακωβ» που τους εδωσε το πηγαδι. Και θα ικανοποιει τις αναγκες της ψυχης «εις ζωην αιωνιον», δηλαδη αιωνιως.

«Λεγει εις αυτον η γυναικα, «Κυριε δος μου το νερο αυτο δια να μη διψω ουτε να ερχομαι εδω να αντλω». (Εδ.15)

Η αιτηση αυτης της γυναικας εχει βεβαιως μια σοβαρη πλευρα. Η γεματη σεβασμο προσφωνηση, «Κυριε», ειναι αρκετη να το αποδειξη. Εναρμονιζεται πληρως με τον σοβαρο χαρακτηρα της απαντησης του Ιησου. Και παρολο που η απουσια πνευματικων εκζητησεων γινεται αιτια να μην το καταλαβει, εντυπωσιαζεται. Μπορει αυτος ο ανθρωπος πραγματι να εχει την δυναμη να κανει ενα τετιο θαυμα; Μα και εκεινη η εκφραση της επιθυμιας της να κανει την ζωη της πιο ανετη, εχει μεσα της κατι το απλο, το ανεπιτηδευτο, κατι το σχεδον κωμικο.
Εδω κλεινει η πρωτη φαση της συζητησης. Ο Ιησους εχει υψωσει ενα υπεροχο ιδανικο στην φαντασια αυτης της γυναικας – εκεινο της αιωνιας ζωης. Δεν θα μπορουσε να την εγκαταλειψει τωρα, πριν την διδαξει περισσοτερα πανω σ” αυτο το θεμα, μια και η ιδια εχει δειχθει επιδεκτικη στο να διδαχθει.

«Ο Ιησους της λεγει, «Πηγαινε, φωναξε τον ανδρα σου και ελα εδω». Η γυναικα απεκριθη, «Δεν εχω ανδρα». Λεγει εις αυτην ο Ιησους, «Καλα ειπες οτι δεν εχεις ανδρα, διοτι πεντε ανδρες επηρες και τωρα εκεινον που εχεις δεν ειναι αντρας σου. Εις αυτο ειπες αληθεια». (Εδ. 16-18)

Τουτη η μεταβαση σ” αυτη την προσκληση, που φανερα ειναι τοσο αποτομη, ισως πρεπει ν” αναζητηθει στις τελευταιες λεξεις της γυναικας, «Δια να μην ερχομαι απο εδω να αντλω», που υπονοει οτι πισω της υπαρχουν και αλλα προσωπα στην οικογενεια της για τα οποια και κανει αυτη την υπηρεσια.
Γιατι αραγε ο Κυριος να λεγει τουτα τα λογια, να φωναξει δηλαδη τον ανδρα της; Μηπως για να Του δοθει η ευκαιρια να της αποδειξει την προφητικη Του γνωση; Βεβαιως οχι, γιατι τοτε θα επροκειτο για ενα θαυμα επιδειξης, το οποιον δεν θα ηταν σε αρμονια με την συνηθισμενη απλοτητα του Ιησου.
Αλλοι νομιζουν οτι ο Ιησους ειχε κατα νουν να ξυπνησει σ” αυτη την γυναικα την αισθηση της αμαρτωλης της ζωης. Αλλα αν δεχθουμε αυτη την υποθεση, τα χρησιμοποιουμενα μεσα δειχνουν να εχουν μεσα τους κατι το πλαγιο, κατι που δεν ειναι σε πληρη συμφωνια με την τελεια ειλικρινεια του Ιησου.
Η εξηγηση εδω ισως ειναι οτι ο Ιησους δεν ηθελε να ενεργησει σ” ενα εξαρτωμενο προσωπο χωρις την συμμετοχη και αυτου απο τον οποιον εξαρτιοταν (μην ξεχναμε οτι μεχρι που το Ευαγγελιο ελευθερωσε την γυναικα, και την υψωσε στην θεση που την ειχε εξ αρχης ο Θεος, τουτη εθεωρειτο κατι σαν ιδιοκτησια του ανδρα). Η κληση εξ αλλου και του ανδρα της ηταν και ενα μεσον να επεκτεινει το εργο Του. Η αφιξη αυτης της γυναικας σε μια τοσο ασυνηθιστη ωρα, εγινε αντιληπτη απο τον Κυριο σαν ευκαιρια ενος εργου, προετοιμασμενου απο τον Θεο, που επρεπε να ολοκληρωθει (ποσο θαυμαστα ο Θεος κανονιζει τις συναντησεις μας !) . Και δεν υπαρχει τιποτα που να δειχνει οτι, απευθυνοντας αυτη την προσκληση στην γυναικα, ο Κυριος ειχε κατα νουν το παρελθον της. Το οτι την προσκαλεσε να φερει τον «ανδρα» της, και οχι τον ανθρωπο που συζει, δικαιολογει αυτη την υποθεση. Η προφητικη ενοραση ισως να μην ειχε ξυπνησει μεσα Του, εως οτου ακουσε την απαντηση της : «Δεν εχω ανδρα».
Ειχε παντρευτει πεντε φορες. Και τωρα, μετα απ” αυτους τους πεντε εγκυρους γαμους, ζουσε με μια παρανομη σχεση. Το γεγονος οτι δεν αποτολμα να ονομασει τον ανδρα με τον οποιον τωρα συζει «ανδρα της», δειχνει σ” αυτη την γυναικα ενα καποιο στοιχειο σωστου χαρακτηρα.

«Λεγει εις αυτον η γυναικα, «Κυριε, βλεπω οτι συ εισαι προφητης. Οι πατερες μας εις το ορος τουτο ελατρευσαν τον Θεον, ενω εσεις λετε οτι εις τα Ιεροσολυμα ειναι ο τοπος οπου πρεπει να λατρευετε ο Θεος.» (Εδ.19-20)

Μερικοι βλεπουν σ” αυτη την ερωτηση της γυναικας μια προσπαθεια μονον ν” αποτρεψει την ενοχληση στην συνειδηση της, ενα γυναικειο τεχνασμα με σκοπο να ξεφυγει απο ενα οδυνηρο θεμα. «Εκτρεπει την προσοχη απο την ιδια της την ζωη, προτεινοντας προς συζητηση ενα σημειο αντιθεσης», ισχυριστηκε καποιος. Αλλα θ” απαντουσε ο Ιησους, οπως απαντα, σε μια ερωτηση που προταθηκε με ενα τετιο πνευμα; Καποιος ερμηνευτης πολυ σωστα σημειωνει: «Εδω ειναι η πολυ φυσικη ερωτηση μιας ψυχης που βρισκει τον εαυτον της προσωπο με προσωπο με εναν ερμηνευτη της Θειας θελησης». Τουτη η γυναικα εχει αναγνωρισει στον Ιησου εναν προφητη. Εχει ταυτοχρονα βρει σ” Αυτον μεγαλοκαρδια. Οι δυο απαντησεις της (εδαφια 17,19) εχουν αποδειξει οτι, μη παραβλεποντας τα λαθη της, εχει σωστα στοιχεια στον χαρακτηρα της. Ειναι απο κεινες τις ψυχες που στο βαθος θελουν την αληθεια, και δεν φοβουνται να ελθουν στο φως, δεν αποφευγουν το φως με υπεκφυγες (Γ21).
Ενα αλλο που συναγεται απο το εδαφιο 25 ειναι οτι οι θρησκευτικες σκεψεις δεν ειναι ξενες προς αυτην, οτι αναζητα τον Μεσσια, και περιμενει να παρει απ” Αυτον την εξηγηση των ερωτησεων που την βασανιζουν. Το γεγονος δε ενος Ιουδαιου προφητη, παροντος εμπρος στα ματια της, της εμπνεει αμφιβολλιες ως προς τις θρησκευτικες αξιωσεις του Εθνους της. Ειναι λοιπον τελειως φυσιολογικο που στην παρουσα θεση της, μετα που η συνειδηση της εχει ταραχθει τοσο βαθεια, οι σκεψεις της να στραφουν στην μεγαλη θρησκευτικη ερωτηση που διαχωριζει τους δυο λαους, και να ρωτησει την απαντηση αυτου του προβληματος.
Με τον ορο «οι πατερες μας», πιθανον να εννοει τους Ισραηλιτες της εποχης του Ιησου του Ναυη, ο οποιος, συμφωνα με τα αναφερομενα στην Σαμαρειτικη Πεντατευχο (Δευτερονομιο ΚΖ4), υψωσε το θυσιαστηριο στο ορος Γαριζιν, και οχι στο Εβαλ. Σε καθε περιπτωση, αυτη εννοει μ” αυτη την ερωτηση ολους τους Σαμαρειτες προγονους της που ειχαν λατρευσει τον Θεο στο Γαριζιν, απ” την εποχη που ενας ναος ειχε οικοδομηθει εκει στους χρονους του Νεεμια. Τουτος ο ναος ειχε καταστραφει απο τον Ιωαννη τον Υρκανο το 129 π.Χ. Αλλα ακομη και μετα απ” αυτο το γεγονος, το μερος ειχε παραμεινει σαν ενας ιερος τοπος (Δευτ. ΙΑ 29), οπως ακομη ειναι και στις μερες μας. Ειναι εκει που οι Σαμαρειτες ακομα και τωρα εορταζουν το Πασχα καθε χρονο.
Να σημειωσωμε οτι το ορος Γαριζιν ηταν κατ” ευθειαν εμπρος τους, γιατι το πηγαδι του Ιακωβ ευρισκεται στους προποδες του.

«Λεγει εις αυτην ο Ιησους, «Πιστεψε με, γυναικα, οτι ερχεται ωρα που ουτε εις το ορος τουτο ουτε εις τα Ιεροσολυμα θα λατρευετε τον Πατερα.» (Εδ.21)

Η θεση του Ιησου ειναι λεπτη. Δεν μπορει ν” αρνηθει την αληθεια, αλλα και δεν πρεπει ν” απορριψει αυτην την γυναικα. Η απαντηση Του ειναι θαυμαστη. Η γυναικα Τον ειχε ονομασει προφητη, προφητευει λοιπον. Αναγγελει μια καινουργια οικονομια, μια καινουργια εποχη στην οποιαν, οι Σαμαρειτες, εχοντας γινει παιδια του Θεου, θα αποδεσμευθουν απο αυτο το τοπικο θυσιαστηριο που Του εδειχνε η γυναικα στο ορος Γαριζιν, αλλα χωρις ομως ν” αναγκασθουν να πανε γι” αυτον τον σκοπο στην Ιερουσαλημ. Ο χαρακτηρας υιου προς Πατερα της νεας λατρειας, η νεα σχεση στην οποιαν εισαγει ο Χριστος του πιστους Του απεναντι στο προσωπο του Θεου, θα την ελευθερωσει απ” ολους τους εξωτερικους περιορισμους με τους οποιους επεβαρυνοντο ολες οι παλαιες Εθνικες λατρειες.
Εαν το προνομιο του Γαριζιν χανεται, δεν ειναι διοτι αυτο θα δινοταν στην Ιερουσαλημ. «Δεν θα φερετε τους Ιουδαιους προς τα εδω. Αλλα και αυτοι δεν θα σας αναγκασουν πλεον να πατε προς αυτους. Θα συναντησετε ο ενας τον αλλον, και τα δυο μερη μαζι, στην μεγαλη οικογενεια των λατρευτων του Πατερα». Τι θησαυροι ξεχυνονται σ” ενα τετιο πνευμα ! Ποια αλλη επιθυμια απο του να κανει το θελημα του Πατερα Του θα μπορουσε να εμπνευσει στον Ιησου μια τετια καταδεκτικοτητα !
Ο αοριστος «πιστευσον» υποννοει: «Κανε μια πραξη πιστης». Ειναι μια εκκληση στην θεληση της γυναικας. Αυτη η κληση στην πιστη ειναι η απαντηση στην ομολογια της: «Προφητης εισαι εσυ».

«Σεις προσκυνατε εκεινο που δεν ξερετε, εμεις προσκυναμε εκεινο που ξερομε, διοτι η σωτηρια ερχεται απο τους Ιουδαιους.» (Εδ. 22)

«Εσεις», οι Σαμαρειτες, «εμεις», ο Ιησους και οι Ιουδαιοι.
Εχοντας θεσει την αμεροληψια Του υπερανω δυσπιστιας (δια της αποκαλυψεως, στο εδαφιο 21, του ενδοξου μελλοντος που προκειται να ελθει), ο Ιησους τωρα εισερχεται πιο βαθεια στην ερωτηση που Του ετεθη.
Αναφορικα με το παρελθον, η πλαστιγγα κλινει υπερ των Ιουδαιων: Ειναι στα Ιεροσολυμα που ο ζωντανος Θεος εκανε γνωστον τον εαυτον Του. Λογω αυτου του γεγονοτος ειναι μεσω των Ιουδαιων που Αυτος προτιθεται να δωσει σωτηριαν στον κοσμο.
Ο Θεος ειναι γνωστος μονον στο μετρο που ο Ιδιος αποκαλυπτει τον εαυτον Του. Το μερος της αληθινης γνωσης γυρω απ” Αυτον ειναι λοιπον μονον οπου Αυτος κανει την αποκαλυψη Του. Και αυτο το μερος ειναι τα Ιεροσολυμα. Φευγοντας απ” αυτη την σειρα της θεοκρατικης αναπτυξης απ” την εποχη του Μωϋση, και απορριπτοντας τις προφητικες αποκαλυψεις, οι Σαμαρειτες ειχαν διαχωρισει τον εαυτον τους απο τον ιστορικο, τον ζωντανο Θεο. Ειχαν μονον διατηρησει την αφηρημενη ιδεα του ενος Θεου, εναν καθαρα ορθολογικο μονοθεϊσμο. Μια ιδεα που δεν ηταν τιποτα παραπανω απο μια χιμαιρα. Ακομα και οταν λατρευαν τον Θεο, δεν γνωριζαν τι λατρευαν.
Οι Ιουδαιοι, αντιθετως, εχουν αναπτυχθει σε συνεχη επαφη με τις θειες αποκαλυψεις. Εχουν παραμεινει στο σχολειο της αποκαλυψης του Θεου, και σ” αυτη την ζωντανη σχεση εχουν διατηρησει την αρχη μιας αληθινης γνωσης. Και απο που ερχεται αυτη η ιδιομορφη σχεση μεταξυ του Θεου και αυτου του λαου; Η απαντηση διδεται σε οτι ακολουθει. Εαν ο Θεος εχει κανει τον εαυτον Του τοσο ειδικα γνωστον στους Ιουδαιους, ειναι διοτι επιθυμουσε να τους χρησιμοποιησει για να φερει εις περας την σωτηρια του κοσμου. Ειναι η σωτηρια η οποια, αναδρομικα κατα καποιον τροπον, εχει γινει αιτια να πραγματοποιηθουν ολες οι προηγουμενες θεοκρατικες αποκαλυψεις. Μοιαζει αυτη (η σωτηρια) σαν τον καρπο, ο οποιος παρ” ολο που εμφανιζεται στο τελος της ετησιας βλαστησης, ειναι η πραγματικη της αιτια και ο σκοπος της. Η αληθινη αιτια των πραγματων ειναι παντα ο σκοπος τους.
Στο εδαφιο 21 ο Ιησους εχει μεταφερει την συζητηση στο μελλον, οταν η δεμενη με τοπους λατρεια των παλαιων καιρων δεν θα υπαρχη πλεον. Στο εδαφιο 22 εχει δικαιωσει τους Ιουδαιους, μιλοντας απο ιστορικη αποψη. Στο εδαφιο 23 επιστρεφει στο μελλον που ανηγγειλε στο εδαφιο 21, και περιγραφει το μεγαλειο του.

«Αλλ” ερχεται ωρα, και μαλιστα ηδη ηλθε, που οι αληθινοι προσκυνηται θα προσκυνησουν τον Πατερα εν πνευματι και αληθεια. Διοτι τετιοι θελει ο Πατερας να ειναι εκεινοι που τον προσκυνουν. Ο Θεος ειναι πνευμα, και εκεινοι που τον προσκυνουν πρεπει να τον προσκυνουν εν πνευματι και αληθεια». (Εδ. 23,24)

«Αλλα»: Σε αντιθεση με την περιοδο των Ισραηλιτικων προνομιων που τωρα τελειωνει.
«Και μαλιστα ηδη ηλθε», αυτες οι λεξεις προστιθεμενες εδω αποσκοπουν να διεγειρουν πιο εντονα την προσοχη της γυναικας που ηδη αφυπνιστηκε. Η πρωτη αναπνοη της νεας εποχης μολις διεπερασε αυτη την ψυχη. Ισως και ο Ιησους να βλεπει απο μακρυα τους μαθητες Του να επιστρεφουν, τους αντιπροσωπους αυτου του Εθνους των νεων προσκυνητων, το οποιο σε λιγο θα επανδρωθει και απο τους πρωτους καρπους του Σαμαρειτικου κοσμου.
Ο Κυριος εδω αποκαλυπτει τα δυο χαρακτηριστικα της νεας λατρειας: Πνευματικοτης και Αληθεια.
«Πνευμα», δηλωνει εδω το υψηλοτερο οργανο της ανθρωπινης ψυχης, μεσω του οποιου επικοινωνει με τον θειο κοσμο. Ειναι η εδρα της ενατενισης, το μερος της συναντησης της ψυχης με τον Θεο, ο ναος οπου λαμβανει χωρα η αληθινη λατρεια (Ρωμαιους Ι 9: «Τον Θεο τον οποιον υπηρετω εν τω πνευματι μου». Εφεσιους ΣΤ 18: «Προσευχομενοι εν πνευματι»).
Αυτο το «πνευμα» στον ανθρωπο, «το πνευμα του ανθρωπου», παραμενει σαν μια απλη δυνατοτητα (δυνητικοτητα), οσο καιρο δεν διεισδυεται απο το Αγιο Πνευμα (κατι σαν τις ηλεκτρικες συσκευες που εχουν την δυνατοτητα να κανουν σπουδαια πραγματα, χωρις ομως την διοχετευση μεσα τους ηλεκτρικου ρευματος παραμενουν αδρανεις). Οταν αυτη η ενωση πραγματοποιειται (η ενωση του Αγιου Πνευματος με το ανθρωπινο πνευμα), τοτε το πνευμα του ανθρωπου γινεται ικανο ν” αντιληφθει την αληθινη λατρεια για την οποια μιλα ο Ιησους. Αυτο το πρωτο χαρακτηριστικο σφραγιζει την ενταση (την φλογα) της νεας λατρειας.
Το δευτερο, η «αληθεια», ειναι η απορροια του πρωτου. Η λατρεια που αποδιδεται στον εσωτερικο ναο του πνευματος, ειναι η μονη αληθινη λατρεια, διοτι αυτη μονη συμμορφωνεται με την φυση του Θεου, του αντικειμενου της,( «Ο Θεος ειναι πνευμα»).
Η ιδεα της «ειλικρινειας» δεν γεμιζει την εννοια της λεξης «αληθεια», διοτι ενας Ιουδαιος ή Σαμαρειτης προσκυνητης πιθανον να ειναι ειλικρινης. Η «αληθεια» της λατρειας αναφερεται στον εσωτερικο της χαρακτηρα, και ειναι σε αντιθεση με καθε λατρευτικη επιδειξη χωρις πνευματικη πραγματικοτητα. Και παρολο που αυτη η διδασκαλια αποκλειει ολες τις υποταγες της Χριστιανικης λατρειας σε περιορισμους τοπου ή χρονου, ειναι αναμφισβητητα αληθες οτι, δυναμει της αληθινης της ελευθεριας, αυτη η λατρεια μπορει αυθορμητα να δεχθει πειορισμους χρονου και τοπου. Η εξωτερικη λατρεια τοτε δεν ειναι παρα μια αναβλυση προς τα εξω της λατρειας του πνευματος. (Στην «εν πνευματι» λατρεια δεν μπορουν να σταθουν νεομηνιες, διαταγματα κ.λ.π., ιδε Κλοσσαεις Β16-23. Αν τιθενται ομως μερικοι περιορισμοι τοπου και χρονου, τιθενται αυθορμητα για να την υπηρετησουν, και οχι για να της γινουν αφεντες).
Οι δυο προσδιοριστικες λεξεις, «εν πνευματι » και «εν αληθεια» ειναι τυπικες. Ο πραγματικος χαρακτηρας της νεας λατρειας εκφραζεται απο την λεξη «ο Πατερας». Η νεα λατρεια για την οποια μιλα ο Ιησους ειναι η κοινωνια αγαπης ενος υιου με τον Πατερα του.
Προσθετοντας οτι ο Πατερας, ακριβως αυτη την στιγμη, αναζητα τετιους προσκυνητες, ο Ιησους αναγγελει σ” αυτη την γυναικα οτι Αυτος ο Ιδιος ειναι που εσταλη απο τον Πατερα να συγκεντρωσει αυτον τον νεο κοσμο, και οτι την προσκαλει να γινη μια εξ αυτων.
Το εδαφιο 24 δικαιολογει, απ” την ουσιαστικη φυση του Θεου, αυτο που μολις ο Κυριος ανεφερε για την πνευματικη και αληθινη φυση της λατρειας που τωρα απαιτει ο Ιδιος Θεος. Ο Ιησους δεν δινει το αξιωμα, «Ο Θεος ειναι πνευμα» σαν μια καινουργια αποκαλυψη. Τουτο ειναι μια «αρχη» παραδεκτη και απο την ιδια την συνομιλητρια Του.
Η Π.Δ. εδιδασκε, πραγματι, την πνευματικοτητα του Θεου σ” ολη της την μεγαλοπρεπεια (ιδε π.χ. το Α. Βασιλεων Η27), και οι Σαμαρειτες σιγουρα το ειχαν δεχθει οπως και οι Ιουδαιοι. Το νεο που λεγει εδω ο Ιησους, δεν ειναι τουτη η επιβεβαιωμενη αληθεια, αλλα η συνεπεια που προκυπτει απ” αυτη, οσον αφορα τουτη την καινουργια λατρεια. Η αληθινη φυση του Θεου οδηγει στην αληθινη λατρεια που Αυτος απαιτει – ενα πνευμα δεν ευαρεστειται με υλικες προσφορες, αλλα π.χ. με εργα αγαπης, που ειναι πνευματικες πραξεις.
Ετσι βλεπομε εδω τον Κυριο ν” αποκαλυπτει σε μια αμαρτωλη γυναικα αληθειες, τις οποιες ισως ποτε να μην ειχε αποκαλυψει ουτε στους ιδιους Του τους μαθητες.
Να διευκρινισωμε οτι σαν «πνευμα» εδω σ” αυτη την συζητηση πουθενα δεν εννοειται το Αγιο Πνευμα.

«Λεγει εις αυτον η γυναικα, «Ξερω οτι θα ελθει ο Μεσσιας, ο λεγομενος Χριστος. Οταν ελθη εκεινος θα μας τα γνωρισει ολα.» (Εδ. 25)

Η απαντηση της αποκαλυπτει μια καποια επιθυμια που υπαρχει μεσα της για φως. Το πνευμα της επιθυμει την τελεια αποκαλυψη. Και τα εδαφια 15 και 20, δεν ειμαστε λαθος αν τα ερμηνευσωμε με μια εννοια ευνοϊκη για τον χαρακτηρα της.
Ακομα και σημερα οι Σαμαρειτες περιμενουν εναν Μεσσια, που τον ονομαζουν Assaef, που σημαινει, «αυτος που επιστρεφει». Τουτη η αναμονη τους ειναι θεμελιωμενη στα λογια του Μωϋση, στο Δευτερονομιο ΙΗ18: «Ο Θεος θα σηκωσει εκ μεσου σου προφητην, απο τους αδελφους σου, σαν και μενα». Κατα την αποψη τους ο Μεσσιας ειναι ενας Μωϋσης που επιστρεφει. Τουτο το προσωπο το ονομαζουν και El Muhdy.
Υπαρχει μια κτυπητη αντιθεση μεταξυ της ιδεας του Μεσσια, καθως αναμενοταν απο του Σαμαρειτες – αυτο που εξεφρασθη απο το στομα αυτης της γυναικας, και των γηινων και πολιτικων αντιληψεων πανω στο ιδιο θεμα που ο Ιησους συναντησε στον Ισραηλ. Η Σαμαρειτικη ιδεα ηταν αναμφιβολλα ατελης. Ο Μεσσιας κατ” αυτους ηταν ενας προφητης, οχι ενας βασιλιας. Αλλα δεν περιειχε τιποτα το λαθος. Γι” αυτον τον λογο εδω δινεται η δυνατοτητα στον Ιησου να ιδιοποιηθει αυτον τον τιτλο. Παρουσιαζει εδω τον εαυτον Του σαν τον Χριστο, πραγμα που στον Ισραηλ το εκανε μονον την τελευταια στιγμη (Ιωαννης ΙΖ3, Ματθαιος ΚΣΤ64). Η φραση «ο λεγομενος Χριστος» αναμφιβολλα ανηκει στον Ευαγγελιστη, που την προσεθεσε χαριν των Ελληνων αναγνωστων του, οι οποιοι ειχαν αγνοια του ορου «Μεσσια».

«Ο Ιησους της λεγει, «Εγω ειμαι που μιλω μαζι σου». (Εδ.26).

Οπως ειδαμε, ο Ιησους μη εχοντας να φοβηθει μηπως προκαλεσει σ” αυτη την γυναικα εναν ολοκληρο κοσμο επικινδυνων αυταπατων, σαν εκεινες οι οποιες, μεταξυ των Ιουδαιων, συνεδεοντο με το προσωπο του Μεσσια, αποκαλυπτει τον εαυτον Του πληρως σ” αυτην. Στους Ιουδαιους που θεραπευε παρηγγελνε να μην το πουν σε κανενα (Ματθ.Η4 κ.λ.π.). Εδω ομως ενεργει διαφορετικα. Η διαφορα στο εδαφος εξηγει την διαφορα στον σπορο, που το χερι Του σπερνει.
Πως μπορουμε να περιγραψωμε την εκπληξη, που μετα απο μια τετια δηλωση, θα πρεπει να κατελαβε αυτην την γυναικα; Εκφραζεται απο μονη της, καλλιτερα απ” οτι με λεξεις, στην σιωπη της και στην εν συνεχεια αντιδραση της (εδαφιο 28). Ειχε ελθει, πριν λιγο, αδιαφορη και δοσμενη σε γηινες σκεψεις. Και να, σε λιγα λεπτα, οδηγειται σε μια νεα πιστη, και ακομη περισσοτερο, μετασχηματιζεται σ” εναν ενθερμο ιεραποστολο αυτης της πιστης.
Πως ο Κυριος ανεσυρε και υψωσε αυτην την ψυχη; Οταν μιλουσε με τον Νικοδημο, αρχισε με την ιδεα που γεμιζε την καρδια καθε Φαρισαιου – εκεινη της Βασιλειας του Θεου, και εσυρε απ” αυτο τις πλεον αυστηρες ηθικες συνεπειες. Γνωριζε, στην περιπτωση του Νικοδημου, οτι απευθυνοταν σ” εναν ανθρωπο συνηθισμενον στην μαθητεια του νομου. Τοτε του ξεδιπλωσε τις αληθειες του Θειου Βασιλειου, συνδεοντας τες μ” εναν εντυπωσιακο τυπο της Παλαιας Διαθηκης (αυτον του χαλκινου φιδιου), και θετοντας τα σε αντιθεση με τ” αντιστοιχα χαρακτηριστικα του Φαρισαϊκου προγραμματος. Εδω, αντιθετως, συζητοντας με μια γυναικα αποξενωμενη απ” ολη την Γραφικη προπαρασκευη, παιρνει σαν σημειο εκκινησης Του το κοινοτατο των πραγματων, το νερο αυτου του πηγαδιου. Τοτε, με μια τολμηρη αντιθεση, αφυπνιζει στο μυαλο της την σκεψη, και στην καρδια της την επιθυμια ενος υπερφυσικου δωρου, που μπορει για παντα να ξεδιψασει την διψα της καρδιας της. Η βλεψη για σωτηρια, απαξ και αφυπνιζεται μεσα της, γινεται το γονιμο εδαφος στο οποιο Αυτος σπερνει τις νεες Του αποκαλυψεις. Μεσω της διδασκαλιας αναφορικα με την αληθινη λατρεια, απαντα στις θρησκευτικες προκαταληψεις αυτης της γυναικας, τοσον κατ” ευθειαν, οσον δια της αποκαλυψεως των ουρανιων πραγματων ειχε απαντησει στις εσωτερες σκεψεις του Νικοδημου. Σ” αυτον τον τελευταιον, αποκαλυπτει τον εαυτον Του σαν τον μονογενη Υιον, αποφευγοντας ακομη τον τιτλο του «Χριστου». Αντιθετα, με την Σαμαρειτισσα χρησιμοποιει αφοβα αυτον τον τελευταιο ορο, αλλα δεν επιχειρει να εισαγαγει στα μυστηρια της λυτρωσης και της ενανθρωπισης αυτη την ψυχη, η οποια ειναι ακομα στα πρωτα στοιχεια της ηθικης ζωης.

«Την στιγμην αυτην ηλθαν οι μαθητες του και απορησαν που μιλουσε με γυναικα, κανεις ομως δεν ειπε, «Τι ζητας;» ή «Γιατι μιλας μαζι της;» (Εδ. 27)

Υπηρχε μια ραββινικη προκαταληψη, συμφωνα με την οποιαν, μια γυναικα δεν ηταν ικανη στο να δεχεται βαθειες θρησκευτικες αληθειες. Ελεγαν: «Μην τραβηξεις σε μακρος την συζητηση με μια γυναικα. Ας μην συζητα κανεις με μια γυναικα στον δρομο, ουτε ακομα και με την συζυγον του. Καλλιτερα σ” εναν ανδρα να καψει τα λογια του νομου παρα να τα διδαξει σε μια γυναικα». Αυτα και αλλα παρομοια διδασκαν αναφορικα με τις γυναικες. Πιθανον οι Αποστολοι να μην ειχαν δει μεχρι τοτε τον Κυριον να τοποθετειται πανω απ” αυτη την προκαταληψη. Η εκπληξη τους ομως δεν προχωρησε τοσο μακρυα ωστε να ρωτησουν για μια εξηγηση.

«Η γυναικα αφησε λοιπον την σταμνα της, επηγε εις την πολιν και ειπε εις τους ανθρωπους, «Ελατε να ιδητε εναν που μου ειπε ολα οσα εκανα. Μηπως ειναι αυτος ο Χριστος;» (Εδ. 28,29)

«Λοιπον»: Στο ακουσμα της δηλωσης του εδαφιου 26, η Σαμαρειτισσα δεν μιλα, αλλα ενεργει οπως καποιος που ειναι βαθεια συγκινημενος. «Αφησε την σταμνα της»: Αυτη η ενεργεια, φαινομενικα ασημαντη, δεν ειναι χωρις σημασια. Ειναι το πρωτο σημαδι της αμεσης επιστροφης της. Πηγαινει τωρα να φερει αυτο το νεο, που τοσο την αγγιξε, στον ανδρα της και σε οσους βρει. Κανει τον εαυτον της, μ” αυτον τον τροπο, εναν αγγελιοφορο, εναν ιεραποστολο του Χριστου. Τι αντιθεση μεταξυ της ζωηροτητας αυτης της αναχωρησης, και της σιωπηρης και βυθισμενης σε σκεψεις αναχωρησης του Νικοδημου !
Καθως επεστρεφε, οποιους συναντουσε στον δρομο, στην πολη της, τους ελεγε με μεγαλη απλοτητα, «Ελατε να δειτε εναν που μου ειπε ολα οσα εκανα». Δεν φοβαται να ξυπνησει μνημες που με κανεναν τροπο δεν την κολακευουν. Μορφωνει δε την ερωτηση της κατα τετιο τροπο, που να μην επιδεχεται αρνητικη απαντηση: «Μητι ουτος εστιν ο Χριστος;» δηλαδη, «Αυτος δεν ειναι; Αυτος πρεπει να ειναι ο Χριστος». Πιστευει περισσοτερα απο οσα λεγει, αλλα δεν τολμα να εκθεσει, εστω και σαν πιθανον, ενα τετιο μεγαλο γεγονος. Ποσο φυσικη η αντιδραση της στο αγγιγμα του Ιησου !

«Εβγηκαν λοιπον απο την πολιν και ηρχοντο σ” αυτον» (Εδ.30)

Οταν ακουσαν οι Σαμαρειτες τα νεα, αρχισαν να φθανουν, δεν λεγει μερικοι, αλλα μαλλον σε μεγαλους αριθμους. Τι ομορφη εικονα να τους βλεπεις να σπευδουν μεσα απ” τους αγρους που χωριζαν την Συχαρ απ” το πηγαδι του Ιακωβ ! Αυτη η σκηνη ειναι και το κλειδι που εξηγει τα λογια του Ιησου που προκειται ν” ακολουθησουν. Η προσοχη απο δω και περα ειναι στραμμενη στο οτι «ερχονται».

«Εν τω μεταξυ τον παρακαλουσαν οι μαθητες του και του ελεγαν, «Ραββι, φαγε». Αυτος δε τους ειπε, «Εγω εχω φαγητο να φαγω, το οποιον σεις δεν ξερετε». (Εδ. 31,32)

Απο την αρχη της διακονιας Του, ο Ιησους, δεν ειχε νοιωσει μια τετια χαρα σαν αυτη που μολις τωρα ειχε δοκιμασει. Αυτη η χαρα Τον ειχε ξαναζωντανεψει ακομα και στο φυσικο σωμα. «Μου λετε «φαγε», αλλα εγω ειμαι χορτατος. Ειχα ενα τραπεζι στην απουσια σας που εσεις δεν υποπτευεστε.»

«Ελεγαν τοτε οι μαθητες μεταξυ τους, «Μηπως του εφερε κανεις να φαγει;» Λεγει εις αυτους ο Ιησους, «Το φαγητον μου ειναι να κανω το θελημα εκεινου που με εστειλε, και να τελειωσω το εργον του». (Εδ.33,34)

«Μηπως του φερε κανεις να φαγει;» Εδω προκειται για μια αρνητικη ερωτηση: «Κανενας, πραγματι, δεν του εχει φερει…»
Ο Κυριος εξηγει την βαθεια εννοια της απαντησης Του. Εκεινο που Τον βασταζει, και απο αποψη πεινας, ειναι ο στοχος που εχει ταξει στον εαυτον Του, συνεχως να «καμει, να τελειωσει, το θελημα εκεινου που τον εστειλε»: «Εμον βρωμα εστιν ινα ποιω το θελημα του πεμψαντος με και τελειωσω αυτου το εργον.» Ο ενεστως «ποιω», αναφερεται στην συνεχη επιτελεση του θειου θεληματος σε καθε στιγμη, και ο αοριστος «τελειωσω» αναφερεται στο τελος του εργου, στην τελεια ολοκληρωση του στοχου, ο οποιος βεβαια εξαρταται απο την υπακοη της καθε στιγμης.
Η σχεση μεταξυ των δυο ουσιαστικων «θελημα» και «εργον», αντιστοιχει με κεινη των δυο ρηματων. Για να ολοκληρωθει το εργο του Θεου εως την τελευταια λεπτομερεια, θα πρεπει το θελημα Του να εκτελειται την καθε στιγμη.
Ετσι ο Ιησους τους κανει να καταλαβουν οτι στην απουσια τους, Αυτος εργασθηκε το εργο του Πατερα, και ειναι αυτο το εργο που Τον εχει ζωντανεψει. Αυτη ειναι τωρα η ιδεα που προκειται ν” αναπτυξει, χρησιμοποιοντας μια εικονα που Του προμηθευει η παρουσα κατασταση.

«Δεν λετε, «Τεσσερις μηνες ακομα και ο θερισμος ερχεται»; Σηκωστε τα ματια σας, σας λεγω, και ιδετε τα χωραφια οτι ειναι ασπρα, ετοιμα προς θερισμον. Ηδη ο θεριστης παιρνει μισθον και μαζευει καρπον δια την ζωην την αιωνιον, δια να χαιρουν μαζι και ο σπορευς και ο θεριστης.» (Εδ.35,36)

Ο Ιησους δινει στους μαθητας Του να καταλαβουν, καθως ηδη φανηκε απ” την απαντηση Του (εδ. 34), οτι ενα γεγονος συμβαινει αυτη την στιγμη για το οποιο δεν εχουν την παραμικρη ιδεα. Ενω αυτοι σκεφτονται για την προετοιμασια του φαγητου που πρεπει να φανε, ο Ιδιος βλεπει μια συγκομιδη ηδη ωριμη, ετοιμασμενη γι” αυτους, οι καρποι της οποιας εχουν φανει στην απουσια τους. Το σημειο ενοτητας μεταξυ των δυο τουτων σκηνων, ολοκληρωτικα ξενων μεταξυ τους, ειναι ο Ιδιος ο Ιησους. Και οι δυο συναντωνται εις το προσωπον Του. Στην μια οι δρωντες ειναι οι μαθητες, στην αλλη οι Σαμαρειτες.
Μεταξυ του πηγαδιου του Ιακωβ στους προποδες του Γαριζιν, και του χωριου Ασσαρ στους προποδες του Εβαλ εκτεινεται η βαθεια πεδιαδα Mukhna με απεραντα σταροχωραφα.Καθως οι μαθητες εβλεπαν την πρασιναδα που ειχε αρχισει να εμφανιζεται στο φρεσκοσπαρμενο χωμα, μαλλον θα ειχαν πει ο ενας προς τον αλλον, «Θα πρεπει να περιμενουν τεσσερις μηνες ακομα εως οτου θερισθει αυτο το σταρι». Απ” αυτη την μικρη λεπτομερεια μπορουμε να συμπερανωμε, οτι αυτο το γεγονος συνεβη τεσσερις μηνες πριν τα μεσα Απριλη, που ειναι η εποχη του θερισμου σε κεινη την περιοχη. Αρα ειμαστε στα μεσα Δεκεμβρη. Επομενως ο Κυριος ειχε παραμεινει στην Ιουδαια απ” την γιορτη του Πασχα εως το τελος του ετους, δηλαδη οκτω ολοκληρους μηνες.
Οι λεξεις «Υμεις λεγετε» («Δεν λετε»), βαζουν σε αντιθεση την περιοχη της φυσης στην οποια αυτη η παρατηρηση των μαθητων βρισκει εφαρμογη, με την σφαιρα του Πνευματος στην οποια κινειται η σκεψη του Ιησου. Σε κεινη την σφαιρα, πραγματι, ο σπορος δεν υποκειται αναγκαστικα σε μια τετια βραδεια αναπτυξη. Μπορει μερικες φορες εδω να βλαστησει και να ωριμασει μεσα σε μια στιγμη. Η αποδειξη αυτου του πραγματος ειναι ηδη εμπρος στα ματια τους. «Ιδου» (κειμενον). Αυτη η λεξη κατευθυνει την προσοχη των μαθητων σ” ενα θεαμα τελειως απροσμενο και ακατανοητο γι” αυτους, εκεινο των Σαμαρειτων να σπευδουν μεσα απ” την κοιλαδα προς το πηγαδι του Ιακωβ. Αυτες οι διψασμενες ψυχες, που σπευδουν προς Αυτον διατεθειμενες να πιστεψουν, αυτο ειναι το θεαμα που ο Ιησους προσκαλει τους μαθητες Του να κυτταξουν. Τους παρουσιαζει αυτες τις ψυχες, με την εικονα μιας ωριμης συγκομιδης, που ηλθε η ωρα να συλλεγει. Και καθως σκεφτεται τον συντομο χρονο που χρειασθηκε απ” Αυτον να προετοιμασει αυτη την συγκομιδη, σ” ενα μερος ξενο προς την Βασιλεια του Θεου, ειναι και ο Ιδιος εντυπωσιασμενος κανοντας την συγκριση μεταξυ του μακρου χρονου που απαιτειται για την φυσικη συγκομιδη (5-6 μηνες), και της ραγδαιας αναπτυξης που ο Θειος σπορος μπορει να εχει στον πνευματικο κοσμο. Δειχνει λοιπον στους μαθητες Του αυτη την διαφορα, σαν ενθαρρυνση στο μελλοντικο τους εργο.
«Ηδη ο θεριστης παιρνει μισθον και μαζευει καρπον δια την ζωην την αιωνιον, δια να χαιρουν μαζι και ο σπορευς και ο θεριστης». Μεταξυ των εδαφιων 35 και 36 υπαρχει μια προοδευτικη σχεση που προδιδει μια αυξανομενη εξαρση: «Ειναι αληθες», λεγει ο Ιησους, «οτι ηδη η συγκομιδη ειναι ωριμη, και αυτην ακριβως την ωρα ο θεριστης το μονο που εχει να κανει ειναι να παρει το δρεπανι του και να θερισει, για να μπορεσουν και οι δυο, και αυτος που εσπειρε και ο θεριστης, εδω σ” αυτη την περιπτωση, να γιορτασουν μαζι την γιορτη της συγκομιδης.»
Ο «θεριστης» συμφωνα με το εδαφιο 38 πρεπει να δηλωνει τους Αποστολους.
Η εκφραση «παιρνει μισθον», εξηγειται απο το «μαζευει καρπον», και περιγραφει την χαρα με την οποιαν θα γεμισουν οταν συγκεντρωσουν ολες αυτες τις ψυχες και τις εισαγαγουν εις την Βασιλειαν των Ουρανων. Ισως και να υπαρχει μια αναφορα στην πραξη του βαπτισματος (εδαφιο 2), δια της οποιας αυτοι οι καινουργιοι αδελφοι απ” την Συχαρ προκειται να γινουν δεκτοι απο τους μαθητες στην Μεσσιανικη κοινοτητα.
Και γιατι ο θεριστης πρεπει ν” αναλαβει δουλεια χωρις καθυστερηση; Διοτι προκειται να συμβει κατι το εξαιρετικο αυτην την ημερα : «Δια να…»: Ο Θεος εχει την προθεση μ” αυτο το περιστατικο να δωσει μια μοναδικη ευκαιρια, συγκεκριμενα: Θελει και οι δυο, ο σπορεας και ο θεριστης, να μπορεσουν να χαρουν για μια τουλαχιστον φορα μαζι.
Εκεινοι που εφαρμοζουν την εικονα της συγκομιδης στην μελλοντικη αλλαγη των Σαμαρειτων υπο των Αποστολων, και σε κεινη του Εθνικου κοσμου υπο του Παυλου, ειναι υποχρεωμενοι ν” αναφερουν την κοινη χαρα του σπειροντος (Ιησου), και του θεριζοντος (Αποστολων), στον ουρανιο θριαμβο στον οποιον ο Κυριος και οι υπηρετες Του θα χαρουν μαζι τους καρπους του εργου τους. Αλλα αυτη η ερμηνεια σπαει, κατα πρωτον, καθε λογικη συνδεση μεταξυ των εδαφιων 35 και 36. Δεν μπορει να περνα κατ” ευθειαν απ” το θεαμα των Σαμαρειτων που σπευδουν σ” Αυτον, στην ιδεα της μελλοντικης εξαπλωσης του Ευαγγελιου στην χωρα τους ή στον κοσμο. Μετα ο ενεστως «χαιρει» αναφερεται φυσιολογικα σε μια παρουσα κατασταση.
Τα πραγματα θα πρεπει να εχουν ως εξης: Ο Ιησους αναγνωριζει σ” αυτο που λαμβανει χωρα αυτη την στιγμη, μια γιορτη που ο Πατερας εχει ετοιμασει γι” Αυτον, και την οποιαν, Αυτος, «ο σπειρων», προκειται ν” απολαυσει τον ιδιο χρονο με τους μαθητες Του, τους «θεριστες». Στον Ισραηλ ο Ιησους ειχε σπειρει, αλλα δεν ειχε την χαρα να ειναι ο Ιδιος παρων στον θερισμο. Η συγκομιδη θα λαμβανε χωρα καποια μερα, σιγουρα, αλλ” Αυτος δεν θα ηταν πλεον εκει. Εδω αντιθετως, μεσω αυτης της θεοσταλτης συναντησης μ” αυτη την γυναικα, μεσω της υπακοης και του ζηλου αυτου του λαου που σπευδει προς Αυτον, βλεπει τον σπορο να φυτρωνει και να ωριμαζει σε μια στιγμη, ετσι που η συγκομιδη να μπορει να μαζευθει, και Αυτος, που εσπειρε, να μπορει, τουλαχιστον μια φορα οσο ηταν εδω στην γη, να λαβει μερος στην γιορτη της συγκομιδης. Αυτο το ταυτοχρονο της χαρας, κατι το τελειως εξαιρετικο, καταδειχνεται με δυναμη απο το «μαζι», αλλα και απο το διπλο «και» («και ο σπορευς και ο θεριστης»), και απο το «ηδη» στην αρχη της παραγραφου.
Για ν” αντιληφθουμε πληρως την εννοια αυτης της γεματης χαρης εκφρασης, πρεπει να θυμηθουμε οτι η Παλαια Διαθηκη ξεχωριζε την εργο του σπειροντος, απ” το εργο του θεριστη. Το πρωτο εθεωρειτο κοπιαστικη εργασια, λεγει π.χ. στον Ψαλμο ΡΚΣΤ5,6: «Εκεινοι που σπειρουν με δακρυα…οστις εξερχεται, και κλαιει, βασταζων σπορον πολυτιμον…». Το εργο του θεριστη, αντιθετως, εθεωρειτο εργο γεματο χαρα, «εν αγαλλιασει θελουσι θερισει…ουτος βεβαιως θελει επιστρεψει εν αγαλλιασει, βασταζων τα χειροβολα αυτου.» Εκεινη την ημερα, λογω της ταχυτητας με την οποιαν ο σπορος φυτρωσε και ωριμασε, το εργο του σπορεα συναντα την γεματη κραυγες χαρα του θεριστη.

«Εδω η παροιμια ειναι αληθινη, οτι αλλος σπερνει και αλλος θεριζει. Εγω σας εστειλα να θερισετε εκεινο, δια το οποιον δεν κοπιασατε. Αλλοι εχουν κοπιασει και σεις εμπηκατε εις τον κοπον τους». (Εδ. 37,38)

«Εδω η παροιμια (το γνωμικο) ειναι αληθινη (εχει εφαρμογη)». Ποιο ειναι αυτο; Ειναι αυτο που εσπαρη στην απουσια τους, χωρις να το ξερουν, και που τωρα το θεριζουν. Εδω μαλλον εχει εφαρμογη το γνωμικο που αναφερει ο Κυριος.
Σαν κηρυκες οι Αποστολοι, δεν θα κανουν τιποτα αλλο απο του να θερισουν αυτο, που με πονο εχει σπαρθει απο αλλους. Τουτοι οι τελευταιοι ειναι, χωρις αμφιβολλια, ο Ιωαννης ο Βαπτιστης και ο Ιδιος ο Κυριος, αυτοι οι δυο σπορεις, οι οποιοι αφου με πονο εχουν οργωσει και σπειρει, θα ποτισουν με το αιμα τους τον σπορο που εχει σπαρθει. Και τι αινιγμα για τους μαθητες αυτος ο λαος να σπευδει στον Ιησου να παραδωσουν τον εαυτον τους στην θεια Του επιρροη, και, ακομα περισσοτερο Σαμαρειτες! Τι ελαβε χωρα κατα την απουσια τους; Ποιος ειχε προετοιμασει ενα τετιο αποτελεσμα; Ποιος εσπειρε αυτο το αγονο εδαφος; Ο Ιησους φαινεται να χαιρεται με την εκπληξη τους. Και μ” ενα φιλικο χαμογελο τους «πετα» αυτες τις μυστηριωδεις λεξεις: «Αλλοι εκοπιασαν». Οπως ειπαμε και πριν, εδω ο Κυριος σκεφτεται για το εργο το δικο Του, και αυτο του Ιωαννη του Βαπτιστη.
Εδω ανακαλυπτομε και την αντιθεση μεταξυ του τροπου που ο Ιησους θεωρουσε το εργο Του, και την ιδεα που ο Προδρομος ειχε μορφωσει γι” αυτο προηγουμενως. Για τον τελευταιο, ο χρονος του Μεσσια ηταν η συγκομιδη.Ο Ιησους, αντιθετως, εδω θεωρει τις ημερες Του στην γη μονον σαν χρονο σπορας. Ηταν πολυ δυσκολο για τον Ιωαννη να φερει την σκεψη του σε συμφωνια με το εργο του Ιησου.
Θα πρεπει μια ουρανια χαρα να ειχε γεμισει αυτη την ωρα την καρδια του Κυριου μας, που αντιστοιχο της βρισκομε μονο στο Λουκας Ι 17-24. Ηταν απ” τις λιγες στιγμες που χαρηκε εδω κατω μαζι μας.

«Πολλοι απο τους Σαμαρειτες της πολεως εκεινης επιστεψαν εις αυτον εξ αιτιας της μαρτυριας της γυναικας: «Μου ειπε ολα οσα εκανα». Οταν λοιπον ηλθαν οι Σαμαρειτες προς αυτον, τον παρακαλουσαν να μεινει κοντα τους. Και εμεινε εκει δυο ημερες.Και πολλοι περισσοτεροι επιστεψαν επειτα απο οσα τους ειπε, εις δε την γυναικα ελεγαν, «Ο λογος που πιστευομεν δεν ειναι πλεον τα οσα μας ειπες, αλλα διοτι τον ακουσαμε εμεις οι ιδιοι και ξερομεν οτι αυτος ειναι αληθινα ο Σωτηρ του κοσμου, ο Χριστος.» (Εδαφια 39-42)

Εδω ειναι η γιορτη της συγκομιδης που ανηγγελθη στο εδαφιο 36: Αυτος που εσπειρε χαιρεται μαζι με τους θεριστες.
Τι διαφορα μεταξυ Σαμαρειτων και Ιουδαιων! Εδω ενα θαυμα γνωσης, χωρις ιδιαιτερη λαμψη, η αποκαλυψη του παρελθοντος αυτης της γυναικας, ειναι αρκετο να προδιαθεσει τις καρδιες του κοσμου να ελθουν προς τον Ιησου, ενω στην Ιουδαια, οκτω μηνες μοχθου, δεν Του ειχαν αποφερει ουτε μια ωρα τετιας χαρας.
Οι Σαμαρειτες ονομαζουν τον Ιησου «Σωτηρα του κοσμου». Πως αραγε να εφθασαν σ” αυτη την διαπιστωση; Ισως ο Κυριος να τους θυμισε την υποσχεση του Θεου στον Αβρααμ: «Και εν τω σπερματι σου θα ευλογηθουν ολα τα Εθνη της γης». Περαν αυτου, αυτες τις δυο μερες, ηλθαν σε επαφη με την αγαπη του αληθινου Χριστου, τοσο αντιθετη με την υπεροψια του Ιουδαϊκου Φαρισαϊσμου. Και σ” αυτη την επαφη καταλαβαν πως τουτη η αγαπη δεν εχει στεγανα, αλλα θελει να αγκαλιασει ολο τον κοσμο.
Το ενθερμο καλωσορισμα που ο Ιησους βρηκε μεταξυ των Σαμαρειτων, ειναι ενα παραδειγμα του αποτελεσματος που ο ερχομος Του θα επρεπε να ειχε προκαλεσει μεταξυ των δικων Του. Η πιστη αυτων των ξενων ηταν η μομφη, η καταδικη της απιστιας του Ισραηλ. Οσο για τον Κυριο και τους μαθητες Του, συνεχιζουν το ταξιδι τους στην Γαλιλαια με τις εντυπωσεις τουτων των δυο αξεχαστων ημερων.

Ο ΙΗΣΟΥΣ ΣΤΗΝ ΓΑΛΙΛΑΙΑ. Ιωαννης Δ43-54.
Στην Ιουδαια η απιστια ειχε επικρατησει. Στην Σαμαρεια, η πιστη μολις ειχε εμφανισθει. Η Γαλιλαια παιρνει μια ενδιαμεση θεση. Ο Ιησους γινεται δεκτος εκει, αλλα κυριως λογω των θαυματων Του που πραγματοποιησε στην Ιερουσαλημ, και η ανταποκριση τους παντα συνδεοταν με νεα θαυματα. Η ακολουθη αφηγηση δινει την αποδειξη αυτης τους της διαθεσης (Ιδε εδαφιο 48).
Τα εδαφια 43-45 περιγραφουν την γενικη θεση. Τοτε εκει, συμβαινει το επεισοδιο που περιγραφεται στα εδαφια 46-54.

«Υστερα απο δυο ημερες εφυγε απ” εκει και επηγε εις την Γαλιλαιαν. Διοτι ο ιδιος ο Ιησους εμαρτυρησεν οτι προφητης δεν απολαυει τιμης εις την ιδιαιτεραν του πατριδα. Οταν εφθασε εις την Γαλιλαιαν, τον εδεχθησαν οι Γαλιλαιοι, επειδη ειχαν ιδει ολα οσα εκανε εις τα Ιεροσολυμα κατα την εορτην, διοτι ειχαν μεταβει και αυτοι εις την εορτην.» (Εδαφια 43-45)

Αυτα τα εδαφια εχουν δημιουργησει απο την αρχη ενα ερμηνευτικο προβλημα. Πως μπορει ο Ιωαννης να μας δινει την αιτια της επιστροφης του Ιησου στην Γαλιλαια («διοτι», εδαφιο 44), στην δηλωση του Κυριου, «οτι προφητης δεν απολαυει τιμης στην ιδιαιτερη του πατριδα»; Και πως μπορει να συμφωνει μ” αυτο το αποφθεγμα το γεγονος οτι οι Γαλιλαιοι, οι πατριωτες Του, Του επεφυλαξαν θερμη υποδοχη; Η απαντηση ειναι η εξης: Ο Κυριος γνωριζε οπως ο Ιδιος αναφερει, οτι το μερος οπου ζουσε ενας προφητης ειναι, κατα κανονα, εκεινο, που αυτος εχει τις μεγαλυτερες δυσκολιες να βρει αναγνωριση. Πιο δυσκολα ειναι διατεθειμενος καποιος ν” αναγνωρισει εναν συμπατριωτη του που τον γνωριζει, ανωτερο του, απο εναν ξενον που ειναι τυλιγμενος στα ματια του μ” ενα πεπλο μυστηριου. Αρχισε λοιπον εργαζομενος στην Ιερουσαλημ και στην Ιουδαια για ενα μεγαλο χρονικο διαστημα (σχεδον εναν ολοκληρο χρονο, εδαφιο 35), και ηταν μονον μετα απ” αυτο που ηλθε ν” αρχισει την διακονια Του στην Γαλιλαια. Γνωριζοντας δηλαδη καλα οτι ενας προφητης δεν τιμαται στην πατριδα του, αρχισε κανοντας τον εαυτον Του να τιμηθει εξω απ” αυτη, στην Ιερουσαλημ. Μετα επεστρεψε στην Γαλιλαια με μια φημη προφητη, που Του ανοιξε τον δρομο στις καρδιες στην πατριδα Του. Για να κανει τον εαυτον Του αποδεκτο στην πατριδα Του, υποχρεωθηκε να Τον κανει γνωστο εξω απ” αυτην. Ο Λουκας μαλιστα στο Δ14-15 λεγει, «Και ο Ιησους επεστρεψε στην Γαλιλαια…δοξαζομενος υπο παντων.» Ετσι λοιπον εξηγουνται τα οσα δυσνοητα αναφερει εδω ο Ιωαννης. Εδω ειναι και ενα μερος που ο Ιωαννης συμπληρωνει τα Συνοπτικα. Τα τελευταια κανουν την διακονια του Κυριου στην Γαλιλαια ν” αρχιζει αμεσως μετα το βαπτισμα Του. Ο Ιωαννης συμπληρωνει οτι πρωτοαρχισε στην Ιουδαια. Οι Γαλιλαιοι που Τον ειχαν δει εργαζομενον στο μεγαλο θεατρο της πρωτευουσας, δεν δυσκολευτηκαν τωρα να Τον καλωσορισουν. Αυτος ειναι ο λογος που ο Κυριος τωρα αψηφα την λαϊκη προκαταληψη που ειχε επισημανει στην πατριδα Του, μια προκαταληψη που εξεφρασε και ο Ναθαναηλ στο Α47. Η επιτυχια Του στην συνεχεια, δικαιολογει αυτον τον τροπο ενεργειας.

«Ηλθε λοιπον παλιν ο Ιησους εις την Κανα της Γαλιλαιας, οπου εκανε το νερο κρασι. Εκει ηταν καποιος αξιωματουχος του βασιλεως, του οποιου το παιδι ηταν αρρωστο εις την Καπερναουμ. Οταν αυτος ακουσε οτι ο Ιησους ηλθε απο την Ιουδαιαν εις την Γαλιλαιαν, επηγε εις αυτον και τον παρακαλουσε να κατεβη και να θεραπευση το παιδι του, διοτι εκινδυνευε να πεθανει.» (Εδ.46-47).

Ο Ιησους κατηυθυνε την πορεια Του προς την Κανα, οχι διοτι η οικογενεια Του κατοικουσε εκει (Ιδε Β12 και Ματθαιο Δ13), αλλα ηταν εκει που θα μπορουσε να ελπιζει πως θα βρει εδαφος πιο καλα προετοιμασμενο, λογω της προηγουμενης Του επισκεψης. Αυτο ειναι ισως που θελει ο Ιωαννης να δηλωσει με την φραση, «Οπου εκανε το νερο κρασι». Ο ερχομος Του εκανε αισθηση, και τα νεα διαδοθηκαν γρηγορα μεχρι την Καπερναουμ, γυρω στα 15 χιλιομετρα ανατολικα της Κανα.
Ο βασιλιας στον οποιον υπηρετουσε ο αξιωματουχος που μας αναφερει εδω ο Ιωαννης ηταν ο Ηρωδης Αντυπας, ο τετραρχης της Γαλιλαιας. Δεν ειναι απιθανον αυτος ο αξιωματουχος να ηταν ειτε ο Χουζα, ο επιτροπος του Ηρωδη (Λουκας Η3), ειτε ο Μαναϊν, ο «συναναστραφεις» με τον Ηρωδη (Πραξεις ΙΓ1).

» Ο Ιησους του ειπε, «Εαν δεν ιδητε θαυματα και τερατα δεν θα πιστευσετε». (Εδ.48)

Τουτη η απαντηση του Κυριου φερνει συγχιση, διοτι φαινεται να υπονοει οτι αυτος ο ανθρωπος ζητουσε θαυμα για να πιστεψει, το οποιον βεβαια δεν ισχυει εδω. Αλλα αυτη η δυσκολια ξεπερνιεται αν προσεξωμε τους πληθυντικους, «ιδητε», «πιστευσετε», που αποδεικνυουν οτι αυτα τα λογια του Κυριου δεν ειναι η απαντηση Του στην αιτηση του πατερα, αλλα ενας συλλογισμος που κανει επ” ευκαιρια αυτης της αιτησης. Ειναι αληθες οτι απεθυνεται σε τουτον τον συγκεκριμενο ανθρωπο, αλλα αναφερεται γενικα στους Γαλιλαιους, των οποιων την ηθικη προδιαθεση αντιπροσωπευει αυτη την στιγμη τουτος ο ανθρωπος.
Πραγματι η προδιαθεση που ο Κυριος συναντα σαν επιστρεφει παλιν στην Γαλιλαια, ειναι αυτη που τους κανει να Τον βλεπουν μονον σαν θαυματοποιο. Τουτο φαινεται να δημιουργει ενα οδυνηρο συναισθημα μεσα Του, μια και δεν εχει περασει πολυς καιρος απο κεινες τις δυο μερες στην Σαμαρεια, οπου ηλθε σ” επαφη μ” ενα τελειως διαφορετικο πνευμα. Εκει οι Σαμαρειτες Τον ειχαν δεχθει σαν Σωτηρα των ψυχων, εδω τους ενδιαφερουν αμεσα μονον οι σωματικες θεραπειες που προσφερει. Φαινεται, στα ματια τους, να μην ειναι καταλληλος για τιποτα αλλο, παρα μονον για θεραπειες. Και ειναι υποχρεωμενος να ομολογησει – αυτη ειναι η αληθινη εννοια των λογων Του – οτι εαν αρνηθει να παιξει αυτον τον ρολο, υπαρχει λογος να φοβαται οτι κανενας δεν θα Τον πιστεψει, ή μαλλον, συμφωνα με την ελαφρα ειρωνικη στροφη της εκφρασης που χρησιμοποιει («ου μη»), «οτι δεν ειναι να φοβαται οτι καποιος θα πιστεψει». Αυτη η εκφραση του οδυνηρου συναισθηματος που Τον διακατεχει, φαινεται και απο την ταυτοχρονη χρηση των δυο ορων «σημεια» και «τερατα».

«Λεγει εις αυτον ο αξιωματουχος του βασιλεως, Κυριε, κατεβα πριν πεθανει το παιδι μου». Ο Ιησους του λεγει, «Πηγαινε, το παιδι σου ζει». Και επιστεψε ο ανθρωπος εις τον λογον που του ειπε ο Ιησους και εφυγε.» (Εδ.49,50)

Ο πατερας εχει καταλαβει καλα οτι η παρατηρηση του Ιησου δεν ειναι μια απαντηση, και επομενως μια αρνηση. Ανανεωνει λοιπον την αιτηση του. Η επιμονη του ειναι συγκινητικη. Ο Ιησους ενδιδει στην πιστη που αποπνεει αυτη του η αιτηση, αλλα με εναν τετοιο τροπο που να υψωσει την πιστη του πιο ψηλα. Στην απαντηση του Κυριου, «Πηγαινε, το παιδι σου ζει», υπαρχουν ταυτοχρονα, μια χορηγηση στην αιτηση, και μια επι μερους αρνηση, η οποια ειναι μια δοκιμασια. Η θεραπεια χορηγειται, αλλα χωρις ο Ιησους να φυγει απο την Κανα. Επιθυμει αυτη την φορα να γινει πιστευτος επι τη βασει του λογου Του μονον. Μεχρι τωρα ο πατερας εχει πιστεψει στην μαρτυρια των αλλων. Τωρα η πιστη του προκειται ν” αναπαυθει σ” ενα καλλιτερο στηριγμα, στην προσωπικη επαφη, που μολις αυτος ειχε με τον Ιδιο τον Κυριο.
Ο πατερας κρατιεται με πιστη στην υποσχεση του Ιησου. Η δοκιμασια ετσι ολοκληρωνεται και ειναι επιτυχης. Γυριζει λοιπον να φυγει για το σπιτι του, βασισμενος μονον στον λογο του Ιησου.

«Ενω δε κατεβαινε τον δρομον, τον συναντησαν οι δουλοι του και του ειπαν, «Το παιδι σου ζει». Τους ερωτησε την ωρα που εγινε καλλιτερα. Και του ειπαν, «Χθες εις τας επτα τον αφησε ο πυρετος». Καταλαβε λοιπον ο πατερας οτι την ωραν εκεινην που του ειπε ο Ιησους «Το παιδι σου ζει», εθεραπευτηκε και επιστεψε αυτος και ολοκληρη η οικογενεια του». (Εδ. 51-53).

Η εβδομη ωρα, συμφωνα με τον συνηθη Ιουδαϊκο τροπο μετρησης, δηλωνει την 1 η ωρα το απογευμα. Για το «χθες» μπορουμε να υποθεσωμε τα εξης: α) Οτι ο πατερας διενυκτερευσε στην Κανα λογω του οτι τα αλογα ησαν κουρασμενα, ή λογω του φοβου των ληστων, αν τους επιανε η νυκτα στον δρομο. Το μερος του ομως δεν ηταν και πολυ μακρυα, και θα μπορουσε να φυγει την ιδια μερα. β) Οτι εφυγε την ιδια ημερα, εφθασε αργα το βραδυ, και το «χθες» αναφερεται μεχρι τις 6 το απογευμα, απο οπου μετρουσαν την αρχη της καινουργιας ημερας.
Τωρα πλεον, η πιστη αυτου του ανθρωπου υψωνεται σ” ενα υψηλοτερο βαθμο, αυτον της προσωπικης εμπειριας, ετσι «επιστευσε αυτος» και η ιδια πιστη εντυπωθηκε και στις καρδιες των οικιακων του.

«Αυτο ειναι το δευτερο θαυμα που εκανε ο Ιησους, οταν ηλθε απο την Ιουδαιαν εις την Γαλιλαιαν.» (Εδ.54)

Απο το πρωτο θαυμα, στον γαμο της Κανα, εως τουτο, ειχαν μεσολαβησει πολλα θαυματα. Τουτο ηταν το δευτερο στην Κανα, μετα την επιστροφη του Κυριου απο την Ιουδαια.
Μεχρι εδω βλεπομε την αποκαλυψη του Ιησου να προχωρα μ” εναν συνεχη τροπο: Στον Ιορδανη, στην Κανα, στον Ναο, με τον Νικοδημο, στην Σαμαρεια, στην Γαλιλαια. Αλλα η εθνικη απιστια δειχνει καθαρα τον εαυτον της. Ενωπιον της ο Κυριος ειναι υποχρεωμενος ν” αποσυρθει, απο τον Ναο στην πολη, απο την πολη στην υπαιθρο, απο την Ιουδαια στην Γαλιλαια. Αλλα ταυτοχρονα, πιστη ερχεται στο φως και αναπτυσσεται: Σ” ολη της την πληροτητα στους μαθητες, σαν ασθενικο τρεμοφεγγισμα στον Νικοδημο, πιο καθαρη στους Σαμαρειτες, θαμπη απο αναμειξη σαρκικων στοιχειων στην Γαλιλαια.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 5

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΠΙΣΤΙΑΣ ΣΤΟΝ ΙΣΡΑΗΛ. Ιωαννης Ε1-ΙΒ50.
Μεχρι το κεφαλαιο Δ ειδαμε την αρχη της δημοσιας διακονιας του Κυριου. Δειγματα πιστης και απιστιας εχουν φανει μονον σαν σπανια, μεμονωμενα φαινομενα (Μαθητες, Νικοδημος, Σαμαρειτες κ.λ.π.).
Απο εδω και στο εξης η κατασταση προσλαμβανει εναν περισσοτερο συγκεκριμενον χαρακτηρα. Ο Κυριος συνεχιζει να κανει γνωστον τον Πατερα, τον εαυτον Του, και το εργο Του. Τωρα ομως συναντα αυξημενη και οργανωμενη εχθροτητα. Οι αρχηγοι και το κυριως σωμα του λαου παρασυρονται απο το ρευμα της απιστιας, ενω η πιστη παραμενει ενα αδυνατο και ανεπαισθητο ρευμα.
Η κυρια αντισταση παρουσιαζεται στην Ιουδαια, και ειδικωτερα στην Ιερουσαλημ. Εκει το πληθος ειναι καλα μαθητεμμενο και φανατισμενο, ετοιμο παντα να υποστηριξει τους αρχηγους του σε καθε βιαιη τους ενεργεια, που τους οδηγει το μισος τους. Ο Ιδιος ο Κυριος απεικονιζει αυτη την κατασταση με τουτα τα γεματα πικρα λογια: «Δεν μπορει προφητης να σκοτωθει εξω απ” την Ιερουσαλημ» (Λουκας ΙΓ 33). Εκει στην Ιουδαια, στις ομιλιες Του, Τον εξωθουσαν συνηθως σε διαμαχες, γι” αυτο και τουτες εχουν σκληρο και αυστηρο τονο, και ειναι πιο πολυ θεολογικες.
Η απιστια στην Γαλιλαια ειναι διαφορετικης μορφης. Στην Ιουδαια Τον μισουν, επιθυμουν να Τον σκοτωσουν. Στην Γαλιλαια απλως οι δυσαρεστημενοι οπαδοι Του απομακρυνονται απ” Αυτον (Κεφ.6). Εδω δεν υπαρχει πνευμα ενεργητικου μισους και ζηλοφθονιας. Η απιστια σε τουτη την περιοχη προηλθε απο το σαρκικο πνευμα των ανθρωπων των οποιων τις φιλοδοξιες δεν ικανοποιησε ο Κυριος.
Αφου λοιπον στην Γαλιλαια δεν συναντησε μια συστηματικη και οργανωμενη αντισταση, μπορεσε να διδαξει πιο ανετα, και να δωσει ελευθερη εκταση σε ομιλιες εμπνευσμενες απο σκηνες της φυσης, ν” αναπτυξει τις γεματες χαρη παραβολες Του, και να διδαξει σε πλατος ο,τι ειχε σχεση με τις αναγκες της ανθρωπινης συνειδησης. Την διακονια στην Γαλιλαια την καταγραφουν κατα κυριο λογο τα τρια Συνοπτικα Ευαγγελια. Ο Ιωαννης κατεγραψε κατα κυριον λογον την μαρτυριαν που εδωσε ο Ιησους στις επισκεψεις Του στην Ιερουσαλημ.
Σε καθε ενα απ” αυτα τα ταξιδια, σημειωνεται και ενα καινουργιο βημα στην σκληρυνση του Ισραηλ. Σχεδιασμενα να υπηρετησουν στον σχηματισμο του δεσμου μεταξυ του Μεσσιανικου Νυμφιου και της Νυμφης Του, ειχαν υπηρετησει, στην πραγματικοτητα, στο να επισπευσουν αυτο το παρατεταμενο και πληρες διαζυγιο μεταξυ του Ιεχοβα και του λαου Του, που συνεχιζεται ακομα και σημερα. Αν ριξουμε μια ματια στην γενικη σειρα της διηγησης θα δουμε οτι περιλαμβανει τρεις κυκλους, εχοντας ο καθενας σαν κεντρο και σημειο αφετηριας ενα μεγαλο θαυμα εκτελεσμενο στην Ιουδαια: 1) Η θεραπεια του παραλυτικου στην Βηθεσδα, κεφαλαιο 5. 2) Του εκ γενετης τυφλου, κεφαλαιο 9. 3) Η ανασταση του Λαζαρου, κεφαλαιο 11. Καθε ενα απ” αυτα τα περιστατικα, αντι να κερδιζει για τον Ιησου την πιστη εκεινων που ησαν μαρτυρες τους, γινεται μεσα τους το εναυσμα για μια ανανεωμενη εκρηξη μισους και απιστιας. Ο Ιησους εμπρος σ” αυτο το τραγικο αποτελεσμα, εξεφρασε ενα παραπονο γεματο λυπη και πικρια: «Σας εχω δειξει πολλα καλα εργα απ” τον Πατερα μου, για ποιο απ” αυτα με λιθοβολειτε;» (Ι32). Αυτοι ειναι οι συνδετικοι κρικοι της διηγησης. Καθε ενα απ” αυτα τα θαυμαστα εργα ακολουθειται αμεσα απο μια σειρα συζητησεων. Τοτε, καθε φορα που η συζητηση οξυνεται, ο Ιησους αποσυρεται απ” την Ιερουσαλημ, μη θελοντας ακομη να εξωθησει τα πραγματα στα ακρα τους. Η συζητηση θα συνεχισθει στην επομενη επισκεψη.
Απο την γενικη πορεια των πραγματων βλεπομε οι δεσμοι με το παλαιο κοπαδι να διαρρηγνυονται προοδευτικα, και να μαζευεται σιγα σιγα το καινουργιο κοπαδι.
Μετα την ανασταση του Λαζαρου, το μισος τους φθανει στο υψιστο σημειο, και τους εξωθει σ” ενα ακραιο μετρο. Αποφασιζουν επισημως τον θανατο του Ιησου.Και αμεσως μετα, η βασιλικη Του εισοδος στα Ιεροσολυμα, επι κεφαλης των οπαδων Του (κεφ. 12), επιταχυνει την εκτελεση αυτης τους της αποφασης. Ειναι η στιγμη που ο Κυριος εγκαταλειπει τελειως τον Ισραηλ στην τυφλωση τους, και βαζει ενα τελος στην δημοσια διακονια Του: «Και αφου ανεχωρησε εκρυφθηκε απ” αυτους».
Ο Ευαγγελιστης σταματα σ” αυτη την τραγικη στιγμη, και πριν να συνεχισει την διηγηση του με τα γεγονοτα του τελους, ριχνει μια αναδρομικη ματια σ” αυτο το μυστηριωδες γεγονος της αναπτυξης της Ιουδαϊκης απιστιας, που τωρα εχει ολοκληρωθει. Δειχνει οτι αυτο το αποτελεσμα ειχε προβλεφθει απο την Γραφη, και αποκαλυπτει τις βαθειες του ριζες (ΙΒ37-50).
Αν δουμε την διδασκαλια του Κυριου στα 2,5 χρονια της δημοσιας διακονιας Του, θα παρατηρησωμε οτι δεν εχει μεσα της τιποτα το συστηματικο. Περιορισε απλα τον εαυτον Του ν” απαντησει στις δεδομενες αναγκες, οι οποιες ηταν γι” Αυτον, σε καθε στιγμη, το σημα της επιθυμιας του Πατερα. Πορευοταν δηλαδη κατα πως συναντουσε, χωρις ιδιαιτερα σχεδια και προγραμματα. Ειχε αφεθει, χωρις την παραμικρη ανησυχια, στην οδηγια του Πατερα. Και δεν ηλθε να διδαξει θεολογια. Παιρνοντας αφορμη καθε φορα απο τα γεγονοτα και τις καταστασεις, εκανε την αναλογη παρουσιαση του εαυτου Του. Αν π.χ. στο κεφαλαιο 5 παρουσιαζει τον εαυτον Του σαν αυτον που εχει την δυναμη ν” ανασταινει απο τους νεκρους, πνευματικα και σωματικα, ειναι διοτι μολις εχει δωσει ζωη στα μελη ενος ανημπορου ανθρωπου. Εαν, στο κεφαλαιο 6, δηλωνει τον εαυτον Του σαν τον αρτον της ζωης, ειναι διοτι μολις εχει πολλαπλασιασει τους αρτους.
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΞΕΣΠΑΣΜΑ ΜΙΣΟΥΣ ΣΤΗΝ ΙΟΥΔΑΙΑ. Ιωαννης Ε1-47.

«Υστερα απο αυτα ητο εορτη των Ιουδαιων και ανεβηκε ο Ιησους εις τα Ιεροσολυμα.» (Εδ.1)

Η εορτη που αναφερεται εδω πρεπει μαλλον να ηταν η εορτη των Πουριμ, που γιορταζοταν τον μηνα Μαρτιο εις αναμνηση της απελευθερωσης των Ιουδαιων με την μεσολαβηση της Εσθηρ. Ο Κυριος θα πρεπει να ειχε παει εκει χωρις τους μαθητες – τους ειχε στειλει αποστολη στην Γαλιλαια – με σκοπο να παραμεινει στην εορτη του Πασχα, που ακολουθουσε αμεσως μετα. Αναγκαστηκε ομως να επιστρεψει νωριτερα στην Γαλιλαια, λογω της διαμαχης που ξεσπασε με αφορμη την θεραπεια του παραλυτικου.

«Υπαρχει δε εις τα Ιεροσολυμα κοντα εις την πυλη των προβατων μια δεξαμενη, η οποια ονομαζεται Εβραϊστι Βηθεσδα και η οποια εχει πεντε στοες.» (Εδ.2)

Η «πυλη των προβατων» θα πρεπει να ονομαζοταν ετσι απο καποια αγορα προβατων που υπηρχε εκει διπλα. Μαλλον ταιριαζει με την πυλη που σημερα ονομαζεται του «Αγιου Στεφανου».
Εκει υπηρχε μια πηγη σαν δεξαμενη, και γυρω γυρω ειχαν κτισει ενα οικοδομημα με πεντε στοες για να καθωνται οι αρρωστοι.
«Βηθεσδα» πιθανον να προερχεται απο το Beth+Cheseda, που σημαινει «σπιτι ελεους». Ισως ν” αναφερεται στην γεναιοδωρια αυτου που ειχε κτισει τις στοες, ή στο ελεος του Θεου που ειχε δωσει την πηγη.
Υπαρχουν και σημερα πηγες μεταλλικου νερου στο ανατολικο τμημα της Ιερουσαλημ. Οι πιο πολλες εχουν διαλλειπουσα λειτουργια. Το νερο υψωνεται 2-3 φορες την ημερα τον χειμωνα, και καθε τρεις μερες το καλοκαιρι, για εως και 30 εκατοστα. Μετα τραβιεται, μεχρι που μερικες φορες αφηνει την λεκανη στεγνη. Σε πολλες το νερο ειναι κοκκινωπο απο τα ορυκτα που περιεχει. Προκειται για ιαματικες πηγες. Πολλες τετιες εχουν σκεπασθει με μπαζα και εχουν εξαφανισθει. Πιθανον η εν λογω πηγη να ειναι μια μεγαλη τετραγωνη τρυπα 40μ μακρος, 80μ πλατος, ξερη απο νερο, που σημερα ονομαζεται Birkel-Israil.

«Σ” αυτες ηταν ξαπλωμενος μεγαλος αριθμος ασθενων, τυφλων, χωλων, παραλυτικων, οι οποιοι επεριμεναν να κινηθη το νερο. Διοτι ενας αγγελος κατεβαινε ποτε-ποτε εις την δεξαμενην και εταρασσε το νερο. Εκεινος λοιπον που εμπαινε πρωτος, μετα την ταραχη του νερου, εθεραπευετο απο οιονδηποτε νοσημα και αν επασχε.» (Εδ.3,4)

Η φραση «οι οποιοι επεριμεναν να κινηθη το νερο», και το εδαφιο 4, λειπουν απο πολλα χειρογραφα και υπαρχουν αμφιβολλιες ως προς την αυθεντικοτητα τους. Θα πρεπει να προστεθηκαν σαν διευκρινισεις απο την προφορικη παραδοση στο περιθωριο καποιου αντιγραφου, και απο εκει, οπως εγινε και σε μερικες αλλες περιπτωσεις, εισηχθηκαν στο κειμενο απο μεταγενεστερο αντιγραφεα. Αυτη η παρεμβολη θα πρεπει να ειναι πολυ αρχαια γιατι βρισκεται σε μια απο τις Συριακες εκδοσεις. Θα πρεπει να ηταν η εξηγηση που εδινε η κοινη γνωμη στην περιοδικη ανυψωση του νερου. Συμφωνα με το αυθεντικο κειμενο, δεν υπαρχει τιποτα το υπερφυσικο στο φαινομενο της Βηθεσδα. Το ολο θεμα ειναι οι διαλλειψεις, που τοσο συχνα παρατηρουνται στις θερμες ιαματικες πηγες. Ειναι γνωστο επισης οτι τα νερα εχουν την μεγαλυτερη δραστικοτητα την στιγμη που αναβλυζουν και βρισκονται σε αναβρασμο, λογω της αυξημενης ενεργειας των αεριων. Και ηταν αυτη ακριβως η στιγμη που ο καθε αρρωστος προσπαθουσε να μπει πρωτος.

«Υπηρχε εκει ενας, ο οποιος επι τριαντα οκτω χρονια ηταν αρρωστος. Οταν ο Ιησους τον ειδε κατακοιτον και καταλαβε οτι ειχε ηδη πολυν χρονον εκει, του λεγει, «Θελεις να γινεις υγιης:». Απεκριθη εις αυτον ο ασθενης, «Κυριε, δεν εχω ανθρωπον να με βαλη εις την δεξαμενην, οταν το νερο ταραχθη, και ενω ερχομαι κατεβαινει αλλος πριν απο εμε.» (Εδ.5-7)

O Κυριος τουτη την δευτερη φορα ειχε ελθει ινκογνιτο, σαν απλος προσκυνητης (την πρωτη ειχε ελθει σαν Μεσσιας), και ετσι ξαφνικα παρουσιαστηκε στον αρρωστο.
«Καταλαβε» («Γνους»). Ισως να τ” ακουσε απο τα χειλη του αρρωστου. Ισως ομως και να ηταν μια απο κεινες τις στιγμιαιες αντιληψεις (αισθησεις), δια των οποιων η αληθεια απεκαλυπτετο απο μονη της στον Ιησου, στον βαθμο που απαιτειτο απ” το συγκεκριμενο εργο της στιγμης (οπως στην περιπτωση του Ναθαναηλ και της Σαμαρειτισσας).
Η γιορτη των Πουριμ εορταζοταν μεταξυ των Ιουδαιων με εργα φιλανθρωπιας και ανταλλαγη δωρων. Ηταν ημερα ελεημοσυνων. Ο Ιησους εισερχεται στο πνευμα της γιορτης. Η ευσπλαγχνια Του αφυπνιζεται στην θεα αυτου του ανθρωπου που κειτεται αρρωστος και εγκαταλελειμενος.
Η ερωτηση Του, «θελεις να γινεις υγιης», περιεχει μια σιωπηρη, υπονοουμενη υποσχεση. Προσπαθει μ” αυτον τον τροπο να τον συρει απ” το σκοταδι της απογοητευσης που τον εχει βυθισει η μακρια και ανωφελη αναμονη, και να αναζωογονησει την ελπιδα μεσα του. Ταυτοχρονα επιθυμει, μ” αυτη την ερωτηση, να στρεψη την σκεψη του μακρυα απο τα μεσα θεραπειας πανω στα οποια ειχε αποκλειστικα βασισθει εως τωρα, και να του δωσει να καταλαβει για ενα νεο μεσον, το ζωντανο προσωπο που επροκειτο να γινει γι” αυτον η αληθινη Βηθεσδα. Η πιστη, που θ” αφυπνισθει απ” το προσηλωμενο κυτταγμα προς Αυτον που του μιλα, θα γινει, πραγματι, το καναλι δια του οποιου η απο επανω δυναμη θα διεισδυσει μεσα του. (Αυτο υπονοει και η φραση «Κυτταξε τον Ιησου Χριστο με πιστη» που συνηθως ακουμε. Δηλαδη, παρε τα ματια σου, την σκεψη σου απο κει που εχεις βασισθει, απο κει που ματαια ελπιζεις, και προσηλωσε τα στον Ιησου, στα λογια Του. Ετσι ανοιγει το καναλι που επιτρεπει στις ανωθεν δυναμεις να ελθουν και να ενεργησουν).

«Ο Ιησους του λεγει, «Σηκω επανω, σηκωσε το κρεββατι σου και περπατησε». Και αμεσως εγινε υγιης ο ανθρωπος και εσηκωσε το κρεββατι του και περπατουσε. Η ημερα εκεινη ητο Σαββατον. Γι” αυτο ελεγαν οι Ιουδαιοι εις τον θεραπευθεντα, «Ειναι Σαββατον, δεν σου επιτρεπεται να σηκωσεις το κρεββατι σου». Αυτος τους απεκριθη, «Εκεινος που με εκανε υγιη εκεινος μου ειπε, «Σηκωσε το κρεββατι σου και περπατησε». Τοτε τον ερωτησαν, «Ποιος ειναι ο ανθρωπος που σου ειπε, «Σηκωσε το κρεββατι σου και περπατησε»; Αλλ” ο θεραπευθεις δεν ηξερε ποιος ειναι, διοτι υπηρχε πολυς κοσμος εις το μερος εκεινο και ο Ιησους εξεφυγε.» (Εδ. 8-13)

Ολη η Δημιουργια ηλθε στην υπαρξη με τον Λογο του Θεου. Στην προς Εβραιους, στο Α3 μας λεγει: «Ο οποιος (ο Υιος), οντας απαυγασμα της δοξας και χαρακτηρας της υποστασης αυτου (του Θεου), βασταζει τα παντα με τον λογον της δυναμεως αυτου». Ο λογος Του εχει δυναμη να δινει ζωη. Εδω διεταξε τα νεκρα μελη αυτου του ανθρωπου να παρουν ζωη, και πηραν. Και ο παραλυτος ακουσε τον λογον Του τον πιστεψε, κινηθηκε να σηκωθει, και πραγματι σηκωθηκε, ειχε γινει καλα.
Σηκωθηκε λοιπον, πηρε το κρεββατι του και πηγαινε για το σπιτι του. Μεταξυ ομως των απαγορευμενων εργασιων το Σαββατο, ηταν να μετακινεις επιπλα και να νοσηλευεις αρρωστο. Και στα δυο ηταν παραβατης (στις παραδοσεις τους ομως, και οχι στο πνευμα του νομου του Θεου). Του το επισημαινουν με αυστηροτητα οι Ιουδαιοι. Η πωρωση της καρδιας τους τους ειχε τυφλωσει και δεν βλεπουν το θαυμα.
Ο αρρωστος, πολυ λογικα, θετει την ενεργεια του κατω απο την προστασια Αυτου που θαυματουργικα του ειχε δωσει την δυναμη να την εκτελεσει.
Ο Κυριος ειχε ομως απομακρυνθει γιατι φοβοταν τον σαρκικο ενθουσιασμο που θα ξεσηκωνε αυτο το θαυμα.

«Υστερα τον ευρηκε ο Ιησους εις τον ναον και του ειπε, «Ιδε, εγινες υγιης, μη αμαρτανης πλεον, δια να μη σου συμβη κατι χειροτερον». Εφυγε ο ανθρωπος και ειπε εις τους Ιουδαιους οτι ο Ιησους ειναι αυτος που τον εκανε υγιη.» (Εδ. 14-15)

Η προειδοποιηση που ο Ιησους του απευθυνει, δειχνει οτι η αρρωστεια του ηταν το αποτελεσμα καποιας ειδικης αμαρτιας. Αλλα δεν θα πρεπει να συμπερανωμε απο τουτο οτι καθε αρρωστεια προκυπτει απο μια ατομικη και ειδικη αμαρτια. Μπορει να εχει την αιτια της, σε πολλες περιπτωσεις, στην πτωση, στην φθορα της συλλογικης ζωης της ανθρωποτητας, λογω αμαρτιας (Ιδε σχολια στο Θ3).
Με το «κατι χειροτερον», υστερα απο τα 38 χρονια που υπεφερε, ο Κυριος μαλλον θα εννοει την αιωνια καταδικη.
Οσο τωρα δεν ανεφερε το ονομα αυτου που του εδωσε την εντολη, η κατηγορια της παραβιασης του Σαββατου βαρυνε επανω του. Οταν εμαθε το ονομα του Ιησου, τους το ειπε, για να βγαλη την ευθυνη απο πανω του.

«Δια τουτο κατεδιωκαν οι Ιουδαιοι τον Ιησουν και εζητουσαν να τον σκοτωσουν, διοτι εκανε τα εργα αυτα το Σαββατο». (Εδ.16)

«Δια τουτο»: Διοτι τον θεραπευσε, και του εδωσε εντολη να σηκωσει το κρεββατι του το Σαββατο.
Δικαιολογοντας τωρα την πραξη Του ο Κυριος αναπτυσσει τις ακολουθες τρεις σκεψεις:
α) Δικαιολογει αυτο που εκανε, απο την τελεια υποταγη της δραστηριοτητος Του προς τον Πατερα (Εδ. 17-30).
β) Η ειδικη σχεση που εχει με τον Θεο δεν βασιζεται μονον στην δικη Του προσωπικη διαβεβαιωση, αλλα εχει σαν εγγυηση της και την μαρτυρια του Ιδιου του Θεου (Εδ.31-40).
γ) Υποστηριζομενος απ” αυτη την μαρτυρια του Πατερα, ο Ιησους περνα απ” την αμυνα στην επιθεση, και ξεσκεπαζει στους Ιουδαιους την ηθικη αιτια της απιστιας τους, που ειναι η απουσια σ” αυτους του αληθινου πνευματος του Νομου (Εδ.41-47).

«Αλλ” ο Ιησους τους απεκριθη, «Ο Πατερας μου εργαζεται εως τωρα και εγω επισης εργαζομαι». (Εδ. 17)

Αυτος ο λογος του Ιησου, οπως και εκεινος του Β19 (Ιδε και Λουκα Β49), ειναι σαν μια αναλαμπη φωτος που ξεπηδα απο τα εσωτερα βαθη της συνειδησης Του, απο κεινο το σημειο της μυστηριωδους ενωσης με τον Πατερα, απ” οπου λαμβανει απ” Αυτον την παρορμηση. Αυτα τα αιφνιδια, και αμετρητα βαθεια ξεσπασματα σκεψης, διακρινουν την γλωσσα του Ιησου απ” ολες τις αλλες γλωσσες. «Ουδεποτε ελαλησεν ανθρωπος ετσι, καθως αυτος ο ανθρωπος» (Ιω.Ζ46), ειπαν οι υπηρετες στους Φαρισαιους που τους ειχαν στειλει να Τον πιασουν.
Σαν εργο που εργαζεται ο Θεος εννοειται αυτο της σωτηριας της ανθρωποτητας.
Τι να εννοει αραγε ο Κυριος λεγοντας «Ο Πατερας μου εργαζεται παντοτε και εγω επισης εργαζομαι»; Μηπως: «Ο Πατερας μου εργαζεται συνεχως, δηλαδη, χωρις να σταματα ουτε και το Σαββατο, γι” αυτο και εγω εργαζομαι με τον ιδιο τροπο, χωρις να δεσμευομαι απο την νομοθεσια – μια και ο Θεος δεν δεσμευεται απο την νομοθεσια, αυτη εχει θεσπισθει μονον για τον ανθρωπο»;
Σιγουρα οχι γιατι, α) Θα ελεγε «συνεχως» και οχι «εως αρτι», «εως τωρα». β) Ο Ιδιος ηταν υπηκοος στον Νομο. Ηταν απηλλαγμενος απ” τον ζυγο των ανθρωπινων εντολων και των Φαρισαϊκων παραδοσεων, αλλα ποτε απο εκεινον του Νομου. Ποτε στην ζωη Του δεν υπηρξε εστω και μια παραβαση μιας πραγματικης εντολης του Νομου. Ο Λογος του Θεου λεγει οτι «υπεταγη στον νομο» (Γαλ.Δ4), και μονον ο θανατος Τον ελευθερωσε απ” αυτον τον ζυγον.
Τουτο που λεγει εδω ο Κυριος ειναι: «Δεν μπορω να μενω χωρις να εργαζομαι, την στιγμη που βλεπω τον Πατερα μου να εργαζεται». Για να το καταλαβομε πιο καλα, ας φαντασθουμε τον Κυριο να εργαζεται με τον Ιωσηφ στο ξυλουργειο της Ναζαρετ. Αν καποιος Του ζητουσε να σταματησει την δουλεια θα του απαντουσε: «Ο πατερας μου εργαζεται εως τωρα, αρα και εγω δεν μπορω να σταματησω».
Ο Ιησους βρισκει τον εαυτον Του, μαζι με τον Ουρανιο Πατερα, σ” ενα απεραντο εργαστηρι. Βλεπει τον Θεο να εργαζεται παγκοσμιως στο εργο της σωτηριας του ανθρωπινου γενους, και προσαρμοζει το δικο Του προσωπικο και τοπικο εργο σ” αυτο το απεραντο εργο. Αυτο ειναι που μολις εχει κανει θεραπευοντας τον παραλυτικο. Μεσα στο σχεδιο του Θεου ηταν να πραγματοποιηθει αυτο το εργο αυτη την δεδομενη στιγμη. Και τουτο το εργο ανηκε στον τομεα του Κυριου, γι” αυτο και ο Κυριος το εξετελεσε. Ο Θεος Του το εδειξε, ο Κυριος δεν μπορουσε παρα να το κανει. Ετσι ενεργουσε ο Κυριος, επαιρνε οδηγια απο τον Πατερα και εκτελουσε. Αυτη ειναι η σχεση της εξαρτησης του Υιου προς τον Πατερα. Ετσι δικαιολογειται και το θαυμα για το οποιον τον ενοχοποιησαν.
Η εννοια λοιπον εδω των λογων Του δεν ειναι, «Εγω, καθως ακριβως και ο Θεος, εχω το δικαιωμα να εργασθω το Σαββατο», αλλα, «Δεν εχω κανει τιποτα παραπανω, απο του να υπακουσω στην οδηγια , που ο Θεος μου εδωσε εκεινη την στιγμη…»
Ερωτηση: Θα Του εδινε ποτε ο Θεος οδηγια να κανει κατι που ηταν αντιθετο στον νομο περι Σαββατου; Οχι. Ο Θεος δεν θα Τον διετασσε ποτε να κανει τιποτα αντιθετο στην θεση ενος Ιουδαιου, που ο Ιδιος ειχε επιβαλλει επανω Του, για τον χρονο της γηϊνης Του ζωης. Ο τροπος που τον θεραπευσε, και η επιστροφη του παραλυτικου στο σπιτι του, με το κρεββατι στον ωμο, πουθενα δεν εμπιπτει στις διαταξεις του Νομου, σωστα αντιλαμβανομενου. Στην ουσια λοιπον ειναι σαν να τους λεγει: «Κατηγοροντας με, κατηγορατε τον Πατερα. Ειναι ο Ιδιος ο Νομοθετης που κατηγορατε για την παραβαση του Νομου. Διοτι εγω ενηργησα βασει οδηγιας που ελαβα απ” Αυτον.»
Τα οσα ειπε τωρα, αντι να τους ειρηνευσουν, ερριξαν λαδι στην φωτια.

«Δια τουτο εζητουσαν οι Ιουδαιοι ακομα περισσοτερον να τον σκοτωσουν, διοτι οχι μονον καταργουσε το Σαββατον, αλλα και διοτι ελεγε οτι ο Θεος ειναι Πατερας δικος του και ετσι εκανε τον εαυτον του ισον με τον Θεον.» (Εδ.18)

Στο εδαφιο 17 τους ειπε «ο Πατερας μου». Εκεινο το «μου» τους σοκαρισε. Θα Τον αντιμετωπιζαν διαφορετικα αν ελεγε «μας», «ο Πατερας μας». Προσθετη κατηγορια λοιπον για βλασφημια.

«Ελαβε τοτε ο Ιησους τον λογον και τους ειπε, «Αληθεια, αληθεια σας λεγω, δεν μπορει ο Υιος να κανει απο τον εαυτον του τιποτε, παρα μονον ο,τι βλεπει τον Πατερα να κανει, διοτι εκεινα που κανει εκεινος, αυτα ομοιως κανει και ο Υιος.» (Εδ.19)

Τουτο το εδαφιο μας διευκρινιζει την σχεση των ενεργειων του Υιου προς εκεινες του Πατερα, ή ο Υιος που θετει τον εαυτον Του με πιστοτητα στην υπηρεσια του Πατερα.
Αυτο που τους λεγει εδω ειναι: «Οτιδηποτε εργο με βλεπετε να κανω, εστω και αν σας ενοχλει, σαν και εκεινο για το οποιο τωρα με κατηγορειτε, να ειστε βεβαιοι οτι, σαν υπακουος Υιος, το εχω κανει μονον διοτι ειδα τον Πατερα μου να ενεργει κατ” αυτον τον τροπο τον ιδιο χρονο. Και δεν μπορω να κανω διαφορετικα.» Ο παραλυτικος τους ειπε, «Μου το ειπε και το εκανα». Το ιδιο τους λεγει και ο Ιησους ως προς τον Πατερα.
«Ου δυναται ο Υιος ποιειν αφ” εαυτου».
Τι αραγε θα μπορουσε να κανει «αφ” εαυτου», «απο τον εαυτον του», που δεν το κανει; Συμφωνα με το εδαφιο 26, θα μπορουσε, σαν Λογος, να δημιουργησει κοσμους απ” το τιποτα, και να γινη θεος τους. Εδω στην γη, σαν ανθρωπος, περαν των ανθρωπινων δυνατοτητων, κατειχε και τις Μεσσιανικες δυναμεις (μετα το βαπτισμα Του). Με αυτες θα μπορουσε να δημιουργησει, με δικη Του παρορμηση – οπως δημιουργει ο καθε ανθρωπος με ταλεντο – να δημιουργησει απο, και δια τον εαυτον Του. Θα μπορουσε να εφτειαχνε εδω κατω ενα δικο Του βασιλειο, οπως κανουν οι ανθρωποι της μεγαλοφυιας και των κατακτησεων. Εκει δεν ηταν που κατεθυνθηκαν οι εισηγησεις του Σατανα στην ερημο;
Ολα αυτα θα μπορουσε να τα κανει «αφ” εαυτου», δηλαδη με δικη Του πρωτοβουλια, εαν το επιθυμουσε. Σ” ολες τις φασεις της υπαρξης Του εχει εναν θησαυρο δυναμης που Του ανηκει, και που μπορει να τον χρησιμοποιησει ελευθερα και ανεξαρτητα απ” τον Πατερα. Να θυμηθουμε τα λογια Του που μας κατεγραψε ο Ιωαννης στο Ι 17,18: «Δια τουτο ο Πατερας με αγαπα, διοτι θυσιαζω την ζωην μου, δια να την παρω παλιν. Κανεις δεν μου την αφαιρει, αλλ” εγω οικειοθελως την θυσιαζω. Εχω εξουσιαν να την θυσιασω και εχω εξουσιαν παλιν να την παρω».
Αλλα εχει ομως καταλαβει οτι η πληροτητα ειναι να εισαι με τον Θεο («Και ο Λογος ην προς τον Θεον», Ιω. Α1). Ειναι πληρης με τον Θεο εδω στην γη, οπως και στον ουρανο. Αντι λοιπον να ειναι θεος ενος κοσμου για τον εαυτον Του, προτιμα την θεση Του σαν Υιος διπλα στον Πατερα, οπως επισης να χρησιμοποιει την δημιουργικη Του δυναμη παντα σε κοινωνια με τον Πατερα. Απ” αυτη την επιλογη Του πηγαζει το «δεν μπορω να κανω τιποτα αφ” εαυτου». Ειναι μια ηθικη αδυναμια, δηλαδη ελευθερη, κατοπιν δικης Του επιλογης. Προτιμησε το Υιος απ” το θεος. Γι” αυτο, αντι να πει «Εγω», λεγει, «Ο Υιος δεν μπορει να κανει τιποτα». Διαλεξε την υποταγη και την αφιερωση (αυτη ειναι η σχεση του Υιου προς τον Πατερα), γι” αυτο δεν μπορει να κανει τιποτα αφ” εαυτου. Εθεσε τις δυναμεις, τα προσοντα Του, το ειναι Του στην υπηρεσια του Πατερα.
Πως ομως καθοδηγειται; Πως «βλεπει»; Αυτος ο μεταφορικος ορος δηλωνει το κυτταγμα του νου Του που ειναι διαρκως προσηλωμενο επανω στον Πατερα, ωστε ν” αντιληφθει την επιθυμια Του, και να διακρινει το σημειο που ειναι πραγματικα το εργο Του, ωστε να προσαρμοσει το δικο Του επανω σ” αυτο.
«Τον βλεπει να κανει», δηλαδη την ιδια στιγμη. Αυτο ειναι το «Εως αρτι» («Εως τωρα») του εδαφιου 17.
Στην πραγματικοτητα αυτο το «δεν δυναται», για το οποιο ο Ιησους μολις μιλησε, ειναι μονο η μια πλευρα της υικης Του αφοσιωσης. Αλλα η αγαπη, ενω Τον εμποδιζει να ενεργει «αφ” εαυτου», Τον ωθει να συνεργαστει ενεργητικα στο εργο του Πατερα. Καθως το βλεπει να εχει ηδη διαμορφωθει στην σκεψη του Πατερα, και νοιωθει την επιθυμια Του, αμεσως το εκτελει στην γη. Αυτη ειναι η προϋποθεση κατω απ” την οποιαν ενεργει. Ειναι τοσο ολοκληρωτικα απορροφημενος σ” αυτην την εθελοντικη εξαρτηση, που δεν Του μενει ουτε χρονος, ουτε δυναμη να ενεργησει απο μονος Του.
«Ομοιως». Δεν σημαινει μια απλη απομιμηση, διοτι το εργο του Πατερα ειναι ακομα να γινει, ο Πατερας το εχει συλλαβει, ο Υιος το εκτελει. Το «ομοιως» δειχνει την συνδεση των δυο εργων. Ο Υιος συνδεει τον εαυτον Του καθε στιγμη με το εργο του Πατερα, στο μετρο που η νοημοσυνη Του μπορει να το αγκαλιασει, και η δυναμη Του να το πραγματοποιησει.
Αλλ” αυτη η τελεια υπαγωγη του εργου του Υιου σ” αυτο του Πατερα, δεν μπορει να υπαρξει παρα μονον κατω απο μια προϋποθεση: Οτι ο Πατερας συγκατατιθεται να καθιστα τον Υιον Του αδιαλειπτα κοινωνο στην πορεια του εργου Του. Και ειναι αυτο ακριβως που κανει.

«Διοτι ο Πατερας αγαπα τον Υιον και του δειχνει ολα οσα αυτος κανει και θα του δειξη μεγαλυτερα εργα απο αυτα δια να θαυμαζετε εσεις.» (Εδ.20)

«Διοτι»: Η υποταγη του Υιου και η συνεργασια στο εργο του Πατερα, ξεκινανε απ” την απεραντη αγαπη που τρεφει ο Πατερας για τον Υιον. Στο κειμενο δεν λεγει «αγαπα» αλλα «φιλει», που εκφραζει πιο πολυ απο το «αγαπα» την τρυφεροτητα, την στοργη, και την οικειοτητα στις σχεσεις μεταξυ τους.
Αποτελεσμα αυτης της αγαπης: Ο Πατερας αποκαλυπτει τα σχεδια Του, το εργο Του στον Υιο, ωστε Αυτος να ειναι σε θεση να το γνωρισει και να συνεργασθει.
Η συνεχης, και με πιστοτητα συνεργασια λοιπον του Υιου, ειναι αυτη που παρακινει το Πατερα να Του κανει τις αποκαλυψεις.
«Και θα του δειξει μεγαλυτερα εργα απο αυτα»: Η αποκαλυψη και η αναθεση δεν θα γινει με μιας, αλλα προοδευτικα, οπως ταιριαζει στην αληθινα ανθρωπινη θεση του Υιου. Ο Πατερας θα επεκτεινει την σφαιρα των εργων που Του εμπιστευεται προοδευτικα.
«Μεγαλυτερα απο αυτα»: Προφανως αναφερεται στην θεραπεια του παραλυτικου και στα παρομοια θαυματα που ειχε κανει ο Ιησους, και στα οποια οι Ιουδαιοι ησαν μαρτυρες. Αυτα ειναι μονον η αρχη. Το εργο του Κυριου θα μεγαλωνει συνεχως σε εκταση και σε δυναμη. Θα πραγματοποιηθει αυτο που ειπε ο Ησαϊας: «Και το θελημα του Κυριου θελει ευοδωθει εν τη χειρι αυτου» (Ησ. ΝΓ 10).
«Δειξει». Θα του δωσει και το σημα και την δυναμη να τα κανει.
«Δια να θαυμαζετε εσεις». Λεξεις προσεκτικα διαλεγμενες. Ξερει σε ποιους απευθυνεται, γι” αυτο δεν λεγει «για να πιστευετε εσεις». Τουτα τα λογια μπορουμε να τα παραφρασωμε καπως ετσι: «Και οταν δειτε αυτα τα εργα, τοτε ειναι πραγματικα που θα εκπλαγειτε». Οταν ειχαν ανοιξει διαπλατα τα ματια τους για εναν παραλυτικο που θεραπευτηκε με τον λογον Του, πως θα αισθανθουν οταν με τον λογον Αυτου του Ιδιου του Ιησου θα δουν το ανθρωπινο γενος να ανασταινεται πνευματικα, και μετα απο λιγο χρονο και σωματικα; Αν μια σωματικη θεραπεια τους κατεπληξε, τι θα πουν λιγο αργοτερα για μια Πεντηκοστη, και μια ανασταση νεκρων;
«Δια να»: Εκφραζει οχι μονον ενα αποτελεσμα, («ωστε να θαυμαζετε»), αλλα και εναν σκοπο. Αυτη η εκπληξη ειναι αποφασισμενη απο τον Θεο. Ισως και να ειναι απ” αυτη την εκπληξη που θα προελθει η μεταστροφη του Ισραηλ στο τελος των καιρων. Πιθανον απο την θεα των θαυματων που γινονται στο ανθρωπινο γενος απο το Ευαγγελιο, ο Ισραηλ θα προσφερει τελικα στον Υιον υποταγη ισην με κεινην που προσφερει στον Πατερα, για την οποιαν μιλα το εδαφιο 23.
Εαν θελωμε να σχηματισωμε μια ζωντανη ιδεα της σχεσης του εργου του Χριστου με αυτο του Πατερα, καθως μας παρουσιαζεται εδω, ο καλλιτερος τροπος ειναι να εισελθωμε μονοι μας σε μια παρομοια σχεση με τον Κυριο Ιησου Χριστο. Τοτε θα εχωμε την ακολουθη εμπειρια: Οσο πιο πολυ ο πιστος υπηρετης συμμετεχει ολοψυχα στο εργο του Κυριου Του, τοσο περισσοτερο ο Τελευταιος του δινει αντιληψη για το συνολο και τις λεπτομερειες αυτου του εργου, και τοσο περισσοτερον τον κανει ικανο να πραγματοποιησει το μερος που του αναθετει. Ο εργατης μεγαλωνει με το εργο, και το εργο μεγαλωνει με τον εργατη. Εχομε πολλα παραδειγματα που ο πιστος εργατης κολλα τ” αυτι του στην καρδια του Κυριου του, διακρινει το κτυπημα της, και τοτε, υψωνομενος ενεργει. Το εργο του Χριστου τοτε, δηλαδη αυτο που ο Χριστος επιθυμει να κανει, περνα (ενα καποιο κομματι του) στα χερια του υπηρετη Του. Ετσι ακριβως, προοδευτικα, ο Ιησους εισηλθε στην κατοχη του Θειου εργου, εως οτου εγινε δικο Του στην ολοτητα του («Ο πατηρ αγαπα τον Υιον και παντα δεδωκεν εν τη χειρι αυτου», Ιωαννης Γ35). Ενα μερος απ” αυτο το εργο δινει τωρα προοδευτικα ο Ιδιος στους δικους Του, οι οποιοι κατ” αυτον τον τροπο γινονται ελευθεροι συμμετοχοι σ” αυτο το εργο, και ετσι πραγματοποιει σ” αυτους εκεινη την υποσχεση: «Αληθεια, αληθεια σας λεγω, εκεινος που πιστευει σ” εμε, τα εργα που εγω κανω, θα κανη και εκεινος και μεγαλυτερα απο αυτα θα κανη…» (Ιωανν. ΙΔ12).
Ο Κυριος εχει μολις μιλησει για εργα μεγαλητερα απο τα παροντα Του θαυματα, που καποια μερα θα εκτελεσει με οδηγια απ” τον Πατερα Του. Στην συνεχεια εξηγει ποια ειναι αυτα τα εργα:

«Οπως ο Πατερας ανασταινει τους νεκρους και τους ζωοποιει, ετσι και ο Υιος εκεινους που θελει τους ζωοποιει.» (Εδ. 21)

Στο εδαφιο 20 μας ειπε οτι τα εργα που τωρα κανει Του τα δειχνει, και Του δινει την δυναμη να τα κανει ο Πατερας. Ειπε επισης στην συνεχεια οτι θα Του δωσει να κανει μεγαλητερα εργα. Εδω εξηγει ποια ειναι αυτα τα μεγαλυτερα εργα: α) Καποτε, με τον λογον Του, θ” ανοιξουν οι ταφοι και θα εγερθουν οι νεκροι. β) Ενα μερος απο την αναστημενη ανθρωποτητα θα το ζωοποιησει, θα το αναστησει δηλαδη σωματικα και πνευματικα, θα τους δωσει αιωνια ζωη. Ειναι αυτοι που δεν θα γευθουν τον δευτερο θανατο.
Και ποιους θα ζωοποιησει; «Εκεινους που θελει». Στο εδαφιο 22 διαβαζομε οτι ο Πατερας Του εδωσε ολη την κριση. Δηλαδη θα κανει απο μονος Του την κριση, και οποιους Αυτος θελει, οποιους Αυτος κρινει σωστο, θα τους ζωοποιησει.
Απο εδω βλεπομε οτι ο Κυριος εχει δικη Του θεληση, τελειως ανεξαρτητη απ” τον Πατερα (οπως και το Αγιο Πνευμα, «Ολα αυτα ενεργει το ενα και το αυτο Πνευμα, το οποιον τα διανεμει εις τον καθεναν ιδιαιτερως οπως αυτος θελει», Α. Κορ. ΙΒ11).
Το ερωτημα τωρα ειναι, μπορει να θελει να ζωοποιησει αλλους απο εκεινους που ο Πατερας θελει; Οχι. Μονος Του εχει δεσμευθει, μονος Του εχει παρει μια αποφαση οταν ειπε (εδ.30): «Ου ζητω το θελημα το εμον, αλλα το θελημα του πεμψαντος με πατρος». Και ποιο ειναι αυτο το θελημα; Το διαβαζομε στο ΣΤ 40: «Τουτο ειναι το θελημα εκεινου που με εστειλε: Ο καθενας, που βλεπει τον Υιον και πιστευει εις αυτον, να εχη ζωην αιωνιον και εγω θα τον αναστησω την εσχατην ημεραν». Να ποιο κριτηριο εχει βαλει ο Πατερας, να ποιοι ειναι οι «εκεινοι τους οποιους θελει».

«Ουδε γαρ ο πατηρ κρινει ουδενα, αλλα την κρισιν πασαν δεδωκεν τω υιω» (Εδ.22)

Γιατι ο Πατερας μαζι με το δικαιωμα για ανασταση και ζωοποιηση Του εδωσε και το δικαιωμα να κρινει; Γιατι αυτα τα δυο πανε μαζι. Το να ζωοποιησεις ειναι στην ουσια το να απαλλαξης, να περασεις καποιον απο την κριση και να τον αθωωσεις. Το ν” αρνηθεις να τον ζωοποιησεις ειναι το να τον καταδικασεις.
«Πασαν την κρισιν»: α) Την παρουσα ηθικη κριση που εφερε ο ερχομος Του στην γη (Γ19-21), τον διαχωρισμο που διαχωριζει αυτους που θελουν αληθινα τον Θεο, απο τους αλλους που δεν Τον θελουν. β) Την τελικη κριση (Εδ.29). γ) Την κριση των αγιων (Ρωμ ΙΔ10).

«Ινα παντες τιμωσι τον Υιον καθως τιμωσι τον Πατερα. Ο μη τιμων τον Υιον ου τιμα τον Πατερα τον πεμψαντα αυτον.» (Εδ.23)

Να γιατι ο Πατερας μετεφερε στον Υιον της δυο υψιστες αρμοδιοτητες της θεοτητας, την ζωοποιηση και την κριση. Γιατι θελει η λατρεια και η τιμη που Του αποδιδει η ανθρωποτητα να επεκταθει και στον Υιον. Και αυτο διοτι: «Ο Πατερας αγαπα τον Υιον και παρεδωκε ολα εις τα χερια του» (Ιω. Γ35). Αυτος ειναι ο λογος που επιθυμει να δει τον κοσμο στα ποδια του Υιου καθως και στα δικα Του.
Στο Ματθαιο Δ10 διαβαζομε, «Κυριον τον Θεον σου πρεπει να προσκυνησεις και αυτον μονον να λατρευσεις». Στον Ησαϊα ΜΒ8, «Εγω ειμαι ο Κυριος. Τουτο ειναι το ονομα μου. Και δεν θελω δωσει την δοξαν μου εις αλλον.» Εδω βλεπομε οτι ο Ιησους Χριστος ειναι το μονο προσωπο στο οποιο ο Θεος παρεχωρησε δικαιωμα λατρειας ισης («καθως») με Αυτον. Αντιθετα, μας λεγει ο Λογος του Θεου, ο Θεος ζηλοτυπει εαν η λατρεια αυτη αποδιδεται εις οιονδηποτε αλλο προσωπο.
Εις το Φιλιππισιους Β10 μας λεγει: «Εις το ονομα του Χριστου θα κλινει καθε γονατο επουρανιων και επιγειων, και καταχθονιων.»
Στην Αποκαλυψη, στο 5ο κεφαλαιο, βλεπομε ολα τα προσωπα που παριστανται στον θρονο του Θεου να προσκυνανε μονον τον καθημενο επι του θρονου και το Αρνιον, και να λενε, «Εις τον καθημενον επι του θρονου και εις το Αρνιον εστω η ευλογια και η τιμη και η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων» (Αποκ. Ε13).
Να προσεξωμε τουτο: Οποιος δεν τιμα τον Υιον, δεν τιμα, προσβαλλει τον Πατερα που Τον εστειλε. Οποιος θελει πραγματικα να τιμησει τον Πατερα Θεο, θα το δειξει με το να τιμησει εξ ισου τον Υιον Του, καθως ο Ιδιος ο Πατερας το ζητησε.
Μεχρι τωρα ο Κυριος τους εχει πει για τις δυο αυτες παραχωρησεις που Του εχει κανει ο Πατερας. Στην συνεχεια θα τους αναπτυξει πως αυτες θα ασκηθουν στην πραξη μεσα στην ιστορια, πρωτα στην πνευματικη σφαιρα (Εδ. 24-27), και στην συνεχεια στην φυσικη (Εδ. 28-29).

«Αληθεια, αληθεια σας λεγω, οτι εκεινος που ακουει τον λογον μου και πιστευει εις εκεινον που με εστειλε εχει ζωην αιωνιον και δεν μελλει να περασει απο κρισιν αλλα εχει μεταβει απο τον θανατον εις την ζωην.» (Εδ.24)

«Αληθεια, αληθεια σας λεγω». Στο Γ11 ειπε στον Νικοδημο: «Αληθεια, αληθεια σου λεγω, οτι εκεινο το οποιον ξευρομε λαλουμε, και εκεινο το οποιο ειδαμε μαρτυρουμε». Αυτα που λεγει εδω τα εχει ιδει, τα εχει ακουσει απο τον ουρανο, ειναι ηδη αποφασισμενα. Γι” αυτο τα βεβαιωνει μ” αυτην την εκφραση.
Ειναι ανηκουστο! Για κεινον που λαμβανει με εμπιστοσυνη τον λογον Του, οι δυο αποφασιστικες πραξεις του εσχατολογικου δραματος, η ανασταση και η κριση, ειναι ηδη τετελεσμενα γεγονοτα. Ο απλος λογος του Ιησου, σαν ληφθει με πιστη, εχει ηδη ολοκληρωσει το καθε τι. Και ειναι φυσικο, Αυτος που το λεγει εχει την δυναμη για ζωη και την εξουσια για κριση, και οτι υποσχεται το κανει.
«Ακουει», ειναι το πνευματικο ακουσμα, ταυτοχρονα με το φυσικο. Ο Κυριος ελεγε, «Οποιος εχει αυτια για ν” ακουει, ας ακουει» (Ματθαιος ΙΓ 43). Διοτι μπορεις ν” ακους, αλλα τα λογια να μην μπαινουν μεσα σου.
Το να πιστευει καποιος στον Υιο, στον θειο χαρακτηρα Του, στην θεια αποστολη Του, στα θεια λογια Του, πιστευει ουσιαστικα στον Πατερα που Τον εστειλε.
«Εχει ζωην»: Εχει ηδη ζωην, βασει του λογου του Υιου που εχει την δυναμη να ζωοποιει. Και αφου το εχει υποσχεθει Αυτος, ειναι ηδη πραγματοποιημενο.
«Και»: Και σαν συνεπεια στο οτι πηρε ζωη, θα εξαιρεθει απο την κριση.
«Κριση» εδω δεν σημαινει κατακριση. Σημαινει μια επιλογη, εναν διαχωρισμο. Δηλαδη, ο ανθρωπος που εχει παρει την σωτηρια του, δεν θα περασει απο αλλη κριση, οσον αφορα τον αιωνιον προορισμον του. Δεν θα ξανακριθει σαν καταλληλος ή ακαταλληλος. Γιατι; Γιατι οποιος πιστευει πραγματικα τον λογο του Ιησου την υφισταται αυτη την κριση εδω στην γη.
Στην Α. Κορινθιους Δ5 λεγει: «Ωστε μη κρινετε τιποτα πριν απο τον ορισμενο καιρο, εως οτου ελθει ο Κυριος, ο οποιος θα φερει στο φως τα πραγματα που κρυβονται στο σκοταδι και θα φανερωσει τις σκεψεις των καρδιων. Και τοτε ο καθενας θα παρει τον επαινον του απο τον Θεο». Αυτα τα κρυφα της καρδιας το Αγιο Πνευμα τα φερνει στην συνειδηση του πιστου, οπου κρινονται και καταδικαζονται. Για τους απιστους θα ελθουν στο φως την ημερα της κρισης. Κριτης εκεινη την ημερα θα ειναι ο Λογος του Θεου («Ο λογος το οποιον ελαλησα, εκεινος θα τον κρινει την εσχατη ημερα», Ιωαννης ΙΒ48). Και ο πιστος δεν θα κριθει, γιατι τωρα πιστευει και υπακουει αυτον τον λογον. Ο λογος Του, σαν ληφθει με πιστη, ελευθερωνει τον ανθρωπο απ” την κριση, γιατι τον κανει να την προλαβει. Ειναι οπως στο δημοσιο και τους οργανισμους. Προσλαμβανουν χωρις διαγωνισμο τους πτυχιουχους. Και δεν τους κανουν χαρη. Αυτοι πεντε χρονια περασαν την δοκιμασια στα πανεπιστημια. Ο «πιστευων» εις τον Ιησουν ειναι ακριβως αυτος που δεχεται σαν αληθινον ολον τον λογον Του και τον εκτελει. Αρα δεν υπαρχει τιποτα εναντιον του για να κριθει.
«Εχει μεταβει εκ του θανατου εις την ζωη». Στην παρουσα φαση στην πνευματικη τους εννοια.

«Αληθεια, αληθεια σας λεγω, οτι ερχεται ωρα, και ηδη ηλθε, που οι νεκροι θα ακουσουν την φωνην του Υιου του Θεου και εκεινοι που θα ακουσουν θα ζησουν.» (Εδ.25)

Μια καινουργια διαβεβαιωση που ο Ιησους συρει απ” τα βαθη της συνειδησης Του.
Η μεγαλη πραξη της πνευματικης αναστασης της ανθρωποτητας, νεκρης μεσα στις αμαρτιες της, νεκρης ως προς τον Θεο, προκειται ν” αρχισει αυτην την ωρα μεσω Αυτου. Εδω, οπως και στο εδαφιο 24, μιλα για την πνευματικη ανασταση. Τους ανθρωπους ολους τους βλεπει πνευματικα νεκρους.
Τουτα τα λογια θυμιζουν την μεγαλοπρεπη οραση του Ιεζεκιηλ, στην οποια ο προφητης, στεκομενος στο μεσο μιας πεδιαδας καλυμμενης με ξερα κοκκαλα, τα καλει στην ζωη, πρωτα με τον λογον του, και μετα δια του Πνευματος του Θεου (Ιεζ. ΛΖ). Ετσι και ο Ιησους, παραμενει εδω κατω ο μονος ζωντανος στο μεσον της ανθρωποτητας βυθισμενης στον θανατο της αμαρτιας («Αφηστε τους νεκρους να θαψουν τους νεκρους των»). Και προκειται να κανει ενα εργο παρομοιο μ” αυτο του Ιεζεκιηλ (εκει το οραμα αναφεροταν στην απελευθερωση του Ισραηλ απο την αιχμαλωσια).
«Η ωρα ερχεται». Ειναι η ωρα που θα ελθει το Αγιο Πνευμα (Κεφ. Ζ37-39).
«Ηδη ειναι». Ηδη ο λογος Του, που ειναι «πνευμα και ζωη» (ΣΤ63), ακουγεται και προετοιμαζει τις καρδιες να δεχθουν το Αγιο Πνευμα. Στον Ιωαννη ΙΔ17 λεγει: «Το Πνευμα της αληθειας, το οποιον ο κοσμος δεν δυναται να λαβει, διοτι δεν βλεπει αυτο, ουτε το γνωριζει. Σεις ομως το γνωριζετε, διοτι μενει μαζι σας, και θα ειναι μεσα σας». Τουτη την προετοιμασια για να γνωρισουν και να δεχθουν το Πνευμα την ειχε κανει ο λογος Του μεσα τους. Και τουτη παντα ειναι η σειρα, πρωτα ο Λογος και μετα το Πνευμα (οπως και τοτε με τον Ιεζεκιηλ).
Απ” τους ανθρωπους τωρα αλλοι ακουνε μονον εξωτερικα την φωνην του Υιου του Θεου και δεν την καταλαβαινουν, αλλοι ομως την ακουν και εσωτερικα και ανασταινονται. Ετσι λειτουργησε η κριση και τους διεχωρισε.
Το ακολουθο εδαφιο εξηγει το μυστικο της δυναμης που η φωνη του Χριστου θ” ασκησει εκεινη την ωρα που προκειται να σημανει για την γη.

«Διοτι οπως ο Πατερας εχει μεσα του ζωην, ετσι εδωκε και στον Υιον να εχει μεσα του ζωην» (Εδ.26)

Η εμφαση εδω δινεται στο «εχει μεσα του», που επαναλαμβανεται δυο φορες στο τελος καθε προτασης.
Ο Υιος δεν εχει μονον ενα μερος στην ζωη, σαν τα υπολοιπα δημιουργηματα. Την κατεχει μεσα Του, και ως εκ τουτου ειναι η πηγη της, σαν τον Ιδιο τον Πατερα. Γι” αυτον τον λογο η φωνη Του μπορει να δωσει ζωη, ή μπορει να επαναφερει στην ζωη (Εδ.25, Κεφ.Α3,4). Αυτο ομως το θειο προνομιο το κατεχει σαν δωρο απο τον Πατερα.
Εδω ειναι ενα μυστηριο: Ζωη μεσα Του, αυτοϋπαρξη, αλλα δοσμενη. Ειναι κατι αναλογο με την ηθικη ελευθερια που εχει δωσει ο Θεος στον ανθρωπο. Κατεχομε σαν κατι «δοσμενο» (χαρισμα) την ικανοτητα να αποφασιζωμε για τους εαυτους μας, δηλαδη, απο τους εαυτους μας – απο ηθικη αποψη – δημιουργουμε τους εαυτους μας. Συρωμε απ” αυτο το χαρισμα καθε στιγμη ηθικες αποφασεις, που ανηκουν, σαν αναποσπαστο δικαιωμα, αποκλειστικα σε μας, και για τις οποιες ειμαστε σοβαρα υπευθυνοι απεναντι στον Θεο. Ειναι αυτες που κτιζουν τον μονιμο χαρακτηρα μας. Κανοντας μας αυτο το δωρο – αυτο το μυστηριωδες προνομιο της ελευθερης εκλογης – ο Θεος μας εχει τοποθετησει στην ταξη των οντων των δημιουργηθεντων κατα την εικονα την δικη Του.
Οτι ειναι τωρα η ηθικη ελευθερια για τον ανθρωπο, ειναι για τον Υιον αυτο το θειο προνομιο της ζωης μεσα Του.
Ειναι μ” αυτον τον τροπο επισης, που η υποταγη του Υιου στον Πατερα γινεται μια πραξη θειας ελευθεριας, και επομενως, θειας αγαπης.
Δια του δωρου της θειας ανεξαρτησιας στον Υιο, ο Πατερας Του εχει δωσει τα παντα. Δια της τελειας και εθελοντικης υπακοης Του, ο Υιος δινει πισω τα παντα στον Πατερα. Να δωσεις τα παντα, και να σου δωσουν πισω τα παντα, δεν ειναι αυτο τελεια αγαπη! Ο Θεος ειναι αγαπη. Με αυτον τον τροπο οχι μονον αγαπα θεϊκα, αλλα και θεϊκα αγαπιεται.
Το εργο που αναφερει στα εδαφια 25,26 ειναι, οπως ειπαμε, αυτο της πνευματικης αναστασης του ανθρωπινου γενους. Ειναι ενα εργο που προκειται να γινει (ηδη γινεται). Προϋποθετει ομως την επανεγκατασταση του Ιησου στην θεια Του θεση. Και ειναι απ” αυτη την δοξασμενη θεση που θα πραγματοποιησει την ανασταση που περιγραφεται στα εδαφια 25,26 («η ωρα ερχεται»). Τοτε θα εκχυσει το Αγιο Πνευμα: «…διοτι δεν ητο ακομα δοσμενον Πνευμα Αγιον. Επειδη ο Ιησους δεν ειχε ακομα δοξασθει» (Ιω. Ζ39). Προοδευτικα, καθως υψωνοταν απο ανθρωπος στην ανωτατη θεση που απελαμβανε σαν Λογος, πριν την ενσαρκωση, ετσι προοδευτικα Του αυξανοταν και η εξουσια που Του εδινε ο Πατερας. Ετσι, ξεκινοντας το εργο Του, αρχιζει να εκτελει μεμονωμενα θαυματα πνευματικης και σωματικης αναστασης, δειγματα του μελλοντικου Του μεγαλου εργου. Μετα την ανυψωση Του στην δοξα, πραγματοποιει σε συνεργασια με το Αγιο Πνευμα την ηθικη ανασταση του ανθρωπινου γενους (εργον που ηδη βρισκεται σε εξελιξη). Τελικα, στην επιστροφη Του, μετα την νικη που κερδιζει πανω στον τελευταιο εχθρο, τον θανατο (Α. Κορ. ΙΕ26), πραγματοποιει στην φυσικη σφαιρα, πρωτα την ανασταση των πιστων, και μετα την παγκοσμια ανασταση. Η πρωτη θεια πραξη ειναι η πνευματικη ανασταση και η κριση (διαχωρισμος). Η δευτερη πραξη θα ειναι η σωματικη ανασταση και η γενικη κριση που θα την ακολουθησει.

«Και εξουσιαν εδωκεν αυτω και κρισιν ποιειν, οτι Υιος ανθρωπου εστι». (Εδ.27)

Ο Ιησους εχει πει στο εδαφιο 22, μ” εναν αοριστο τροπο, οτι ολη η κριση εχει ανατεθει σ” Αυτον. «Ολη η κριση», δηλαδη η παρουσα ηθικη (εσωτερικη), και η τελικη (εξωτερικη). Ετσι εχομε δυο ζευγαρια ενεργειων: α) Πνευματικη ανασταση και κριση. β) Σωματικη ανασταση και κριση.
Εδω ομως, στην ιδεα του εδαφιου 22, προσθετει εναν περιορισμο: Η ενεργεια της κρισης παραχωρειται σ” Αυτον, εφοσον Αυτος ειναι «Υιος ανθρωπου». Πρεπει να υπαρχει μια ειδικη σχεση μεταξυ του χαρακτηρα ως κριτη, και εκεινης του «Υιου ανθρωπου».Γιατι αραγε πρεπει να υπαρχει αυτη η σχεση;
«Υιος ανθρωπου», χωρις αρθρο, σημαινει την ιδιοτητα του ανθρωπου, που Αυτος μοιραζεται με ολους τους αλλους ανθρωπους.
Για να καταλαβωμε αυτον τον περιορισμο, θα πρεπει να σκεφθουμε τα εξης: Η αμαρτια του ανθρωπινου γενους ειναι προσβολη, βλασφημια στην αγιοτητα του Θεου. Η αγιοτης του Θεου εχει εκτεθει εξ αιτιας αυτης της αμαρτιας στα ματια ολου του Συμπαντος. Χρειαζεται αποκατασταση. Το εργο αυτης της αποκαταστασης το ανελαβαν η εξιλεωση και η κριση. Η εξιλεωση ειναι η επανορθωση που προσφερεται ελευθερα απ” την πιστη ανθρωποτητα. Η κριση ειναι η ικανοποιηση που ο Θεος παιρνει απ” το μερος εκεινο της ανθρωποτητας που Του εχει αρνηθει αυτη την επανορθωση. Και η μια ομως ενεργεια και η αλλη πρεπει να γινουν θεληματικα. Θα πρεπει η ιδια η ανθρωποτητα να αποκαταστησει απο μονη της ελευθερα αυτο που η ιδια προσεβαλε. Εαν το επεβαλε ο Θεος δυναμικα, η προσβολη θα παρεμενε. Ανθρωπος εκανε την προσβολη, ανθρωπος επρεπε ελευθερα, αβιαστα να την αποκαταστησει.
Σε τουτο το εργο της αποκαταστασεως ηγηθηκε ο Ιησους Χριστος. Γι” αυτο και εγινε ανθρωπος. Γι” αυτο και την «κριση ολη» ο Θεος την εδωσε σε ανθρωπο και οχι π.χ. σε αγγελο. Εαν με προσβαλλει μια οικογενεια θα περιμενω οι ιδιοι να ελθουν να μου ζητησουν συγγνωμη. Οσα απο τα μελη της δεν θελησουν και επιμενουν στην προσβολη, θα περιμενω οι ιδιοι να τα κρινουν – τοτε θ” αποκατασταθει πληρως η προσβολη. Ειναι αυτο που εκανε η Αβιγαια σαν ο ανδρας της ο Ναβαλ προσεβαλε τον Δαυιδ (Α. Σαμουηλ ΚΕ). Πηγε εσπευσμενα και βρηκε τον Δαυιδ που ηταν ετοιμος να φερει το κακο στο σπιτι της. Εκει εξιλεωσε το προσωπο του και μονη της εκρινε και καταδικασε τον ανδρα της, που δεν θελησε να εξιλεωθει απεναντι στον Δαβιδ, με τουτα τα λογια: «Οι εχθροι σου, και οι ζητουντες κακον εις τον κυριον μου, ας ειναι ως ο Ναβαλ». Ετσι, με τουτες τις δυο ενεργειες της, της εξιλεωσης και της κρισης του Ναβαλ, απεκατεστησε αυτη, ως αντιπροσωπος της οικογενειας της, την προσβληθεισα τιμη του Δαβιδ.

«Μη εκπληττεσθε γι” αυτο, διοτι ερχεται ωρα, που ολοι, οσοι θα βρισκωνται εις τα μνημεια θα ακουσουν την φωνη του και θα βγουν εξω, εκεινοι μεν που εκαναν το καλο (οι τα αγαθα ποιησαντες) θα αναστηθουν δια ζωην, εκεινοι δε που εκαναν το κακο (οι τα φαυλα πραξαντες) θα αναστηθουν δια κρισην» (Εδ.28,29)

«Μη θαυμαζετε», τους λεγει, «που αποδιδω στον εαυτον μου το υψιστο αξιωμα της εξουσιας, την κριση. Θα ελθει καποια ωρα που θα μου δοθει να εκτελεσω και την υψιστη πραξη της δυναμης. Μ” εναν λογον μου θ” ανοιξουν οι ταφοι, και θα βγουν οι νεκροι αναστημενοι». Λεγει ο Λογος του Θεου: «Διοτι επειδη ο θανατος ηλθε δι” ανθρωπου, ετσι και δι” ανθρωπου θα γινει η ανασταση των νεκρων.» (Α. Κορ. ΙΕ21).
Πρωτα ομως λαμβανει χωρα η πνευματικη ανασταση του ανθρωπινου γενους, και μετα η σωματικη.
Για την πνευματικη ανασταση μας μιλησε το εδαφιο 25. Να σημειωσωμε εδω μερικες διαφορες μεταξυ των εδαφιων 25 και 28,29, που αφορουν τις δυο αναστασεις:
α) Εκει η φωνη Του απευθυνεται σε «νεκρους», εδω σε «οσους βρισκονται στα μνηματα».
β) Εκει ειπε, «Εκεινοι που θ” ακουσουν», που σημαινει οτι υπαρχει και μια κατηγορια που δεν θ” ακουσουν τοτε. Εδω λεγει «Ολοι …θ” ακουσουν».
γ) Εκει το ακουσμα της φωνης Του φερνει ενα αποτελεσμα, την ζωη. Εδω φερνει δυο, ζωη, ή κριση.
Αναμφιβολλα, θα μπορουσε καποιος να πει στον Ιησου: «Ολα αυτα που λες δεν ειναι παρα ισχυρισμοι δικοι σου». Αλλα μην ξεχναμε, πισω απ” αυτες τις διαβεβαιωσεις υπαρχει ενα γεγονος, ενας παραλυτος που περιπατησε υπακουοντας στον λογον Του, «Σηκω και περιπατει». Ολη αυτη η συζητηση ξεκινησε απ” αυτο το γεγονος.
Η τελικη ανασταση ειναι η προϋποθεση για την τελικη κριση. Για να κριθουν οι ανθρωποι θα πρεπει ν” αναζησουν στην πληρη τους συνειδηση, στην πληρη τους προσωπικοτητα. Και τουτο προϋποθετει και την επανορθωση του σωματος τους.
Η ανθρωποτητα τοτε θα χωρισθει σε δυο κατηγοριες: α) Σε εκεινους που «ποιησαν τα αγαθα» και σε κεινους που «επραξαν τα φαυλα». Δεν λεγει, τα αγαθα εργα, ή τα φαυλα εργα. Μιλα για ενα συνολικο αποτελεσμα ζωης προς το καλο, ή προς το κακο.
Στην πρωτη κατηγορια ανηκουν οι «ποιησαντες τα αγαθα». Στο Ιωαννη Γ21 μας ειπε τον τροπο να τους ξεχωρισωμε απο τωρα: «Οποιος κανει την αληθεια ερχεται εις το φως, δια να φανερωθουν τα εργα του, οτι επραχθηκαν κατα Θεον». Ειναι ανθρωποι με ηθικη ειλικρινεια, με προδιαθεση προς το καλο. Και σε αλλους τουτη η προδιαθεση φαινεται καθαρα (Ναθαναηλ, Κορνηλιος, Παυλος κ.λ.π.), σε αλλους ειναι σκεπασμενη (Ζακχαιος, πορνες που πιστεψαν στον Κυριο, ο ληστης στον σταυρο κ.λ.π.). Τουτη τους η προδιαθεση ειναι που τους οδηγει και ερχονται στο φως, στον Χριστο. Σαν τους γινει η κληση απο τον Θεο, παραδιδονται σ” αυτο, στο φως, και καρποφορουν εις αγιασμον δια της πιστεως. Αλλωστε το φως γι” αυτους ηλθε, για να τους μαζεψει γυρω του.
Στην δευτερη κατηγορια ανηκουν «Οι τα φαυλα πραξαντες». Ειναι αυτοι για τους οποιους μας μιλα το Ιωαννης Γ20: «Επειδη καθε ενας που πραττει φαυλα, μισει το φως, και δεν ερχεται εις το φως, δια να μην ελεχθουν τα εργα του.» Ειναι ανθρωποι με εσωτερικη ροπη προς την αμαρτια, που προσχωρουν εθελοντικα στην αμαρτια και εναντια στο φως, και που φερουν μαζι τους ολες τις αναποφευκτες ανηθικες συνεπειες μια τετιας επιλογης. Τουτοι απομακρυνονται απο την πιστη και προσχωρουν στην απιστια.
Οι μεν λοιπον θ” αναστηθουν εις ανασταση που θα τους οδηγησει σε πληροτητα ζωης (τωρα οι πιστοι εχουν γευθει μονον την πνευματικη ανασταση), και αυτο χωρις ν” απαιτηθει να περασουν απο επι πλεον κριση για το θεμα της σωτηριας τους. Προκειται γι” αυτους που ηδη ειναι γραμμενοι στο βιβλιο της ζωης (Αποκαλυψη Κ15). Οι δε θ” αναστηθουν για να κριθουν.

«Εγω δεν μπορω να κανω τιποτα απο τον εαυτον μου. Καθως ακουω κρινω και η δικη μου η κρισις ειναι δικαια, διοτι δεν επιδιωκω το θελημα μου, αλλα το θελημα του Πατερα που με εστειλε.» (Εδ.30)

Στο εδαφιο 17 μας ειπε οτι δεν κανει τιποτα, αν πρωτα δεν δει τον Πατερα να το κανει. Να π.χ. στην θεραπεια του παραλυτικου, ηταν σχεδιο και αποφαση του Πατερα να γινει καλα αυτος ο ανθρωπος, γιατι ετσι εξυπηρετιοταν τα σχεδια Του. Ο Κυριος το ειδε, το διεκρινε, Του το απεκαλυψε ο Θεος μ” εκεινον τον ειδικο τροπο που ο Θεος επικοινωνει μ” αυτους που Τον υπακουν. Και μεσα απ” ολο το πληθος των αρρωστων ξεχωρισε αυτον μονον, και πανω σ” αυτον μονον ασκησε την δυναμη για ζωοποιηση.
Εδω μας λεγει οτι και στο δευτερο απ” τα θεια εργα που Του παρεχωρησε ο Θεος να κανει, στην κριση, ενεργει κατα τον ιδιον ακριβως τροπο. Πριν εκφερει μια κριση, πριν πει στον εναν «σου συγχωρουνται οι αμαρτιες», και στον αλλον «τα εργα σου ειναι πονηρα», πριν αθωωσει ή καταδικασει, πρωτα ακουει την οδηγια του Πατερα, και μετα ανοιγει το στομα Του να εκφερει την κριση.
Αυτο εγγυατται και την ορθοτητα της κρισης Του. Η κριση Του δεν βασιζεται στην δικη Του αντιληψη των πραγματων, στην ικανοτητα διακρισης που εχει. Ειναι αλαθητη γιατι εξαρταται απο τον Πατερα, γιατι το μονο που κανει ειναι να υλοποιει τις αποφασεις του Πατερα, που ειναι αλαθητος.
Τι μεγαλειο ταπεινωσης! Ειχε δικο Του θελημα – η προσευχη στην Γεθσημανη το αποδεικνυει – και ομως υπεταγη κατα παντα. Αυτος που θ” αναστησει την ανθρωποτητα δεν εκανε ουτε το πιο ασημαντο πραγμα πριν παρει οδηγια απ” τον Πατερα. Το μυστικο της ζωης Του ηταν τουτο: Ο Πατερας εδειχνε, Αυτος εβλεπε και εκτελουσε. Ο Πατερας ελεγε, Αυτος ακουγε και ενεργουσε.
Μα ειναι δυνατον να βλεπεις και ν” ακους τον Θεο στο καθε τι; Ναι, αρκει να πληρουται μια συνθηκη, αυτη που μας αναφερει εδω το εδαφιο: «Διοτι δεν ζητω το θελημα το δικο μου, αλλα το θελημα του Πατερα που μ” εστειλε». Αν καποιος σε καθε στιγμη θυσιαζει το θελημα το δικο στο θελημα του Πατερα, τοτε ο Πατερας θα του αποκαλυπτει συνεχως το δικο Του. Και τοτε οι αποφασεις του, και οι κρισεις του, και τα εργα του θα ειναι αλαθητα.
Ο Ιησους, οπως ειδαμε, εχει αποδωσει στον εαυτον Του θαυμαστα πραγματα. Αυτα ομως μπορει να ξεσηκωσουν αντιρρησεις μεταξυ των ακροατων Του. Μπορει καποιος να Του πει: «Ολα αυτα που μας βεβαιωνεις για τον εαυτον σου δεν εχουν καμμια εγγυηση, παρα μονον τον λογο Σου.» Ο Κυριος αναγνωριζει οτι η μαρτυρια Του χρειαζεται μια θεια επικυρωση, και την παρουσιαζει στους αντιθετους Του με μια διπλη μαρτυρια του Πατερα: Με εκεινη των θαυματων (Εδ.36), και με εκεινη που βρισκεται απ” τα παλαια χρονια στις Γραφες (Εδ. 37-40).

«Εαν εγω διδω μαρτυριαν δια τον εαυτον μου, η μαρτυρια μου δεν ισχυει. Αλλος ειναι εκεινος που δινει μαρτυριαν δι” εμε και γνωριζω οτι ειναι αληθινη η μαρτυρια, που διδει δι” εμε.» (Εδ. 31-32)

Ο Λογος του Θεου λεγει στην Β. Κορ. Ι18: «Δεν ειναι δοκιμος αυτος που συνιστα ο ιδιος τον εαυτον του, αλλα αυτον που ο Κυριος συνιστα».
Ο Κυριος εδω μιλα απ” την πλευρα των ακροατων Του, που Τον θεωρουν σαν εναν κοινον ανθρωπο.
Αυτος ο αλλος, την μαρτυρια του οποιου επικαλειται, θα δουμε στην συνεχεια οτι ειναι ο Θεος, και οχι ο Ιωαννης ο Βαπτιστης.
«Και οιδα οτι αληθης εστιν…». «Οιδα», σημαινει, εγω γνωριζω, εχω εσωτερικη βεβαιοτητα (οπως εμεις με την σωτηρια μας), και προσωπικα δεν χρειαζομαι καμμια αλλη μαρτυρια.

«Σεις εστειλατε ανθρωπους εις τον Ιωαννην και εδωσε μαρτυριαν δια την αληθειαν. Εγω ομως δεν λαβαινω την μαρτυριαν απο ανθρωπον αλλα τα λεγω αυτα δια να σωθητε. Εκεινος ηταν το λυχναρι που εκαιγε και εφωτιζε και ηθελατε να χαρητε ολιγον εις το φως του.» (Εδ. 33-35)

Εδω τους λεγει καθαρα οτι δεν ειναι η μαρτυρια του Ιωαννη την οποιαν προκειται να επικαλεσθει («Εγω ου παρα ανθρωπου την μαρτυρια λαμβανω»), γιατι σιγουρα ολοι αυτη θα νομιζαν οτι θα επεκαλειτο.
Αν, παρ” ολα αυτα τους θυμιζει την μαρτυρια του Ιωαννη, ειναι γιατι αυτη εχει να κανει με την σωτηρια των ψυχων τους, και δεν μπορει να την παραβλεψει αφου τοσο Τον «καιει» αυτο το θεμα («αλλα ταυτα λεγω ινα υμεις σωθητε»). Αλλωστε και αυτη η μαρτυρια ισχυει.
Οι ιδιοι ειχαν στειλει δικους τους να ρωτησουν τον Ιωαννη για το προσωπο του και την μαρτυρια του (Ιω. Α19). Η μαρτυρια που τους εδωκε ο Ιωαννης τους κατηυθυνε τα ματια προς το φως που επροκειτο να ελθει στον κοσμο. Απαξ και τουτο ηλθε, δεν χρειαζοταν πια καμμια ανθρωπινη μαρτυρια, γιατι ηταν ο Ιδιος ο Θεος που μαρτυρουσε γι” αυτο. Ο Ιωαννης ηταν οπως το λυχναρι που φωτιζει το σπιτι την νυχτα, μεχρι να ξημερωσει η μερα και να λαμψει ο ηλιος.
Οταν αναψε αυτο το ασυνηθιστο φως μεσα στο σκοταδι που ησαν βυθισμενοι, αντι να το εκμεταλευθουν προς σωτηριαν, θελησαν απλως να «αγαλλιασθουν»,να παιγνιδισουν προς ωραν στην λαμψη του.
Ειναι ακριβως το ιδιο που τους ειπε στο Λουκα Ζ24, «Τι εξηλθατε να δειτε στην ερημο;». Εδω καυτηριαζει την κενη και ανοητη περιεργεια με την οποια ο κοσμος αντιμετωπισε μια εμφανιση τοσο ασυνηθιστη οπως αυτη του Iωαννη του Βαπτιστη. Φερθηκανε σαν παιδια, που αντι να εκμεταλευθουν αυτο το φως, περιοριστηκαν απλως να παιγνιδισουν (να το κοτσομπολευσουν, να κανουν εκτιμησεις, να το κανουν αντικειμενο συζητησης για να τους περνα η ωρα).

«Εγω ομως εχω μεγαλυτεραν μαρτυρια παρα ο Ιωαννης, διοτι τα εργα που μου εδωσε ο Πατερας να τελειωσω, αυτα τα εργα που κανω, μαρτυρουν δι” εμε οτι ο Πατερας με εχει στειλει.» (Εδ. 36)

«Εγω εχω μεγαλυτεραν μαρτυρια παρα ο Ιωαννης», δηλαδη, «Εγω εχω μια μαρτυρια μεγαλυτερη απ” αυτη που δινει ο Ιωαννης για μενα.»
Σαν «εργα» εννοει τα θαυματα που ειναι ορατα στα ματια ολων.
Αυτα τα εργα Του τα «δεδωκεν» ο Πατερας. Δηλαδη του εδωσε και την αδεια και την δυναμη να τα εκτελεσει, να τα ολοκληρωσει απο μονος Του.
Εαν τα εκανε με δικη Του δυναμη, δεν θα Τον συνιστουσαν οτι ηλθε απ” τον Θεο. Το ιδιο και αν ο Θεος τα εκανε απ” ευθειας, χωρις να Τον χρησιμοποιησει σαν οργανο. Ο Θεος Του τα εδινε να τα κανει για να Τον συστησει. Να και η γνησιοτης του θειου θαυματος, συστηνει αυτον που το κανει μονον σαν οργανο του Θεου.
Αλλα υπαρχει και μια αλλη μαρτυρια απ” την μερια του Θεου:

«Και ο Πατερας που με εστειλε, αυτος εχει δωσει μαρτυριαν δι” εμε. Ουτε την φωνη του εχετε ακουσει ποτε ουτε την μορφη του εχετε ιδει.» (Εδ.37)

Στο Α18 λεγει: «Κανενας δεν ειδε ποτε τον Θεο. Ο Μονογενης Υιος, που ειναι στην αγκαλια του Πατερα εκεινος τον εφανερωσεν.» Με τουτα τα λογια τους επισημαινει την φυσικη αδυναμια του ανθρωπου να γνωριση δια των αισθησεων τον Θεο.
Εκεινο που θελει να τους πει, με αλλα λογια, ειναι: «Ο Πατερας που με εστειλε εχει ηδη δωσει μια ολοκληρωμενη μαρτυρια για μενα, προσωπικα ο Ιδιος. Αλλ” αυτη η μαρτυρια δεν εχει φθασει σε σας, α) Διοτι καμμια αποκαλυψη ή προσωπικη εμφανιση δεν εχει δοθει προσωπικα σε σας, οπως στους προφητες και στους αλλους ανθρωπους του Θεου στα χρονια που περασαν. β) Διοτι ο λογος με τον οποιον αυτοι οι ανθρωποι παρεδωσαν την αμεση επικοινωνια τους με τον Θεο, δεν εχει γινει ζωντανος για σας, και δεν μενει μεσα σας (Εδ.38)». Ο Θεος ποτε δεν μιλησε σ” αυτους απ” ευθειας, και το μονο βιβλιο στο οποιο θα μπορουσαν να μαθουν αυτη την μαρτυρια του Θεου για το προσωπο του Χριστου, η Παλαια Διαθηκη, εχει παραμεινει γι” αυτους, και εξ υπαιτιοτητος τους, ενα κλειστο βιβλιο.

«Και ο λογος του δεν μενει μεσα σας διοτι δεν πιστευετε εις αυτον που εστειλε εκεινος. Σεις ερευνατε τας Γραφας, διοτι νομιζετε δι” αυτων θα εχετε ζωην αιωνιον. Εκειναι μαρτυρουν δι” εμε και ομως, δεν θελετε να ελθετε σ” εμε, δια να εχετε ζωην.» (Εδ.38-40)

Η μαρτυρια που δινει ο Θεος για τον Χριστο, προσωπικα στον καθεναν, ειναι ο γραπτος Του λογος.
Τον Λογο του Θεου τον ερευνουσαν, τον ειχαν στα χερια τους και στα χειλη τους, αλλα οχι στις καρδιες τους. Εμεναν στο «γραμμα» και οχι στο «πνευμα». Ο λογος Του δεν ειχε καμμια δυναμη μεσα τους, καμμια επιροη επανω τους.
«Ερευνατε τις Γραφες με τοση προσοχη. Εξεταζετε με λεπτομερεια τα εξωτερικα, τα επουσιωδη στοιχεια, ελπιζοντας να κανετε την αιωνια ζωη να ξεπηδησει απ” αυτη την λεπτομερειακη μελετη. Και ταυτοχρονα αρνεισθε με πεισμα αυτον για τον οποιον δινουν μαρτυρια!». Ζητανε την ζωη, και αρνουνται εκεινον που την φερει!
«Δεν θελετε». Η απιστια ειναι καθαρα θεμα θελησης, ειναι η ηθικη αντιπαθεια που την προκαλει («Ιερουσαλημ, Ιερουσαλημ, ποσες φορες θελησα…αλλα δεν θελησατε».).
Ο Κυριος εδω επισημαινει κατι: Ειναι αδυνατον καποιος να διαβασει με ειλικρινεια την Παλαια Διαθηκη, και να μην οδηγηθει σ” Αυτον αμεσως. Γιατι Αυτος ειναι το κυριο θεμα της. Να γιατι ο Αβρααμ ειπε στον πλουσιο στον Αδη, «Εχουν τον Μωυση και τους προφητες».
Απο που ομως προερχεται η απροθυμια τους να πιστεψουν, και ποια θα ειναι τ” αποτελεσματα της; Αυτες ειναι οι δυο ερωτησεις που απαντα ο Κυριος κλεινοντας την συζητηση.

«Δοξαν εκ μερους ανθρωπων δεν παιρνω, εξ αλλου σας εχω γνωρισει, οτι δεν εχετε μεσα σας αγαπη για τον Θεον. Εγω εχω ελθει εξ ονοματος του Πατερα μου και δεν με δεχεσθε. Εαν ελθει αλλος εξ ονοματος του εαυτου του εκεινον θα τον δεχθειτε. Πως μπορειτε εσεις να πιστευσετε, αφου παιρνετε δοξαν ο ενας απο τον αλλον και δεν ζητατε την δοξαν που προερχεται απο τον μονον Θεον;» (Εδ.41-44)

Ποιο ειναι αυτο το εμποδιο;
Γι” αυτους το υψιστο αγαθο ηταν η δημοσια εκτιμηση, η καλη φημη μεταξυ των ανθρωπων. Εκεινο που υπελογιζαν πιο πολυ ηταν η γνωμη του κοσμου. Ο Κυριος ομως δεν ενδιαφεροταν καθολου για την κοινη γνωμη, για την αναγνωριση απ” τους ανθρωπους («Δοξαν εκ μερους ανθρωπων δεν παιρνω»). Πως θα μπορουσαν λοιπον να δεχθουν εναν τετιο Μεσσια;
Να παμε πιο βαθεια: Ο Κυριος τους λεγει: «Εγνωκα υμας», «σας εχω γνωρισει, σας εχω μελετησει και σας ξερω. Γνωριζω το βαθος της κενοτητας, της ματαιοδοξιας, της αλαζονειας που κρυβεται πισω απ” το ομορφο εξωτερικο παρουσιαστικο σας, που τοσο το θαυμαζετε μεταξυ σας. Εκει λοιπον στο βαθος σας διακρινω οτι παρ” ολα οσα κανετε, παρ” ολη την φαινομενικη θεοσεβεια σας, δεν αγαπατε τον Θεο. Εκεινον που αγαπατε, εκεινον που υπολογιζετε, εκεινον στον οποιον στηριζεσθε ειναι ο ανθρωπος, εκει εχετε εναποθεσει τις ελπιδες σας. Γι” αυτο και εισαστε προθυμοι να δεχθειτε καποιον που προερχεται απο σας τους ιδιους, καποιον που βασιζεται στον εαυτον του, στην ανθρωπινη εξυπναδα και δυναμη του.»
Να λοιπον η αιτια της απιστιας. Οι ριζες της φθανουν στην Εδεμ. «Θελετε εισθε ως θεοι» του ειπε ο Διαβολος, και ο ανθρωπος πλανηθηκε. Οικειοποιηθηκε τα δωρα, τα χαρισματα που του εχει δωσει ο Θεος, και στον θρονο του Θεου υψωσε τον εαυτον του. Αυτον λατρευει, σ” αυτον στηριζεται, σ” αυτον ελπιζει. Δεν δεχεται, δεν πιστευει κανεναν, εκτος εαν αυτος ειναι μεσ” απ” τον κυκλο των ανθρωπων, και δοξαζει τον ανθρωπο.
«Την αγαπη για τον Θεο δεν εχετε μεσα σας». Γι” αυτο δεν θελετε να πιστεψετε. Να λοιπον γιατι, ενω απορριπτουν τον Χριστο, του οποιου η εμφανιση, τα εργα, και τα λογια φερνουν την σφραγιδα της εξαρτησης απο τον Θεο, θα δεχθουν με ενθουσιασμο καθε ψευτικο Μεσσια που θα ενεργει απο δικη του σοφια και δυναμη, δοξαζοντας ετσι τον ανθρωπο στο προσωπο του. Γι” αυτο και ο Κυριος μας προειδοποιει να προσεξωμε απο ψευδοχριστους (Ματθ. ΚΔ5,24). Να σημειωσωμε οτι στον λαο Ισραηλ εχουν εμφανισθει εως τωρα πανω απο 60 ψευτικοι Μεσσιες, που καθε φορα τους ξεσηκωναν.
Γενικα τουτο ειναι το εμποδιο στην πιστη του ανθρωπου: Το να ζητα δοξα και αναγνωριση απο ανθρωπους, και οχι απο τον μονον αληθινο Θεο.

«Μη φαντασθητε οτι εγω θα σας κατηγορησω στον Πατερα. Εκεινος που σας κατηγορει ειναι ο Μωυσης, εις τον οποιον εχετε στηριξει τις ελπιδες σας. Εαν επιστευατε εις τον Μωυσην, θα επιστευατε και εις εμε, διοτι δι” εμε εγραψε εκεινος. Αλλ” εαν δεν πιστευετε εις οσα εκεινος εγραψε πως θα πιστεψετε εις τα λογια τα δικα μου;» (Εδ. 45-47)

Η ελπιδα τους, η εγγυηση τους για την εισοδο τους στην Βασιλεια ηταν ο ζηλος τους για τον νομο, για τα βιβλια του Μωυση. Αν τα ανοιγαν ομως και τα διαβαζαν προσεκτικα θα εβλεπαν οτι ο Μωυσης στην Πεντατευχο εγραφε και προετοιμαζε τον λαον του για τον ερχομο του Χριστου αναμεσα τους. Τους μιλουσε για τον Προφητη που θα ερχοταν (Δευτ. ΙΗ18), τους ανεφερε τοσους τυπους που Τον προεικονιζαν – οπως αυτος με τον χαλκινο φιδι, τις Λευιτικες τελετουργιες που ησαν σκια των μελλοντων (Κολ. Β17) – τις υποσχεσεις στους Πατριαρχες. Περαν αυτου, ο Μωυσης εγραψε τα βιβλια του, με την οδηγια παντα του Αγιου Πνευματος, φροντιζοντας να ξυπνησει μεσα τους την αισθηση της αμαρτιας και την διψα για δικαιωση, την οποια ακριβως ο Ιησους ηλθε να ικανοποιησει.
Να λοιπον τι τραγικο τους περιμενει: Ο Μωυσης, τον οποιον επικαλουνται μαρτυρα εναντιον του Ιησου, θα μαρτυρησει εκεινη την ημερα υπερ του Ιησου και εναντιον αυτων. Η ελπιδα τους θα στραφει εναντιον τους, και θ” απαιτησει την καταδικη τους.
Και μια σημειωση εδω: Η Παλαια και η Καινη Διαθηκη ειναι μια αναποσπαστη συνεχεια, γραφτηκε απο τον ιδιον νουν, και ειναι η αναπτυξη της ιδιας βασικης σκεψης. Καθε ειλικρινης μελετητης της Παλαιας Διαθηκης δεν μπορει παρα να γινει Χριστιανος, γιατι το κεντρικο της προσωπο ειναι ο Ιησους Χριστος ο ερχομενος εις τον κοσμον. Το να αποδεχθεις ή να απορριψεις την αποκαλυψη της σωτηριας στο πρωτο της σταδιο, την αποδεχεσαι ή την απορριπτεις και στην πληρη της μορφη. Αυτην ακριβως την θεση αναπτυσσει ο Παυλος στο Ρωμαιους Β6-10,26-29.

Συνέχεια

Top